رأي شماره 1508254 هيأت تخصصي شوراهاي اسلامي ديوان عدالت اداري در خصوص رد شكايت ابطال ماده 12 تعرفه عوارض و بهاي خدمات سال 1399 و ماده 11 تعرفه عوارض و بهاي خدمات سال 1400 شوراي اسلامي شهر اراك

هيأت تخصصي شوراهاي اسلامي * شماره پــرونـــده: هـ ع/0200067 شماره دادنامه سيلور: 140231390001508254 - تاريخ: 1402/06/13 * شاكي: ايمان قوامي فرد فرزند عبدالكريم *طرف شكايت: شوراي اسلامي شهر اراك *موضوع شكايت و خواسته: ابطال ماده 12 تعرفه عوارض و بهاي خدمات سال 1399 و ماده 11 تعرفه عوارض و بهاي خدمات سال 1400 از تاريخ تصويب ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ * شاكي ايمان قوامي فرد فرزند عبدالكريم دادخواستي به طرفيت شوراي اسلامي شهر اراك به خواسته ابطال ماده 12 تعرفه عوارض و بهاي خدمات سال 1399 و ماده 11 تعرفه عوارض و بهاي خدمات سال 1400 از تاريخ تصويب به ديوان عدالت اداري تقديم كرده كه به هيأت عمومي ارجاع شده است متن مقرره مورد شكايت به قرار زير مي ‌باشد: ماده 11: عوارض بعد از راي كميسيون ماده صد با توجه به دادنامه شماره 587 مورخ 83/11/25 و همچنين دادنامه شماره 48 مورخ 85/2/4 و دادنامه 786 مورخ 96/8/9 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري مبني بر قانوني بودن وصول عوارض مربوط به تخلفات ساختماني علاوه بر جرائم كميسيون ماده100 ساختمانهايي كه بدون پروانه و يا مازاد بر پروانه يا مخالف پروانه احداث شده‌اند و از سوي كميسيون ماده صد قانون شهرداري‌ ها ابقاء مي‌ شوند علاوه بر جرايم تعيين شده از سوي كميسيون ماده صد عوارض و بهاي خدمات به شرح ذيل محاسبه و اخذ مي ‌گردد: 11ـ 1ـ در تخلفات سال جاري، عوارض بر مبناي تعرفه عوارض و بهاي خدمات سال 1400 محاسبه و اخذ مي‌ گردد و بابت تخلفات سالهاي قبل عوارض زيربنا ناخالص و عوارض صدور پروانه ساخت (به استثناي تراكم مازاد مسكوني قبل از سال 1398) با توجه به نوع كاربري بر اساس ماده 3 اين تعرفه محاسبه و مبلغ حاصله به ازاي هر سال 2 درصد تا سال وقوع تخلف تا سقف 60 درصد كسر مي ‌گردد. 11ـ 2ـ تراكم مازاد مسكوني قبل از سال 1398 11ـ2ـ1ـ در تخلفات مازاد تراكم مسكوني از سال 1387 تا 1398 به شرح ذيل محاسبه و مبلغ حاصله به ازاي هر سال 3 درصد تا سال وقوع تخلف تا سقف 60 درصد كسر مي ‌گردد. هرمترمربع واقع در رينگ 1 و 2 مبلغ 12/000/000 ريال هر مترمربع واقع در رينگ 3 مبلغ 10/000/000 ريال هر مترمربع واقع در رينگ 4 مبلغ 8/000/000 ريال هر مترمربع واقع در رينگ 5 مبلغ 4/000/000 ريال و كوي كوثر هر مترمربع واقع در املاك فاقد رينگ‌بندي برابر رينگ 5 11ـ 2ـ 2ـ با توجه به اينكه ضوابط رينگ ‌بندي طبق مصوبات كميسيون‌ هاي ماده 5 مورخ 87/3/19 و 87/6/17 تعيين گرديده لذا در تخلفات مسكوني قبل از سال 1387 تراكم خارج درصد (متراژ مازاد بر تراكم مسكوني) بر اساس بند (3ـ 2ـ 2) (تراكم مجاز) و با احتساب (1= x ) محاسبه و مبلغ حاصله به ازاي هر سال 3 درصد تا سال وقوع تخلف تا سقف 60 درصد كسر مي ‌گردد. 11ـ3ـ با تبديل زيربناي مشاع و غيرمفيد به زيربناي مشاع و غيرمفيد مشمول پرداخت عوارض نمي ‌گردد و با تبديل زيربناي مشاع و غيرمفيد به زيربناي مفيد در كليه كاربريها مشمول پرداخت عوارض صدور پروانه ساخت با توجه به نوع كاربري بر اساس ماده 3 يا بند (12ـ2) مي‌گردد و در صورت عدم پرداخت