مصوبه سند ترويج و تسهيل ازدواج دانشگاهيان (مصوب جلسه 848 مورخ 26 /8 /1400 شوراي عالي انقلاب فرهنگي)

در اجراي راهبرد 16 نظام فرهنگي - تربيتي سند اسلامي شدن دانشگاه ها (مصوب جلسه 735 مورخ 25 /4 /1392 شوراي عالي انقلاب فرهنگي)، «سند ترويج و تسهيل ازدواج دانشگاهيان» كه در جلسه 848 مورخ 26 /08 /1400 شوراي عالي انقلاب فرهنگي به تصويب رسيده است، جهت اجرا به شرح ذيل ابلاغ مي گردد: مقدمه: خانواده به عنوان اولين و مهمترين كانوني كه فرد در آن قرار مي گيرد داراي اهميت شايان توجهي است. اولين تأثيرات محيطي كه فرد دريافت مي كند از محيط خانواده است؛ حتي تأثيرپذيري فرد از ساير محيط ها نشأت گرفته از محيط خانواده مي باشد. خانواده پايه گذار بخش مهمي از سرنوشت انسان است و در تعيين سبك و خط مشي زندگي آينده، اخلاق، سلامت و عملكرد فرد در آينده نقش عمده اي ايفا مي كند. ازدواج؛ هسته ي اول ايجاد خانواده است كه نزد ملل و فرهنگ هاي مختلف با آداب و رسوم گوناگون به عنوان سنگ بنا و ساز و كار تشكيل خانواده به رسميت شناخته شده است. ازدواج از نظر اسلام پيماني مقدس است، پيماني كه برقراري آن بر اساس آداب و رسوم، تشريفات و قوانين خاصي است. كار ويژه ي ازدواج در خلق و ايجاد خانواده ي پايدار زماني محقق مي شود كه به صورت آگاهانه و به هنگام انجام شود. در تحقق اين آرمان، نهادها و سازمان هاي مختلف جامعه مي بايست نقش خود را ايفا كنند. دانشگاه همراه با مسئوليت اجتماعي خود در ارائه راهكار و راه حل هاي علمي به منظور شناخت و حل مسائل جامعه، در قبال اعضاء و ساخت دروني خود نيز مسؤليت دارد. مهم ترين كنشگران در نهاد دانشگاه، اساتيد و دانشجويان مي باشند. دانشگاه نهاد اجتماعي است كه در برگيرنده بخشي از اعضاي جامعه بوده كه در سن جواني قرار دارند؛ لذا اصلي ترين مسؤليت در تحقق ازدواج پايدار و آگاهانه، متوجه دانشگاه مي تواند باشد. قوانين مصوب موجود و ابلاغ شده به نهادها و دستگاه هاي حكومتي، غالباً در شكلي كامل، راهبردي و تأثيرگذار طراحي شده اند، با اين همه آنچه باعث شده تا اين قواعد و قوانين بازدهي كافي را نداشته باشد عدم هماهنگي و همراهي دستگاه هاي مربوطه با يكديگر براي حصول به نتيجه اي مطلوب است؛ البته اين گفته به اين معنا نيست كه قوانين ازدواج و خانواده بي نياز از بازنگري و تقويت اند؛ بلكه منظور اين است كه با همين قوانين مصوب مي توان دستيابي به افق هاي روشن تري را انتظار كشيد. در هر صورت شكي نيست كه با اجرايي شدن قوانين و مقررات و تقويت و اصلاح برخي از آنها، مي توانيم شاهد جهشي روشن در زمينه ترويج ازدواج جوانان؛ به ويژه دانشجويان باشيم. ترديدي نيست كه اگر سازمان ها و نهادها در اجراي وظايف محول شده مصمم باشند ضمن ايجاد هماهنگي بين نهادهاي كشور مي توان در زمينه گسترش ازدواج دانشگاهيان گام هاي مؤثرتري برداشت. بر اين اساس با اتكا بر اسناد بالادستي و تأكيد بر اجراي قوانين و مقررات مصوب، ازدواج جوانان، ضروري است راهكارهاي عملياتي در راستاي ترويج، تسهيل و تحكيم امر ازدواج دانشگاهيان فراهم گردد. كه در اين رابطه و در اجراي راهبرد 16 نظام فرهنگي – تربيتي سند اسلامي شدن دانشگاه ها، مصوب 25 /4 /92 شوراي عالي انقلاب فرهنگي، ذيل اقدامات (16-2 الي 7-16) با تشكيل «ستاد ازدواج دانشگاهيان»، اقدام عملياتي، اثرگذار و جريان ساز در اين خصوص، صورت مي گيرد.

