نظامنامه قانون وكالت مصوب 17 /12/ 1314 وزير عدليه

در تعيين وكلاء محدود و تقاضاي اجازه‌نامة وكالت و صدور اجازه‌نامه

وزارت عدليه همه ساله بمنظور اجراء تبصره ماده (1) قانون وكالت قبل از شهريور ماه در تعداد وكلاء هر محل اعمال نظر نموده و وكلاء محدود هر محل را تعيين و بادارة وكالت ابلاغ مينمايد

پرگرام مخصوص مندرجه درشق (8) ماده (3) قانون وكالت عبارت است از ۱ـ اصول محاكمات حقوقي ۲ـ اصول محاكمات جزائي ۳ـ‌ قانون مدني ۴ـ قانون مجازات عمومي ۵ ـ قانون و نظامات راجعه بوكالت ۶ ـ قوانين و نظامنامه‌هاي راجعه بثبت اسناد و املاك ۷ ـ قوانين تجاري.

امتحان كتبي و شفاهي است و حداكثر نمرات شش است (6) خيلي خوب (5) خوب (4) كافي (3) قابل قبول (2) بد (1) خيلي بد.

براي قبول شدن در امتحان حداقل معدل امتحان كتبي و شفاهي نبايد از (3) كمتر باشد ولي معهذا هر داوطلبي داراي يك نمره (1) و دو نمره (2) باشد مردود است.

هيئت ممتحنه مركب است از هفت نفر (1) مدعي‌العموم كل (2) دو نفر از مستشاران ديوانعالي تميز و دو نفر از استادان دانشكده حقوق (3) رئيس اداره وكالت (4) رئيس اداره تهيه قوانين و جلسات امتحانيه همه ساله در فروردين ماه در مركز تشكيل مي‌شود.

اداره وكالت براي تطبيق وضع وكلاء هر محل با قانون وكالت در هر حوزه‌اي بنوبت مهلتي كه مناسب با تعداد وكلاء هر محل باشد خواهد داد مهلت مزبور بايد در عدليه محل و مجله رسمي و يكي از جرايد كثيرالانتشار محل اعلان شود.

اشخاصيكه قبل از اجراي قانون وكالت با داشتن اجازه‌نامه رسمي مشغول وكالت بوده‌اند و بخواهند بشغل خود ادامه دهند در ظرف مدت مزبور مطابق دستور ماده (8) اين نظامنامه تقاضانامه خواهند داد و در مقابل هر تقاضانامه‌اي كه كامل باشد رسيدي بتقاضاكننده بايد داده شود و مادام كه تشخيص اداره وكالت ابلاغ و قطعي نگرديده وكيل باستناد آن ورقه رسيد بوكالت خود ميتواند ادامه دهد.

تقاضانامه داراي ضمائم ذيل خواهد بود: (1) چهار قطعه عكس (2) قبض وديعه وجه تمبر اجازه‌نامه مورد تقاضا (3) مستندات تقاضا از قبيل تصديق سنين سابقه شغل وكالت يا تصديق سنين سابقه خدمت قضائي يا سواد مصدق ديپلم ليسانس.

در صورتيكه شهادت نامه ليسانس از دانشكده‌هاي خارجه صادر شده باشد تصديق شوراي‌عالي معارف كه حاكي از ارزش شهادتنامه باشد و ترجمه آن نيز لازم است.

اداره وكالت براي تشخيص صلاحيت و قابليت تقاضاكننده كه بموجب ماده (10) قانون وكالت مقرر است بايد اوراق مخصوصي ترتيب بدهد و نظر خود را بوسيلة آن بتقاضاكننده ابلاغ نمايد.

ابلاغ مزبور ممكن است در دفتر اداره وكالت و يا بوسيله مامورين ابلاغ و يا توسط دفتر محاكم يا پاركه‌هاي ولايات بعمل آيد در هر سه صورت ابلاغ كننده بايد تاريخ ابلاغ و امضاء كسي را كه باو ابلاغ شده تصديق نمايد.

تقاضاي رسيدگي از محكمه انتظامي كه در ماده (11) قانون وكالت مقرر است بوسيله عرضحال بعمل ميايد و هرگاه معترض مستنداتي داشته باشد و ضميمه عرضحال ننمايد پس از ابلاغ عرضحال باداره وكالت ديگر سندي از او پذيرفته نخواهد شد.

عرضحال بايد در دو نسخه تنظيم شود و يك نسخه از آنرا دفتر تميز در ظرف پنج روز از تاريخ وصول بدفتر براي آگاهي اداره وكالت بفرستند.

