رأي شماره 2764 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با موضوع: بند 8/15 آگهي استخـدام پيماني سال 1391 دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني استان سمنان

شماره 0102023 – 21 /12 /1401 بسمه تعالي مديرعامل محترم روزنامه رسمي جمهوري اسلامي ايران يك نسخه از رأي هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با شماره دادنامه 2764 مورخ 9 /12 /1401 با موضوع: «بند 8/15 آگهي استخدام پيماني سال 1391 دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني استان سمنان كه بر اساس آن مقرر شده است كه پذيرفته شدگان ملزم به تعهد محضري به مدت 10 سال جهت خدمت در محل هاي مشخص شده مي باشند، ابطال مي شود» جهت درج در روزنامه رسمي به پيوست ارسال مي گردد. مديركل هيأت عمومي و هيأت هاي تخصصي ديوان عدالت اداري – يداله اسمعيلي فرد شاكي: خانم شيوا رمضان زاده طرف شكايت: دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني استان سمنان موضوع شكايت و خواسته: ابطال بند 8/15 آگهي استخدام پيماني سال 1391 دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني استان سمنان گردش كار: شاكي به موجب دادخواستي ابطال بند 8/15 آگهي استخدام پيماني سال 1391 دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني استان سمنان را خواستار شده و در جهت تبيين خواسته اعلام كرده است كه: "1 ـ استخدام پيماني اينجانب در دانشگاه علوم پزشكي سمنان در سال 1391 بوده كه در آن زمان، دانشگاه‌ هاي علوم پزشكي كشور مشمول تبصره ماده 6 قانون استخدام كشوري مصوب 1368 بوده ‌اند (ماده 1 آيين‌ نامه استخدام پيماني موضوع تبصره ماده 6 قانون استخدام كشوري) و در آيين ‌نامه مذكور هيچگونه شرطي مبني بر اخذ تعهدنامه محضري جهت اقامت 10 ساله ذكر نشده و حق استعفاء مستخدم، قـانوني شمرده شده است. (براساس ماده 6 آيين ‌نامه استخدام پيماني موضـوع تبصـره ماده 6 قـانون استخـدام كشوري، فسخ قرارداد استخدام پيماني توسط هر يك از طرفين قرارداد با يك ماه اعلام قبلي امكان‌پذير خواهد بود.) 2 ـ طبق ماده 3 آيين‌ نامه استخدام پيماني مصوب 1368 مدت قرارداد پيماني، يك سال است ليكن در مورد پست سازماني تخصصي و نيز پست ‌هاي موضوع ماده 7 قانون نحوه تعديل نيروي انساني در صورت رضايت طرفين تا 10 سال قابل تمديد است. 3 ـ بند 15 /8 آگهي استخدام پيماني سال 1391 دانشگاه علوم پزشكي، توسط هيأت امناي دانشگاه در آگهي استخدامي گنجانده شده است در حاليكه قانون احكام دائمي برنامه توسعه كشور كه ماده 1 آن بيان مي‌دارد دانشگاه ‌ها، مراكز و مؤسسات آموزشي و پژوهشي بدون رعايت قوانين و مقررات حاكم بر دستگاه ‌هاي دولتي عمل مي ‌نمايند، مورخ 10 /11 /1395 مصوب گرديده و به موجب ماده 73 همين قانون دايره شمول آن پس از انقضاي برنامه پنج ساله پنجم توسعه (1390 تا 1394) مي‌باشد يعني هيأت امناي دانشگاه‌ ها از سال 1394 متولي تصويب آيين‌ نامه‌ ها بدون رعايت قوانين و مقررات عمومي گرديده ‌اند و لذا تعيين شرط اخذ تعهد 10 ساله اقامت، خارج از حدود اختيارات هيأت امناي دانشگاه علوم پزشكي سمنان در سال1391 بوده و با اصل 169 قانون اساسي و ماده 4 قانون مدني مغاير است. 4 ـ اخذ برگ تعهد در آزمون استخدام پيماني سال 1391 در دانشگاه علوم پزشكي سمنان از اينجانب براي مقطع پزشك عمومي بوده ليكن با موافقت ادامه تحصيل بر اساس نامه شماره 6672 /2 /93 مورخ 6 /2 /1393 معاون درمان، در مقطع تخصص و به تبع آن تغيير طبقه شغلي (پزشك عمومي به پزشك متخصص) از سوي دانشگاه بلاتصدي گرديد. 