مباني قانوني و اسناد بالادستي:

1- مفاد و احكام مندرج در اصول دهم، بيستم و بيست و يكم قانون اساسي جمهوري اسلامي

2- سياست هاي كلي خانواده و سياست هاي كلي جمعيت، ابلاغي مقام معظم رهبري (مد ظله العالي) در راستاي تقويت طرح ازدواج دانشجويي و فرزندآوري و فراگيرسازي فرهنگ وساطت امر خير

3- اهداف مندرج در سند اسلامي شدن دانشگاه ها، از جمله: راهبرد 16 نظام فرهنگي - تربيتي سند اسلامي شدن دانشگاه ها

4- مصوبات مجلس شوراي اسلامي از جمله قانون تسهيل ازدواج جوانان مصوب سال 1384، قانون حمايت از خانواده و جواني جمعيت مصوب سال 1400 و ساير قوانين ذيربط

5- سياست ها و اسناد مصوب شوراي عالي انقلاب فرهنگي از جمله راهبرد كلان 3 و 4 نقشه مهندسي فرهنگي كشور

6- فصل هفتم بيانيه گام دوم، ابلاغي مقام معظم رهبري (مدظله العالي)

اصول:

1- خانواده سنگ بناي نظام اجتماعي است كه تحكيم و تعالي آن تأثير بي بديل در سلامت جامعه دارد. ارتباط اخلاقي و سالم بين دو جنس مرد و زن در چارچوب خانواده شكل مي گيرد و خانواده در رفع نيازهاي واقعي معنوي، جسمي و رواني انسان نقش اساسي دارد.

2- سبك و شيوه ازدواج، به عنوان مقدمه لازم براي تشكيل خانواده، در نظام و سازمان خانواده نقش تعيين كننده دارد. لازمه شكل گيري خانواده پايدار، ازدواج به هنگام، ساده و آگاهانه است.

3- جمعيت و جواني آن، در رشد و بالندگي و اقتدار هر كشوري يكي از اصلي ترين مؤلفه ها شمرده مي شود كه تنها با توجه جدي به مسأله ازدواج پايدار و فرزندآوري و تحكيم و تربيت روزآمد محقق مي شود.

4- اثرگذاري بي بديل دانشگاه ها در فرهنگ و تمدن هر كشوري، توجه به مسأله خانواده و جمعيت فرهيختگان دانشگاهي در عالي ترين سطوح سياست گذاري هاي كلان را مي طلبد.

اهداف

1- ايجاد نهضت فراگير ملي براي ترويج و تسهيل ازدواج آگاهانه و پايدار در ميان دانشجويان، اساتيد و كاركنان با مشاركت نهادهاي ذيربط از طريق وضع سياست ها، راهبردها و اقدامات اجرايي و ضوابط و مقررات تشويقي و حمايتي

2- تبيين موازين ديني و اخلاقيِ ارتباط مشروع جهت رفع نيازهاي معقول و واقعي دانشجويان، اساتيد و كاركنان، فرهنگ سازي از طريق اهتمام بر اصل خانواده محوري و ترويج و تسهيل ازدواج دانشجويي

