نظر مشورتي 7/1402/293 مورخ 1402/06/06 اداره كل حقوقي قوه قضائيه

استعلام : در صورت محكوميت زوجه به تمكين از زوج و عدم اجراي حكم، آيا دعواي زوج به طرفيت زوجه و مطالبه خسارات ناشي از عدم انجام تعهد و يا دعواي تعديل مهريه در دوران عدم تمكين قابل پذيرش است؟ آيا ضمانت اجراي عدم انجام تعهد مذكور منحصر به تجويز نكاح مجدد و رفع تكليف زوج به پرداخت نفقه زوجه است يا ضمان جبران خسارت مادي و معنوي هم قابل اعمال است؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : قانون‌گذار ايران در ماده 1108 قانون مدني و بند 3 ماده 16 قانون حمايت خانواده مصوب 1353 ضمانت اجراي عدم تمكين زوجه و نشوز وي را مقرر كرده است؛ هم‌چنان‌كه به موجب بند «الف» سند نكاحيه موسوم به شرط تنصيف دارايي، ضمانت اجراي نشوز زوجه عدم برخورداري وي از اين شرط در صورت طلاق به درخواست زوج است؛ لذا به لحاظ پيش‌بيني ضمانت اجراي نشوز زوجه از سوي قانون‌گذار و آمره بودن اين قوانين ونيز به سبب ماهيت خاص روابط زوجين و ضرورت اكتفا به قواعد و مقررات خاص حاكم، نمي‌توان با استناد به قواعد عام مسؤوليت مدني، زوجه را به پرداخت ضرر و زيان مادي و معنوي به جهت عدم تمكين محكوم كرد.