هرگاه جهت اختلاف صلاحيت علمي تقاضاكننده براي شغل وكالت يا براي درجه مورد تقاضاي او باشد محكمه انتظامي اختياري از معلومات او بعمل خواهد آورد- اختيار مزبور كتبي و شفاهي است و هرگاه راجع بصلاحيت اخلاقي و سوابق تقاضاكننده باشد محكمه انتظامي ميتواند اظهارات نماينده اداره وكالت را استماع نمايد.

متن قسمنامه كه بموجب ماده (13) قانون وكالت مقرر شده بنحو ذيل است: (سوگندنامه) «اينجانب امضاكننده ذيل خداوند متعال را شاهد گرفته قسم ياد مينمايم كه قوانين و نظامات مخصوصا قوانين و نظامات مربوطه بشغل وكالت را هميشه محترم شمرده و كوچكترين اقدامي بر عليه تامين قضائي و شرافت قضاوت و وكالت ننمايم و در حفظ حيثيات شغلي كه بدان نائل شده‌ام ساعي و جز عدالت و احقاق حق منظور ديگري نداشته باشم و نسبت بمقامات قضائي هميشه رعايت احترام را نموده راستي و پاكدامني را در كليه امور شخصي و اداري و كارهاي مرجوعه رويه خود قرار دهم و در امور راجعه نظريات خصوصي را داخل ننموده و پيرامون كينه‌ورزي و انتقام‌جوئي نگرديده و هميشه مدافع از حق و صلح طلب باشم- شرافت من وثيقه اجراء اين سوگندنامه است.»

اجازه‌نامه وكالت پس از اجراء قسم كه مطابق آئين مخصوصي بعمل خواهد آمد به وكيل داده ميشود.

اجازه‌نامه وكالت عبارت از دفترچه‌ايست مطابق نمونه كه اداره وكالت تهيه ميكند داراي صفحات متعدده براي درج هويت وكيل و الصاق عكس و نمونه امضاء دارنده و غيره.

اجازه‌نامه بايد همه ساله در شهريور ماه تمبر شود.

در تشكيلات كانون و معاضدت قضائي

اداره وكالت در هر حوزه كه تشكيل كانون وكلاء را لازم بداند پيشنهادي با ذكر دلايل لازم از قبيل عدة وكلاء آن حوزه بوزارت عدليه تقديم ميكند تا در صورت تصويب اقدام بتشكيل كانون نمايند.

براي اجراء شق اول ماده (18) قانون وكالت كانون وكلاء ميتواند داراي قسمت هاي مختلفه باشد و همچنين اجازه دارد براي ترقي علمي وكلاء مجالس مذاكره تشكيل دهد.

انتخابات هيئت‌مديره بطريق ذيل بعمل خواهد آمد: وكلاء محل در روز و محل معيني كه اداره وكالت اعلام خواهد نمود دو[در] مقابل عده‌اي را كه براي عضويت هيئت مديره وزارت عدليه معين خواهدكرد (حتي‌الامكان از بين وكلاء درجه اول و دوم) به اكثريت نسبي و راي مخفي انتخاب خواهند كرد سپس وزارت عدليه اعضاء هيئت‌مديره را از بين منتخبين براي مدت معينه در ماده (19) قانون وكالت تعيين خواهد نمود و مدت مزبور از تاريخ صدور ابلاغ حساب خواهد شد.

تعداد اعضاء علي‌البدل هيئت مديره نصف اعضاء اصلي است.

هيئت نظار انتخاب هيئت‌مديره عبارتند از رئيس عدليه و مدعي‌العموم بدايت در ولايات رئيس اداره وكالت يا نماينده او و رئيس و مدعي‌العموم بدايت در مركز.

اخذ و استخراج آراء علني است.

منتخبين بايد داراي شرايط ذيل باشند: (1) پنجسال سابقه شغل وكالت (2) نبودن تحت محاكمه جزائي و انتظامي (3) عدم محكوميت انتظامي و هرگاه محكوميت انتظامي تا درجه دوم داشته باشند دو سال و از درجه دو ببالا پنجسال از تاريخ اجراء آن گذشته باشد.

نتيـجه استخراج آراء ضمن صورت مجلـس كه بامضـاء هيئت‌نظار است باداره وكالت تسليم مي‌شود و اوراق راي ابطال خواهد شد.

اسامي اعضاء اصلي و علي‌البدل بايد در مجله رسمي اعلان شود.

مؤسسه معاضدت قضائي در مركز است و داراي شعب ذيل: (1) دفتر (2) شعبه عرايض (3) شعبه قضائي.

كاركنان معاضدت قضائي بايد حتي‌المقدور از بين وكلاء عدليه انتخاب شوند و ممكن است براي آنها حق‌الزحمه در بودجه كانون منظور شود.