5 ـ در خصوص تنظيم تعهدنامه به عرض مي ‌رساند با توجه به شرايط حاكم در آن زمان و نظر به اينكه اگر تعهدنامه را امضا نمي ‌نمودم موقعيت كاري خود را از دست مي ‌دادم اينجانب با اكراه و از سرناچاري، ناگزير به امضاء آن شدم در حاليكه اخذ چنين تعهدنامه‌ اي مغـاير با مواد 202 و 203 قـانون مدني مي ‌باشد و هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با موضوع مشابه طي دادنامه 1329 ـ 2 /7 /1398 اخذ تعهدنامه را به گونه ‌اي كه از سر اكراه و ناچاري باشد، مغاير قانون دانسته و آن را ابطال نموده است. 6 ـ دانشگاه مذكور در بند اشاره شده مربوط به آگهي استخدام پيماني، تعهد محضري اخذ ننموده و در عوض تعهد غيرمحضري از اينجانب اخذ نموده است. 7 ـ مطابق با ماده 6 آيين ‌نامه استخدام پيماني (مبتني بر فسخ قرارداد توسط هر يك از طرفين در صورت اعلام از يك ماه قبل) اينجانب از يك ماه قبل از ترك كار، درخواست استعفاي خود را به دليل مشكلات عديده خانوادگي طي نامه شماره 56046 /99 /9 مورخ 24 /3 /1399 عنوان معاون درمان دانشگاه تسليم نمودم ليكن تاكنون هيچ پاسخي ارائه نگرديده است. فلذا پس از گذشت يك ماه وفق قانون از آن دانشگاه منفك گرديدم. 8 ـ هيأت عمومي ديوان عدالت اداري، بندهاي مشابه متعددي كه در آن مؤسسات در آگهي استخدامي به صورت فراقانوني گنجانده ‌اند (اخذ تعهد محضري اقامت چندين ساله) را ابطال نموده است كه در همين خصوص دو نمونه رأي صادره توسط هيأت عمومي ديوان عدالت اداري به شرح زير تقديم مي ‌گردد: الف ـ رأي هيأت عمومي ديوان عدالت اداري مبني بر ابطال بند 12 قسمت (الف) آگهي استخدام پيماني قوه قضاييه مبني بر اخذ تعهد محضري اقامت 10 ساله. ب ـ رأي شماره 11028 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري موضوع ابطال بند 2 قسمت آگهي استخدام پيماني استانداري زنجان سال 1394 مبني بر اخذ تعهد محضري اقامت 7 ساله. 9 ـ سازمان محل خدمت اينجانب هيچگونه هزينه ‌اي بابت اسكان، گذراندن دوره‌ هاي آموزشي، مأموريت آموزشي و ... كه به موجب آن طلب خسارت نمايند، متقبل نشده است كما اينكه موافقت با ادامه تحصيل بنده در مقطع تخصصي بر اساس نامه شماره 6672 /2 /93 مورخ 2 /6 /1393 معاونت درمان دانشگاه از طريق اخذ مرخصي بدون حقوق صورت گرفته است. 10 ـ خسارت تعيين شده از سوي دانشگاه به مبلغ 644 /129 /728 /2 ريال، صرفاً بر اساس صورتجلسه تنظيمي دانشگاه بوده و به نحوه محاسبه آن كه مبتني بر مصوبات قانوني باشد هيچ گونه اشاره ‌اي نشده است." متن مقرره مورد شكايت به شرح زير است: "آگهي استخدام پيماني سال 1391 دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني استان سمنان ....... بند 15 /8: از