رأي شماره 16978 هيأت تخصصي اراضي شهرسازي، منابع طبيعي و محيط زيست ديوان عدالت اداري با موضوع عدم ابطال مصوبه تشكيل بخش كوه يخاب و دهستان ده محمد، دهستان چاه مسافر در استان خراسان جنوبي شامل بندهاي ث، ج، چ، ح، خ و د مصوبه هيات وزيران به شماره 60314/ت61987 هـ به تاريخ 1403/04/13

هيأت تخصصي اراضي شهرسازي، منابع طبيعي و محيط زيست * شماره پرونده: هـ ت/ 0300194 * شماره دادنامه سيلور: 14043139000016978 تاريخ: 1404/01/09 * شاكي: آقاي حسين رستمي هفشجاني * طرف شكايت: نهاد رياست جمهوري * موضوع شكايت و خواسته: ابطال مصوبه تشكيل بخش كوه يخاب و دهستان ده محمد، دهستان چاه مسافر در استان خراسان جنوبي شامل بندهاي ث، ج، چ، ح، خ و د مصوبه هيات وزيران به شماره 60314/ت61987 هـ به تاريخ 1403/04/13 ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ * شاكي دادخواستي به طرفيت نهاد رياست جمهوري به خواسته ابطال مصوبه تشكيل بخش كوه يخاب و دهستان ده محمد، دهستان چاه مسافر در استان خراسان جنوبي شامل بندهاي ث، ج، چ، ح، خ و د مصوبه هيات وزيران به شماره 60314/ت61987 هـ به تاريخ 1403/04/13 به ديوان عدالت اداري تقديم كرده كه به هيأت عمومي ارجاع شده است متن بندهاي مورد شكايت به قرار زير مي باشد: "هيات وزيران در جلسه مورخ 1403/3/16 به پيشنهاد شماره 171795 مورخ 1402/8/17 وزارت كشور و به استناد ماده 13 قانون تعاريف و ضوابط تقسيمات كشوري مصوب 1362 تصويب كرد: ...... ث ـ در بخش دستگردان شهرستان طبس، يك دهستان به نام ده محمد از تركيب روستاها و مزرعه ها و مكان هاي واقع در محدوده جغرافيايي موضوع نقشه پيوست، از جمله روستاها، مزرعه ها و مكان هاي زير ايجاد مي شود: 1ـ ده محمد 2ـ ملوند 3ـ اميرآباد 4ـ كلشانه 5ـ همت آباد 6 ـ سيب كوه 7ـ مبشر آباد 8 ـ محمدآباد 9ـ فتح آباد 10ـ نصرت آباد 11ـ دلكوه 12ـ حسن آباد اعتماد 13ـ منصوريه 14ـ ازبكوه قديم 15ـ تلخوري 16ـ محمديه 17ـ حوض عزيز 18ـ درنجان 19ـ رباط دهنه 20ـ معدن چاه سرب 21ـ فغاني 22ـ پاشنه دران 23ـ محمدآباد صاحبكار 24ـ ايستگاه راه آهن شيرگشت ج ـ روستاي ده محمد به عنوان مركز دهستان ده محمد تعيين مي شود. چ ـ در بخش دستگردان شهرستان طبس، يك دهستان به نام چاه مسافر از تركيب روستاها و مزرعه ها و مكان هاي واقع در محدوده جغرافيايي موضوع نقشه پيوست كه تاييد شده به مهر دفتر هيات دولت است، از جمله روستاها، مزرعه ها و مكان هاي زير ايجاد مي شود: 1ـ چاه مسافر 2ـ هوك 3ـ كل حوض ها 4ـ حوض ريزه 5ـ چاه شور 6 ـ چاه پياب 7ـ عبيد 8 ـ مشاع عبيد 9ـ رباط زنگيچه 10ـ كال عبدالغني 11ـ حوض كربلايي اسدالله. ح ـ روستاي چاه مسافر به عنوان مركز دهستان چاه مسافر تعيين مي شود. خ ـ در شهرستان طبس يك بخش به نام كوه يخاب از تركيب دو دهستان كوه يخاب و چاه مسافر ايجاد مي شود. دـ روستان تپه طاق به عنوان مركز بخش كوه يخاب تعيين مي شود. .....ـ معاون اول رئيس جمهور" *دلايل شاكي براي ابطال مقرره مورد شكايت: شاكي به موجب دادخواست تقديمي اعلام كرده است: ـ ماده 3 قانون تقسيمات كشوري مصوب 1362 و اصلاحي 1389 بيان مي دارد: دهستان كوچكترين واحد تقسيمات كشوري است كه داراي محدوده جغرافيايي معين بوده و از به هم پيوستن چند روستا، مكان، مزرعه همجوار تشكيل مي شود كه از لحاظ محيط طبيعي، فرهنگي، اقتصادي و اجتماعي همگن بوده و امكان خدمات رساني و برنامه ريزي در سيستم و شبكه واحدي را فراهم مي نمايد. تبصره 1ـ حداقل جمعيت دهستان با در نظر گرفتن وضع پراكندگي و اقليمي كشور به سه درجه تراكمي به شرح زير تقسيم مي شود: الف ـ تراكم زياد 8000 نفر. ب ـ تراكم متوسط 6000 نفر. ج تراكم كم 4000 نفر. در بند چ، تشكيل دهستان چاه مسافر از تركيب توابع مذكور(چاه مسافر، هوك، كل حوض ها، حوض ريز، چاه شور، چاه پياب، عبيد، مشاع عبيد، رباط زنگيچه، كال عبدالغني، حوض كربلايي اسدالله) در سرشماري رسمي 1395، مجموعا 474 نفر بوده و با تبصره 1 ماده 3 كاملا كاملا در تضاد