نظر مشورتي 7/1401/369 مورخ 1401/05/31 اداره كل حقوقي قوه قضائيه مواد 424 و 425 قانون آيين دادرسي كيفري

استعلام : 1- آيا جهات رد دادرس در مورد نماينده دادستاني كه براي دفاع از كيفرخواست به دادگاه مراجعه مي‌كند نيز وجود دارد و از جهات رد وي محسوب مي‌شود يا آن‌كه در مرحله دادگاه چون نماينده دادستان در كنار شاكي و متهم يكي از اصحاب پرونده است و اساسا رسيدگي نمي‌كند جهات رد دادرس براي وي موضوعيتي ندارد؟ 2- اگر پاسخ به سؤال فوق اين است كه جهات رد دادرس در مورد نماينده دادستان نيز وجود دارد آنگاه چنانچه نماينده دادستان در جلسه حضور يافت تكليفش چيست؟ بايد اعلام حضور كند يا اصلا نبايد اعلام حضور كند؟ حال اگر اعلام حضور كرد تكليف دادگاه چيست؟ چنانچه متهم ايراد رد را نسبت به نماينده دادستان مطرح نمود دادگاه بايد از پذيرش نماينده دادستان خودداري نمايد و جلسه را بدون حضور او تشكيل دهد يا بايد جلسه را با حضور او تشكيل دهد هرچند جهات رد در مورد ايشان صادق باشد يا آن‌كه بايد جلسه را تجديد و تقاضاي حضور نماينده ديگري را از دادستان بنمايد؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : 1- يكي از اصول بنيادين دادرسي‌هاي كيفري، اصل بي‌طرفي كامل مقامات قضايي است كه در ماده 3 قانون آيين دادرسي كيفري مورد اشاره قرار گرفته است. فلسفه وضع موارد رد دادرس در ماده 421 اين قانون نيز حفظ و حراست از همين اصل بي‌طرفي است. در اين راستا ماده 424 قانون پيش‌گفته مقرر مي‌دارد مقامات قضايي دادسرا نيز بايد در صورت وجود جهات رد دادرس از رسيدگي امتناع كنند؛ از آن‌جا كه وظايف مقامات قضايي دادسرا گسترده بوده و شامل امر تعقيب، تحقيق، دفاع از كيفرخواست، اجراي احكام، امور حسبي و ... مي‌شود؛ بنابراين و جهت حراست از اصل بي‌طرفي و با عنايت به عموم و اطلاق ماده 424 ياد شده، در صورت وجود يكي از جهات رد دادرس نسبت به هر يك از مقامات قضايي دادسرا و از آن جمله نماينده دادستان در دفاع از كيفرخواست، حسب مورد بايد از رسيدگي و مداخله امتناع كند. 2- مستنبط از مواد 424 و 425 قانون آيين دادرسي كيفري آن است كه اگر نماينده دادستان در دادگاه، خود را مشمول موارد رد بداند؛ قبول رد و امتناع خود از مداخله در دادرسي را حسب مورد به دادستان يا دادگاه اعلام مي‌كند و مراتب توسط دادگاه صورتمجلس مي‌شود. در اين صورت بايد دفاع از كيفرخواست به نماينده ديگري از دادستان محول شود. بديهي است در دادگاه كيفري يك و يا دادگاه كيفري دو در مواردي كه دادگاه حضور نماينده دادستان را لازم بداند، اگر نماينده ديگري از دادستان حضور نداشته باشد، جلسه دادگاه تجديد مي‌شود؛ اما اگر نماينده دادستان خود را مشمول موارد رد نداند و يا ايراد رد را نپذيرد، با ذكر دليل موضوع را به دادگاه اعلام مي‌كند. عدم پذيرش ايراد رد توسط دادگاه به مدعي ابلاغ مي‌شود و چنانچه مدعي به عدم پذيرش ايراد رد معترض باشد، همان دادگاه به اعتراض رسيدگي كرده و اتخاذ تصميم مي‌كند