نظر مشورتي 7/1402/1082 مورخ 1403/02/11 اداره كل حقوقي قوه قضائيه

استعلام : در گواهي انحصار وراثت صادره براي چند نفر كه در يك تصادف فوت كرده‌اند و تاريخ فوت و تقدم و يا تأخر فوت هر يك بر ديگري نيز مشخص نيست اين افراد وراث همديگر اعلام شده‌اند؛ در حالي كه مطابق ماده 873 قانون مدني فوت چند نفر ناشي از تصادف ملحق به هدم و غرق نيست؛ از آنجا كه شركت بيمه ديه متوفيان را به حساب دادگستري واريز كرده است، خواهشمند است به پرسش‌هاي زير پاسخ دهيد: 1- آيا مطابق گواهي انحصار وراثتي كه مخالف قانون است بايد پرداخت صورت گيرد؟ 2- آيا دادگاه مي‌تواند به گواهي انحصار وراثت صادره (از مرجع ديگر) اعتراض نمايد؟ در صورت مثبت بودن پاسخ، نحوه اقدام چگونه است؟ 3- چنانچه دادگاه مجاز به پرداخت بر اساس گواهي انحصار وراثت مذكور نيست، تكليف دادگاه چيست؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : در قانون مدني تعريفي از واژه هدم به عمل نيامده است؛ اما با توجه به فتواي امام خميني (ره) در تحريرالوسيله (جلد 2 در كتاب مواريث، ميراث الغرقي و المهدوم‌عليهم) و نظر آيت‌اله العظمي سيستاني در جلد سوم منهاج‌الصالحين، انفجار و انهدام وسيله نقليه (اتومبيل، قطار، هواپيما و...) مي‌تواند از مصاديق آن باشد. بديهي است هدم و احكام مترتب بر آن صرفاً در مواردي قابليت اعمال و اجرا دارد كه فوت در اثر حادثه‌اي مانند مصاديق فوق به وقوع پيوسته باشد و لذا مواردي مانند مرگ در اثر بيماري كه مرگ در اثر يك حادثه نمي‌باشد و تقدم و تأخر فوت‌كنندگان قابليت بررسي و تعيين دارد را شامل نمي‌شود؛ بر اين اساس و با توجه به مراتب پيش‌گفته، پاسخ به پرسش‌هاي ديگر منتفي است.