پذيرفته ‌شدگان نهايي، تعهد محضري به مدت 10 سال جهت اشتغال در محل مورد تقاضا اخذ خواهد شد." در پاسخ به شكايت مذكور، معاون توسعه مديريت، منابع و برنامه‌ريزي دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني استان سمنان به موجب لايحه شماره 16116 /2 /1 مورخ 6 /9 /1401 توضيح داده است كه: "به موجب آراي صادره از هيأت تخصصي استخدامي ديوان عدالت اداري به شماره‌ هاي 11359 و 10374 كه اخيراً صادر گرديده است كه در آن با صراحت بيان داشته اخذ تعهد 10 ساله خدمت و تضمين لازمه از پذيرفته‌ شدگان، خارج از حدود اختيارات مرجع وضع مصوبه و مغاير با قوانين و همچنين مغاير با شرع نبوده و قابل ابطال تشخيص داده نشده است. لذا با عنايت به مطالب مطروحه رد شكايت شاكي مورد استدعاست." هيأت عمومي ديوان عدالت اداري در تاريخ 9 /12 /1401 به رياست معاون قضايي ديوان عدالت اداري در امور هيأت عمومي و با حضور معـاونين ديوان عدالت اداري و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب ديوان تشكيل شد و پس از بحث و بررسي با اكثريت آراء به شرح زير به صدور رأي مبادرت كرده است. رأي هيأت عمومي اولاً مجوز استخدامي مربوط به اين شكايت در سال 1390 و آگهي استخدامي مورد نظر شاكي در سال 1391 صادر شده و در آن به مفاد دستورالعمل نحوه برگزاري امتحان عمومي و تخصصي مصوب شوراي توسعه مديريت و سرمايه انساني استناد شده است و دستورالعمل مزبور به استناد ماده 44 قانون مديريت خدمات كشوري به تصويب رسيده و بر همين اساس، استناد به آراي شماره 140009970906011359 مورخ 8 /12 /1400 و شماره 140109970906010374 مورخ 9 /6 /1401 هيأت تخصصي استخدامي ديوان عدالت اداري كه به ترتيب متضمن عدم ابطال ماده 42 دستورالعمل اجرايي برگزاري آزمون استخدامي مصوب 1 /9 /1391 هيأت امناي دانشگاه علوم پزشكي بيرجند و عدم ابطال جمله‌اي در دفترچه راهنماي ثبت ‌نام آزمون استخدامي دانشگاه‌ هاي مختلف علوم پزشكي در سال 1399 است، مبناي حقوقي ندارد. ثانياً انتقال و مأموريت كارمندان لزوماً نياز به موافقت دستگاه متبوع مستخدم دارد و در صورت عدم موافقت دستگاه متبوع، اين امر تحقّق نمي ‌يابد و لذا شرط تعهد، شرطي زائد و مستلزم صرف هزينه غيرضروري از طرف متقاضي استخدام است. ثالثاً هيأت عمومي ديوان عدالت اداري براساس آراي شماره 140009970905813058 مورخ 23 /11 /1400 و شماره 118 و 119 و 120 مورخ 20 /1 /1401 حكم به ابطال آگهي استخدامي كاركنان اداري قوه قضائيه در سال 1396 و آگهي استخـدامي دستگاه‌ هاي اجرايي در سال 1397 كه متضمن شرطي مشابه با شرط مقرر در اين پرونده بودند، صادر كرده است. بنا به مراتب فوق، بند 15 /8 آگهي استخـدام پيماني سال 1391 دانشگاه علوم پزشكي سمنان كـه براسـاس آن مقرر شده است كه پذيرفته ‌شدگان ملزم به تعهد محضري به مدت 10 سال جهت خدمت در محل‌هاي مشخص ‌شده مي‌ باشند، خلاف قانون و خارج از حدود اختيار است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشكيلات و آيين دادرسي ديوان عدالت اداري مصوب سال 1392 ابطال مي‌ شود. هيأت عمومي ديوان عدالت اداري معاون قضايي ديوان عدالت اداري ـ مهدي دربين