3- تأمين امكانات و منابع مالي و سرمايه اي مورد نياز براي ازدواج دانشجويي، اساتيد و كاركنان از طريق شناسايي، هماهنگي و همكاري نهادها، اشخاص و دستگاه هاي اجرايي

4- افزايش مسئوليت پذيري اجتماعي دانشجويان

راهبردها:

1- اصلاح رشد جمعيت در جامعه دانشگاهي

2- ايجاد بسترهاي تشكيل و تحكيم خانواده دانشگاهيان

3- ارتقاء فضائل اخلاقي و پيشگيري از زمينه هاي مفاسد اخلاقي و طلاق در جامعه دانشگاهي

4- فرآيندسازي موضوع ازدواج قبل از ازدواج، حداقل تا سه سال بعد از ازدواج در قالب ترويج، آموزش، تسهيل، مشاوره و هدايت

ساختار ستاد ازدواج دانشگاهيان: ستاد ازدواج دانشگاهيان داراي دو ركن سياست گذاري و اجرايي مي باشد. تركيب ستاد مركزي، به شرح زير است:

يا نماينده تام الاختيار

: ستاد مي تواند حسب مورد از ساير دستگاه ها يا اشخاص بنا بر ضرورت دعوت نمايد.

: دبيرخانه ستاد مركزي بدون توسعه ساختاري در نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها تشكيل مي شود.

: جلسات ستاد مركزي ازدواج دانشگاهيان با حضور نصف به اضافه يك اعضا رسميت مي يابد. رواني و اعتبار مصوبات ستاد نيز منوط به كسب اكثريت آراء اعضاي حاضر در جلسه است.

: حكم رييس ستاد توسط رييس شوراي عالي انقلاب فرهنگي صادر مي شود.

: احكام اعضاء ستاد و رؤساي ستادهاي استاني توسط رييس ستاد ملي صادر مي شود.

: جلسات سالانه ستاد با حضور اعضاء اصلي تشكيل مي شود.

وظايف ستاد مركزي ازدواج دانشگاهيان:

و قوانين مصوب مجلس شوراي اسلامي و اسناد و مصوبات شوراي عالي انقلاب فرهنگي با موضوع خانواده و ازدواج دانشگاهيان

2.تصويب دستورالعمل هاي لازم به منظور تحقق اهداف و راهبردها و ابلاغ به ستادهاي استاني ازدواج دانشگاهيان و واحدهاي تابعه ذيربط جهت اقدام

3.تعيين نظام مسائل و نيازهاي قبل، حين و بعد از ازدواج دانشگاهيان و برنامه ريزي به منظور سامان دهي آنها با مشاركت اعضا

6.نظارت و ارزيابي مستمر بر ميزان تحقق اهداف، سياست ها و برنامه هاي اجرايي در دستگاه ها و سازمان هاي مرتبط در حوزه ازدواج دانشگاهيان و ارائه گزارش دوره اي به شوراي عالي انقلاب فرهنگي و ساير مراجع ذي صلاح در حيطه ازدواج دانشگاهيان

7.نظارت بر فعاليت ستادهاي استاني ازدواج دانشگاهيان از طريق دريافت گزارش هاي دوره اي و اجراي بازرسي هاي دوره اي

8.بهره مندي از منابع مالي، سرمايه اي، تسهيلاتي و منابع حاصل از قانون «تسهيل ازدواج جوانان» و «قانون حمايت از خانواده و جواني جمعيت» و ساير قوانين ذيربط و كمك هاي اشخاص حقيقي و حقوقي

ماموريت ها، تقسيم كار و نگاشت نهادي:

نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها

1.بكارگيري توان، تجربه و ظرفيت هاي درون دانشگاهي و ايجاد جريان سازنده و همسوسازي ظرفيت هاي خارج از دانشگاه ها در راستاي ازدواج دانشگاهيان