تقاضاي معاضدت قضائي بدفتر مؤسسه مزبور داده ميشود و هرگاه در محل اقامت تقاضاكننده كانون تشكيل نشده باشد تقاضانامه بدفتر عدليه محل اقامت تقاضاكننده تسليم ميشود و در اين صورت بايد تقاضانامه بضميمه مدارك و مستنداتي كه بموجب ماده (31) اين نظامنامه مقرر است بدفتر معاضدت قضائي ارسال شود.

تقاضانامه معاضدت بايد داراي ضمايم ذيل باشد: (1) تصديقي از معتمدين يا كلانتري محل اقامت تقاضاكننده مبني بر عدم قدرت او براي تاديه حق‌الوكاله (2) سواد مدارك دعوي.

معاضدت قضائي ميتواند تحقيقاتي در دلايل دعوي بنمايد هرگاه تشخيص دهد كه مقصود تقاضاكننده سوء استفاده و شرخري است از تعيين وكيل خودداري و تقاضا را رد نمايد.

در صورت رد تقاضـاكننـده مي‌تواند در ظرف ده روز به‌ هيئت‌مديره كانون شكايت كند راي هيئت‌مديره قطعي است.

در صورتيكه براي معاضدت قضائي لازم باشد كه توضيحاتي از تقاضاكننده بخواهد مشاراليه بوسيله مراسله يا اخطار احضار خواهد شد ولي هرگاه محل اقامت تقاضاكننده دور از مركز معاضدت قضائي باشد تحقيقات مزبور بوسيله يكي از وكلاء يا مدير دفتر عدليه يا پاركه محل اقامت تقاضاكننده بعمل ميايد.

كليه ارجاعاتيكه از طـرف معاضـدت قضـائي در حدود صلاحيت مؤسسه بوكلاء يا دفاتر عدليه يا پاركه‌ها ميشود بايد باسرع وقت انجام گردد.

شعبه عرايض پس از وصول عرضحال بطريق ذيل اقدام خواهد نمود: هرگاه عرضحال ناقص باشد نواقص آنرا بدفتر دستور خواهد داد و اگر عرضحال كامل باشد عقيده خود را در پيشرفت يا عدم پيشرفت دعوي خواهد نوشت و در صورتيكه پيشرفت داشته باشد آنرا بشعبه قضائي تسليم خواهد نمود. شعبه قضائي وكيلي را براي تقاضاكننده معين و ابلاغات لازمه را حاضر و براي امضاء رئيس معاضدت قضائي تسليم خواهد نمود.

ابلاغات در سه نسخه صادر مي‌شود. نسخه اول بتقاضاكننده داده خواهد شد و نسخه ثاني در دوسيه مربوطه ضبط و نسخه ثالث براي ابلاغ بوكيل انتخابي بدفتر كانون ارسال خواهد شد.

وكالت نامه در دفتر معاضدت قضائي تنظيم مي‌شود و بضميمه ورقه قرارداد براي وكيل انتخابي فرستاده ميشود.

وكيل انتخابي بايد كليه اقداماتي را كه مي‌نمايد بشعبه قضائي مؤسسه اطلاع دهد و سواد قرار و احكام صادره در امر مرجوع را بشعبه مزبور بفرستد.

وكيل انتخابي مي‌تواند از شعبه قضائي مؤسسه راجع بطرز اقدامي كه لازم است دستور بخواهد و هرگاه بين وكيل انتخابي و شعبه قضائي اختلاف عقيده در طرز اقدام پيدا شود حل اختلاف با رئيس معاضدت قضائي است.

در مواردي كه انجام مقدمات و تشريفات مندرجه در اين نظامنامه موجب انقضاء موعدي از تقاضاكننده بشود رئيس كانون مي‌تواند مستقيما وكيل انتخاب نمايد مشروط به اينكه تقاضانامه از حيث ضمائم كامل باشد.

قرارداد حق‌الوكاله معاضدتي باسم معاضدت قضائي تنظيم ميشود و مامور وصول حق كانون محاسبات مؤسسه مزبوراست.

نمونه اوراق تقاضانامه و ساير اوراق مربوطه بامور معاضدت را هيئت مديره كانون تعيين خواهد نمود.

دفتر معاضدت مكلف است اطلاعاتي كه از طرف وكيل انتخابي واصل مي‌شود بموكل ابلاغ نمايد.

مؤسسه معاضدت قضائي مكلف است همه ماهه احصائية از عمليات خود براي اطلاع رئيس كانون و همچنين اداره وكالت و احصائيه بفرستد.

وزير عدليه ـ محسن صدر