نظر مشورتي 7/1401/688 مورخ 1401/08/25 اداره كل حقوقي قوه قضائيه در خصوص بند 2 ماده 500 مكرر قانون مجازات اسلامي(تعزيرات) 1375

استعلام : 1- با توجه به بند 2 ماده 500 مكرر قانون مجازات اسلامي(تعزيرات) 1375 آيا افرادي كه به رمالي يا اصطلاحاً دعانويس شهرت دارند و در خصوص افرادي كه به آنها مراجعه مي‌كنند، ادعاي آنها اين است كه با اجنه در ارتباط بوده و يا از ماوراي عالم ماده به آنها وحي مي‌شود بدون آنكه فعاليت تبليغي يا آموزشي داشته باشند، شامل اين ماده مي‌شوند يا اين‌كه بايد نسبت به اعمال خود فعاليت آموزشي و تبليغي داشته باشند تا مشمول مقرره قانوني قرار گيرند؟ 2- آيا با توجه به صدر ماده كه اشاره به گروه و فرقه يا جمعيت دارد منصرف از مواردي است كه فردي به صورت واحد و خارج از هرگونه فرقه يا گروهي مرتكب اعمال مذكور شود يا اين‌كه صدر ماده حصري نبوده و از باب تمثيل مي‌باشد؟ 3- در كل قيد فعاليت تبليغي و آموزشي در بند 2 مقرره مذكور به چه معناست و شامل چه مواردي مي‌شود؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : 1- با توجه به ركن مادي بزه موضوع بند 2 ماده 500 مكرر قانون مجازات اسلامي (تعزيرات) 1375 رفتار فردي كه به دعانويسي اشتغال دارد يا ادعاي ارتباط با اجنه يا غيب‌گويي دارد، از شمول مقررات اين بند خارج است و تشخيص اين‌كه اين‌ رفتار با كدام‌يك از قوانين كيفري منطبق است به عهده قاضي رسيدگي‌كننده است. 2- اقدامات مندرج در بندهاي 1 و 2 ماده 500 مكرر قانون پيش‌گفته با عنايت به متن اين ماده، در صورتي‌كه در قالب گروه، فرقه، جمعيت يا مانند آن‌ها صورت گيرد، مرتكب يا مرتكبان مشمول مجازات مقرر در ماده يادشده هستند؛ ولي اگر فردي در غير قالب گروه، فرقه، يا جمعيت مرتكب رفتارهاي مذكور در بندهاي 1 و 2 ماده مورد بحث شود؛ از شمول مقررات اين ماده خارج است و ممكن است رفتار وي با عناوين كيفري ديگري قابل پيگرد باشد كه تشخيص آن به عهده قاضي رسيدگي‌كننده به موضوع است. 3- منظور از تبليغ در بند 2 ماده 500 مكرر قانون يادشده، گسترش دادن و انتشار مطالب و موضوعات انحرافي، مغاير و يا مخل به شرع مقدس اسلام است به هر طريقي كه در قالب گروه، فرقه يا جمعيت صورت گيرد و منظور از فعاليت آموزشي، تعليم دادن مطالب و مسائل انحرافي، مغاير يا مخل به شرع مقدس اسلام است به هر طريقي كه در قالب گروه يا فرقه يا جمعيت انجام ‌شود.