2.ايجاد بسترهاي ترويجي، آموزشي، انگيزشي، تسهيل گري با بكارگيري اساتيد و تهيه متون مناسب براي دروس مرتبط و اصلاح جريان فرهنگي در جهت ازدواج آسان، آگاهانه، پايدار و متعهدانه

3.انعقاد موافقتنامه با مراكز مرتبط، در راستاي تسهيل گري و مشاركت در امر ازدواج دانشگاهيان با توجه به ظرفيت هاي هر كدام از مراكز

وزارت علوم، تحقيقات و فناوري، وزارت بهداشت، درمان، و آموزش پزشكي و دانشگاه آزاد اسلامي

و هدايت نسلي

براي زوجين دانشگاهي و توسعه بيمه پايه و تكميلي

وزارت كشور

1.رصد و پيمايش هاي علمي مرتبط با ازدواج و خانواده و طلاق دانشجويان و اساتيد و ارائه خدمات آماري مربوطه

3.اختصاص منابع و اعتبارات لازم در جهت افزايش ازدواج و كاهش طلاق در مجموعه هاي دانشگاهي از طريق شوراي برنامه ريزي استانها و شوراي اجتماعي كشور

سازمان برنامه و بودجه معاضدت و همكاري و ارائه مشاوره و راهنمايي هاي لازم به منظور بهره مندي ستاد از منابع مالي و سرمايه اي و تسهيلاتي مطابق ضوابط و مقررات در قانون بودجه هاي سنواتي و ساير قوانين و مقررات ذيربط

بانك مركزي حمايت و هدايت تسهيلات بانكي و اعتبارات بانكي قرض الحسنه از طرح ها و برنامه هاي مرتبط با ازدواج دانشگاهيان از طريق بانك ها و مؤسسات مالي و اعتباري

وزارت ورزش و جوانان

1.ارائه خدمات و تسهيلات ويژه رفاهي، مشاوره و حمايت از مراكز مشاوره ازدواج و امر وساطت با همكاري سازمان نظام روان شناسي و مشاوره كشور

سازمان صدا و سيما

براي ترويج ازدواج دانشجويي و ترغيب و مشاركت در برگزاري جشنواره هاي ملي ازدواج دانشجويي

سازمان بسيج مستضعفين بكارگيري تمام ظرفيت هاي بسيج در دانشگاه ها در راستاي ترويج فرهنگ ازدواج و مشاركت در طرح هاي مرتبط

كميسيون فرهنگي مجلس شوراي اسلامي

2.همكاري در تقويت بودجه مناسب براي طرح هاي مرتبط با ازدواج دانشگاهيان در فرآيند تصويب قانون بودجه سالانه كل كشور

شوراي عالي انقلاب فرهنگي

1.سياست گذاري در امر خانواده و ازدواج دانشگاهيان، تجميع و بكارگيري ظرفيت هاي شورا و نهادهاي ذيربط در راستاي گسترش فرهنگ ازدواج دانشگاهيان

2.اعمال نظارت دقيق بر مطالبه گري اجراي قوانين و مقررات مرتبط با ازدواج توسط نهادها و دستگاه هاي ذيربط

سازمان اوقاف و امور خيريه

2.طراحي برنامه هاي وقف فرهنگي در جهت بسط فرهنگ ازدواج دانشجويي و بهره گيري از امكانات موقوفه ها در راستاي ازدواج دانشگاهيان در چارچوب قوانين و مقررات و حدود موضوع موقوفات و امور خيريه

حوزه هاي علميه (برادران و خواهران)

معاونت اجتماعي و پيشگيري از وقوع جرم قوه قضاييه برنامه ريزي ويژه در راستاي كاهش طلاق در ازدواج هاي دانشجويي، بسط الگوي فرآيند ازدواج دانشگاهيان بصورت ملي در جهت كاهش طلاق و همكاري و مشاركت در طرح ها و برنامه هاي ازدواج دانشگاهيان

بنياد مستضعفان مشاركت فعال در اجراي طرح ها و برنامه هاي تسهيل و ازدواج دانشگاهيان از قبيل مسكن، جهيزيه، خوابگاه و...

