نظر مشورتي 7/1403/1075 مورخ 1404/01/04 اداره كل حقوقي قوه قضائيه

استعلام : در دعوي مطروحه از سوي زوج به طرفيت زوجه مجهول‌المكان داير بر صدور گواهي عدم امكان سازش و با ادعاي خروج زوجه از كشور به مدت طولاني (بيش از ده سال) و تكليف قانوني براي دادگاه در ماده 29 قانون حمايت خانواده مبني بر تعيين تكليف حقوق مالي زوجه، آيا زوجه با وصف ترك زندگي مشترك مستحق اجرت‌المثل ايام زوجيت مي‌باشد يا خير؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : وفق تبصره (الحاقي 1385) ماده 336 قانون مدني، استحقاق زوجه بر اجرت‌المثل كارهاي انجام گرفته در ايام زوجيت، فرع بر آن است كه دادگاه احراز كند زوجه در تمام يا بخشي از ايام زندگي مشترك، به دستور زوج و با قصد تبرع، عهده‌دار انجام كارهايي شده است كه شرعاً بر عهده وي نبوده و عرفاً براي آن كار اجرت‌المثل باشد. از سوي ديگر، الزام قانوني موضوع ماده 29 قانون حمايت خانواده مصوب 1391 مبني بر تعيين تكليف حقوق مالي زوجه (از جمله حقوق ناشي از ايام زوجيت) فرع بر آن است كه اين حقوق با لحاظ مندرجات پرونده، قابليت رسيدگي و احراز داشته باشد؛ بنابراين در فرض سؤال كه زوج مدعي مجهول‌المكان بودن زوجه و خروج وي از كشور و ترك زندگي مشترك توسط وي براي مدت زمان طولاني است، در خصوص ايامي كه دادگاه احراز كرده زوجه زندگي مشترك را ترك كرده است، استحقاق وي بر اجرت‌المثل ايام زوجيت موضوعاً منتفي است و دادگاه بر همين اساس بايد در رأي خود در خصوص عدم استحقاق بر اجرت‌المثل اين ايام تصريح كند. بديهي است در فرض سؤال، چنانچه مدت زوجيت بيش از مدت ترك زندگي مشترك از سوي زوجه باشد، صرف ترك بعدي زندگي مشترك موجب اسقاط حق وي بر اجرت‌المثل كارهاي انجام گرفته براي مدت زمان پيش از ترك زندگي مشترك نيست و دادگاه در صورت احراز انجام كارهاي موضوع تبصره (الحاقي 1385) ماده 336 قانون مدني و عدم اثبات تبرعي بودن آن از سوي زوج، اجرت‌المثل اين ايام را تعيين و به محكوميت زوج به پرداخت آن رأي صادر مي‌كند؛ در هر صورت، تشخيص مصداق بر عهده مرجع قضايي رسيدگي‌كننده است.