عوارض بند (1ـ 3) از ماده 2 اين تعرفه مشمول پرداخت آن نيز مي‌گردد و عوارض محاسبه شده در تخلفات سالهاي قبل به ازاي هر سال 3 درصد تا سال وقوع تخلف تا سقف 60 درصد كسر مي‌ گردد. 11ـ 4ـ عوارض تبديل پيلوت با زيرزمين به مسكوني 11ـ4ـ1ـ عوارض تبديل پيلوت به مسكوني براي هر مترمربع kp 10 % محاسبه و اخذ مي ‌گردد. 11ـ4ـ2ـ عوارض تبديل زيرزمين به مسكوني براي هر مترمربع kp 5 % محاسبه و اخذ مي ‌گردد. تبصره1: بابت تخلفات سالهاي قبل عوارض بر مبناي اين دو بند محاسبه و به ازاي هر سال 2 درصد تا سال وقوع تخلف تا سقف 60 درصد كسر مي ‌گردد. تبصره2: بر اساس ضوابط شهرسازي و پس از تاييد كميسيون ماده 5 و يا ابقاء توسط ك م 100 چنانچه تبديل پيلوت به مسكوني داخل تراكم پايه باشد محاسبه عوارض بر اساس اين تعرفه و چنانچه خارج تراكم پايه باشد بر اساس تعرفه مازاد بر تراكم مجاز در بند (12ـ1 يا 12ـ2) خواهد بود. تبصره5: اراضي و املاك الحاقي به اراضي و املاك جبهه اول خيابان نيز مشمول عوارض ارزش افزوده ناشي از اجراي طرح‌ هاي تعرض يا توسعه معابر مي ‌باشند. تبصره6: املاك در حاشيه اجراي طرحهاي تقاطع غير همسطح به شرط آنكه از ضوابط معبر قبل از احداث تقاطع غير همسطح استفاده نمايد مشمول ارزش افزوده اين تعرفه نمي ‌گردد. تبصره7: در صورتي كه شهرداري از طريق دادگستري محكوم به پرداخت غرامت مورد مسير برابر قيمت كارشناس رسمي دادگستري گردد عوارض بر حق مشرفيت بر اساس ارزش 20 درصد مساحت باقيمانده ملك با قيمت كارشناسي مورد مطالبه مالك (قيمت تعيين شده جهت پرداخت غرامت مورد مسيري) اخذ مي ‌گردد. تبصره8: به استناد تبصره ذيل ماده 18 قانون نوسازي و عمران شهري در صورتيكه صدور پروانه ساختماني اعم از مسكوني و تجاري و غيره برابر اجراي طرح در باقيمانده ملك از نظر مقررات شهرسازي براي شهرداري مقدور نباشد و مالك پيشنهاد فروش آن را به شهرداري كند، شهرداري مكلف است باقيمانده ملك را به بهاي قطعي شده خريداري و تصرف كند كه در اين صورت مطالبه و دريافت عوارض بر حق مشرفيت موضوعاً منتفي است. ماده 12: عوارض بعد از راي كميسيون ماده صد با توجه به دادنامه شماره 587 مورخ 83/11/25 و همچنين دادنامه شماره 48 مورخ 85/2/4 و دادنامه 786 مورخ 9 96/8/ هيأت عمومي ديوان عدالت اداري سپس در قانوني بودن وصول عوارض مربوط به تخلفات ساختماني علاوه بر جرايم كميسيون ماده100 ساختمانهايي كه بدون پروانه و يا مازاد بر پروانه يا مخالف پروانه احداث شده ‌اند و از سوي كميسيون ماده صد قانون شهرداري ‌ها ابقاء مي‌شوند علاوه بر جرايم تعيين شده از سوي كميسيون ماده صد عوارض و بهاي خدمات به شرح ذيل محاسبه و اخذ مي‌ گردد. 12ـ1ـ در تخلفات سال جاري عوارض بر مبناي تعرفه عوارض و بهاي خدمات سال 1399 محاسبه و اخذ مي ‌گردد و بابت تخلفات سالهاي قبل بهاي خدمات آماده ‌سازي بر اساس تعرفه سال 99 محاسبه و اخذ مي‌ گردد و عوارض زير بنا ناخالص و عوارض صدور پروانه ساخت (به استثناي تراكم مازاد مسكوني قبل از سال 1398) با توجه به نوع كاربري بر اساس ماده2 اين تعرفه محاسبه و مبلغ حاصله به ازاي هر سال 3 درصد تا سال وقوع تخلف تا سقف 60 درصد كسر مي ‌گردد. 12ـ 2ـ تراكم مازاد مسكوني قبل از سال 1398 12ـ2ـ1ـ در تخلفات مازاد تراكم مسكوني از سال 1387 تا 1398 به شرح ذيل محاسبه و مبلغ حاصله به ازاي هر سال 3 درصد تا سال وقوع