شوراي فرهنگي و اجتماعي زنان و خانواده

2.آموزش خانواده ها در جهت تسهيل و تحكيم ازدواج دانشگاهيان و افزايش جمعيت و كاهش سن باروري در زوجين دانشگاهي

شهرداري تهران همكاري و مشاركت در برنامه هاي ازدواج دانشگاهيان، ارائه خدمات حمايتي و ترويج فرهنگ ازدواج دانشگاهيان و الگوسازي و ارائه امكانات، خدمات و تسهيلات لازم

آستان قدس رضوي مشاركت در برگزاري مراسمات ازدواج دانشگاهيان، انجام حمايت هاي فرهنگي و آموزشي از برنامه هاي ازدواج دانشگاهيان از طريق بهره گيري از امكانات مادي و معنوي آستان با همراهي و هماهنگي ديگر آستانهاي مقدسه

وزارت راه و شهرسازي

اهم وظايف مندرج در اين ماده، نافي وظايف تكليفي و اجرايي و تعهدات ناشي از تصميمات مشترك ستاد ملي ازدواج دانشگاهيان نخواهد بود.

اعضاي ستاد استاني (ستاد اجرايي) ازدواج دانشگاهيان:

در استان

: ستاد استاني مي تواند حسب مورد از ساير دانشگاه ها يا اشخاص بنا بر ضرورت دعوت نمايد.

: دبيرخانه ستاد استاني ازدواج دانشگاهيان در دفتر استاني نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها تشكيل مي شود.

: جلسات ستاد استاني ازدواج دانشگاهيان با حضور نصف به اضافه يك اعضا رسميت مي يابد. اعتبار مصوبات ستاد نيز منوط به كسب اكثريت آراء اعضاي حاضر است.

: با توجه به شرايط خاص استان تهران، اعضاي ستاد استان تهران به شرح زير مي باشند:

رييس شوراي سياستگذاري ائمه جمعه (رييس ستاد)

استاندار (نايب رئيس ستاد)

رئيس استاني دفاتر نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه هاي استان (دبير ستاد)

معاون برنامه ريزي استانداري

مديركل ورزش و جوانان استان

مديركل اوقاف و امور خيريه استان

شهردار تهران

رئيس دانشگاه تهران

رئيس دانشگاه علوم پزشكي تهران

رئيس دانشگاه آزاد اسلامي استان

رييس دانشگاه صنعتي شريف

رييس دانشگاه فرهنگيان استان تهران

مديركل كميته امداد امام خميني (ره) در استان

رئيس ستاد اجرايي فرمان حضرت امام خميني (ره) تهران

مديركل صدا و سيماي استان

دو نماينده از خيرين و فعالين امر ازدواج با پيشنهاد دبير ستاد

مدير حوزه هاي علميه استان تهران

وظايف ستاد استاني:

2. تهيه گزارش هاي دوره اي و ارائه به ستاد مركزي ازدواج دانشگاهيان به منظور ارزيابي ميزان پيشرفت اهداف و سياست هاي ابلاغي

3. به كارگيري تمام ظرفيت هاي دانشگاهي و استاني از طريق جلب همكاري دستگاه ها و اشخاص در بخش دولتي و خصوصي، همچنين جلب مشاركت خيرين در راستاي تحقق اهداف

4. اجراي فرآيند ارزيابي ازدواج دانشگاهيان در استان و ارائه پيشنهاد و راهكار به ستاد مركزي ازدواج دانشگاهيان به منظور بهبود عملكرد ساختاري و فرآيندي

اين سند مشتمل بر 10 ماده و 11 تبصره در جلسه 848 مورخ 26 /08 /1400 شوراي عالي انقلاب فرهنگي به تصويب رسيده است.

رئيس جمهور و رئيس شوراي عالي انقلاب فرهنگي - سيدابراهيم رئيسي