تخلف تا سقف 60 درصد كسر مي ‌گردد. هرمترمربع واقع در رينگ 1 و 2 مبلغ 12/000/000 ريال هر مترمربع واقع در رينگ 3 مبلغ 10/000/000 ريال هر مترمربع واقع در رينگ 4 مبلغ 8/000/000 ريال هر مترمربع واقع در رينگ 5 مبلغ 4/000/000 ريال و كوي كوثر هر مترمربع واقع در سبحاني و گرهرود به استثناي كوي كوثر مبلغ 2/000/000 ريال هر مترمربع واقع در املاك فاقد رينگ ‌بندي برابر رينگ 5 12ـ 2ـ 2ـ با توجه به اينكه ضوابط رينگ ‌بندي طبق مصوبات كميسيون ‌هاي ماده 5 مورخ 87/3/19 و 87/6/17 تعيين گرديده لذا در تخلفات مسكوني قبل از سال 1387 تراكم خارج درصد (متراژ مازاد بر تراكم مسكوني) بر اساس بند (3ـ 2ـ 2) (تراكم مجاز) محاسبه و مبلغ حاصله به ازاي هر سال 3 درصد تا سال وقوع تخلف تا سقف 60 درصد كسر مي ‌گردد. 12ـ3ـ با تبديل زيربناي مشاع و غير مفيد به زيربناي مشاع و غير مفيد مشمول پرداخت عوارض نمي ‌گردد و با تبديل زيربناي مشاع و غيرمفيد به زيربناي مفيد در كليه كاربريها مشمول پرداخت عوارض صدور پروانه ساخت با توجه به نوع كاربري بر اساس ماده 3 يا بند (12ـ 2) مي‌گردد و در صورت عدم پرداخت عوارض بند (1ـ 3) از ماده 3 اين تعرفه مشمول پرداخت آن نيز مي ‌گردد و عوارض محاسبه شده در تخلفات سالهاي قبل به ازاي هر سال 3 درصد تا سال وقوع تخلف تا سقف 60 درصد كسر مي‌ گردد. 12ـ4ـ عوارض تبديل پيلوت يا زيرزمين به مسكوني 12ـ4ـ1ـ عوارض تبديل پيلوت به مسكوني براي هر مترمربع kp 10 % محاسبه و اخذ مي ‌گردد. 12ـ4ـ2ـ عوارض تبديل زيرزمين به مسكوني براي هر مترمربع kp 5 % محاسبه و اخذ مي ‌گردد. تبصره1: بابت تخلفات سالهاي قبل عوارض بر مبناي اين دو بند محاسبه و به ازاي هر سال 3 درصد تا سال وقوع تخلف تا سقف 60 درصد كسر مي ‌گردد. تبصره2: بر اساس ضوابط شهرسازي و پس از تاييد كميسيون ماده 5 و يا ابقاء توسط ك م 100 چنانچه تبديل پيلوت به مسكوني داخل تراكم پايه باشد محاسبه عوارض بر اساس اين تعرفه و چنانچه خارج تراكم پايه باشد بر اساس تعرفه مازاد بر تراكم مجاز در بند (12ـ1 يا 12ـ2) خواهد بود. تبصره3: تبديل زيرزمين به مسكوني پس از ابقا توسط كميسيون ماده صد و پرداخت اين عوارض، زيرزمين به صورت واحد مستقل قلمداد نخواهد شد و قابليت تفكيك بعنوان يك واحد مستقل را نخواهد داشت. 12ـ 5 ـ عوارض اضافه ارتفاع معابر با ضوابط مجاز و پروانه ساختماني در صورتيكه مالك از هر كاربري سقف بناهاي احداثي را اضافه بر ارتفاع ضوابط و مقررات شهرسازي ايجاد نمايد پرونده تخلف به كميسيون ماده صد ارجاع و در صورتيكه كميسيون راي بر ابقا صادر نمايد آنگاه علاوه بر اخذ جريمه كميسيون ماده صد عوارض اضافه ارتفاع به شرح ذيل وصول مي ‌گردد. 12/1 سطح بنا اضافه ارتفاع طبقه (متر) تبصره ـ منظور از سطح بنا سطحي از طبقه است كه اضافه ارتفاع دارد. *دلايل شاكي براي ابطال مقرره مورد شكايت : با عنايت به اينكه شوراي اسلامي شهر اراك به موجب مصوبات معترض ‌عنه تحت عنوان عوارض بعد از راي كميسيون ماده صد مغاير با قانون و خارج از حدود اختيارات تصويب شده نموده تقاضاي رسيدگي و ابطال آن مورد استدعاست. 1ـ قبل از بندهاي 1ـ12 و 1ـ11 بابت تخلفات سالهاي قبل نيز تسري داده شده و عوارض بعد از كميسيون مربوط به وقوع تخلفات در سالهاي قبل بر اساس ماده 3 اين تعرفه به روز محاسبه مي ‌شود از طرفي تخفيف درصدي بر اساس نرخ و تعرفه‌اي كه به روز است و بر اساس سال وقوع تخلف نسبت به خود موجب اجحاف مي ‌باشد. 2ـ دريافت عوارض بايد بر اساس سال وقوع تخلف باشد. 3ـ به موجب آراء صادره از هيأت عمومي ديوان عدالت اداري اخذ عوارض فصل از يك برابر بعد از ابقاء اعياني كميسيون ماده صد ابطال شده است. علي‌هذا با عنايت به صراحت مذكور ابطال مصوبات مورد استدعاست. * خلاصه مدافعات طرف شكايت: شوراي اسلامي شهر اراك به موجب لايحه دفاعيه مورخ 1400/2/12 اقدام نمود. 1ـ ماهيت جرايم تخلفات ساختماني با موضوع عوارض جدا مي ‌باشد. 2ـ به موجب آراء صادره از هيأت عمومي ديوان عدالت اداري به شماره 786 مورخ 96/8/9 عوارض از جمله حقوق ديواني بوده و قابل وصول مي‌باشد. علي‌ هذا با عنايت به مراتب مذكور رد شكايت مورد استدعاست. * چنانچه ادعاي مغايرت باموازين شرعي مطرح شده است نظريه شوراي نگهبان نوشته شود: شوراي محترم نگهبان به موجب نشريه مورخ 1401/6/1 به شماره 102/32641 اعلام نموده موارد مورد شكايت خلاف موازين شرع شناخته نشد مگر ميزان عوارض تعيين شده مستلزم اجحاف باشد. هيأت تخصصي شوراهاي اسلامي ديوان عدالت اداري با حضور اعضاء تشكيل، پس از ملاحظه پرونده و اسناد و مدارك موجود در آن و بعد از قرائت گزارش عضو مميز و بررسي و انجام مشاوره اعضاي حاضر در به شرح ذيل مبادرت به صدور رأي مي‌نمايد. * رأي هيأت تخصصي شوراهاي اسلامي* 1ـ طبق بند 16 ماده80 قانون تشكيلات، وظايف و انتخابات شوراهاي اسلامي كشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375 با اصلاحات بعدي تصويب لوايح برقراري يا لغو عوارض شهر و همچنين تغيير نوع و ميزان آن با در نظر گرفتن سياست عمومي دولت كه از سوي وزارت كشور اعلام مي‌شود از جمله وظايف و مسئوليت‌هاي شوراي اسلامي شهرها است و در تبصره يك ماده 50 قانون ماليات بر ارزش افزوده مصوب 1387 وضع عوارض محلي جديد كه تكليف آنها در اين قانون مشخص نشده باشد، با رعايت مقررات مربوطه تجويز شده است. 2ـ اخذ عوارض يوم‌ الاداء مي‌باشد و پرداخت جريمه كميسيون ماده صد براساس ارزش معاملاتي سال وقوع تخلف نافي وصول عوارض برمبناي محاسبه زمان پرداخت نمي‌باشد. به نحوي كه محاسبه و اخذ عوارض ديوان (عوارض بعد از ابقاء اعياني كميسيون ماده صد) بر مبناي سال وقوع تخلف ساختماني موجب تشوق به تخلفات ساختماني خواهد شد. 3ـ علاوه بر آن در بند 2 قسمت (ت) تبصره 6 عوارض و ماليات از قانون بودجه سال 1402 مقرر گرديده اخذ عوارض بابت تخلفات ساختماني كه برخلاف مفاد پروانه يا بدون پراونه ساختماني احداث شده‌ اند براساس نرخ روز توسط شهرداري محاسبه و وصول گردد. 4ـ همچنين به موجب دادنامه شماره 1913 مورخ 1397/10/11 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري وضع عوارض صدور پروانه ساخت براي بناهاي احداثي ابقاء شده در كميسيون ماده صد به نرخ زمان پرداخت مورد تاييد قرار گرفته است. بنابراين ماده 11 سال 99 و ماده 12 سال 1400 مصوب شوراي اسلامي شهر اراك تحت عنوان عوارض بعد از رأي كميسيون ماده صد مغاير قانون و خارج از حدود اختيارات نبوده و به استناد مواد 12 و 84 قانون ديوان عدالت اداري رأي به رد شكايت صادر مي‌شود. اين رأي ظرف بيست روز از تاريخ صدور از سوي رئيس محترم ديوان يا ده نفر از قضات محترم ديوان عدالت اداري قابل اعتراض است. رئيس هيأت تخصصي شوراهاي اسلامي ديوان عدالت اداري ـ رحمان پيوست