است. قابل ذكر است مستند تشكيل دهستانها، بخشها و شهرستانها براساس آمار جمعيتي مركز آمار ايران مي باشد. همچنين بايد خاطر نشان كرد براساس اين ماده قانوني، ملاك تشكيل دهستان جمعيت رسمي ساكن آن است. با اين ابطال، تشكيل بخش كوه يخاب در بند خ نيز در اين مرحله خود به خود كم لن يكن مي شود. 2ـ همچنين در بند ث، تشكيل دهستان ده محمد از تركيب توابع مذكور (ده محمد، ملوند، اميراباد، كلشانه، همت آباد، سيب كوه، مبشرآباد، محمدآباد، فتح آباد، نصرت آباد، دلكوه، حسن آباد اعتماد، منصوريه، ازبكوه قديم، تلخوري، محمديه، حوض عزيز، درنجان، رباط دهنه، معدن چاه سرب، فغاني، پاشنه دران، محمدآباد صاحبكار، ايستگاه راه آهن شيرگشت) در سرشماري رسمي 1395، مجموعا 1137 نفر بوده و با تبصره 1 ماده 3 كاملا كاملا در تضاد است. 3ـ ماده 6 قانون تقسيمات كشوري بيان مي دارد: بخش واحدي است از تقسيمات كشوري كه داراي محدوده جغرافيايي معين بوده و از به هم پيوست چند دهستان همجوار مشتمل بر چندين مزرعه، مكان، روستا و احياناً شهر كه در آن عوامل طبيعي و اوضاع اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي و سياسي واحد همگني را به وجود مي آورد به نحوي كه با در نظر گرفتن تناسب، وسعت، جمعيت، ارتباطات و دسترسي و ساير موقعيت ها، نيل به اهداف و برنامه ريزيهاي دولت در جهت احياء امكانات طبيعي و استعدادهاي اجتماعي و توسعه امور رفاهي و اقتصادي آن تسهيل گردد. تبصره 1ـ حداقل جمعيت محدوده هر بخش بدون احتساب نقاط جمعيت شهري با در نظر گرفتن وضع پراكندگي و اقليمي كشور به دو درجه تراكمي به شرح زير تقسيم شده است. الف ـ مناطق با تراكم زياد سي هزار نفر. ب ـ مناطق با تراكم متوسط 20 هزار نفر. تبصره 2ـ در نقاط كم تراكم، دورافتاده، مرزي، جزايري، جنگلي، كويري و نقاط محروم و توسعه نيافته و همچنين جمعيت عشايري كه بيش از شش ماه در منطقه حضور دارند با توجه به كليه شرايط اقليمي، سياسي، اقتصادي و اجتماعي تا حداقل ده هزار نفر جمعيت با تصويب هيأت وزيران و درموارد استثنائي با تصويب مجلس، جمعيت بخش مي تواند كمتر از ميزان فوق باشد. (اصلاحي مصوب 1389/12/4) در اصلاحي 1389 اين قانون: تا حداقل 10 هزار نفر جمعيت نيز تشكيل بخش توسط هيات وزيران نيز مجاز شده است و كمتر از آن به هيچ وجه در صلاحيت هيات وزيران نبوده است. در بند خ، تشكيل بخش كوه يخاب شامل دهستان كوه يخاب(1061 نفر) و دهستان چاه مسافر(474 نفر) صرف نظر از غير قانوني بودن تشكيل دهستان چاه مسافر ليكن از آن جهت كه براساس سرشماري 1395، اساساً بخش كوه يخاب جمعا 2075 نفر جمعيت داشته و بسيار كمتر از حتي حداقل 10 هزار نفر رسمي براي تشكيل بخش است و با تبصره 1 و 2 ماده 6 كاملا در تضاد است و بايد باطل شود. قابل ذكر است بخش كوه يخاب و منطقه مذكور با فرض كويري بودن و محروم بودن بايد حداقل 10 هزار نفر جمعيت رسمي داشته باشد و چون ندارد تشكيل آن كاملاً غير قانوني است. *خلاصه مدافعات طرف شكايت: علي رغم ابلاغ دادخواست و ضمائم آن پاسخي از طرف شكايت واصل نشده است. پرونده شماره هـ ت/0300194 مبني بر درخواست ابطال بندهاي (ث)، (ج)، (چ)، (ح)، (خ) و (د) تصويب نامه شماره 60314/ت61987هـ مورخ 1403/4/13 هيات وزيران در جلسه هيات تخصصي شهرسازي، منابع طبيعي و محيط زيست مورد رسيدگي قرارگرفت و اعضاي محترم هيات به اتفاق آرا به شرح ذيل اعلام نظر نمودند: راي هيات تخصصي شهرسازي، منابع طبيعي و محيط زيست 1ـ بر اساس ماده 3 قانون تعاريف و ضوابط تقسيمات كشوري مصوب 1362 مقرر گرديده: «دهستان كوچكترين واحد تقسيمات كشوري است كه داراي محدوده جغرافيائي معين بوده و از بهم پيوستن چند روستا، مكان، مزرعه همجوار تشكيل مي شود كه از لحاظ محيط طبيعي، فرهنگي، اقتصادي و اجتماعي همگن بوده و امكان خدمات رساني و برنامه ريزي در سيستم و شبكه واحدي را فراهم مي نمايد.» بر اساس تبصره 1 اين ماده نيز مقرر گرديده: «حداقل جمعيت دهستان با در نظر گرفتن وضع پراكندگي و اقليمي كشور به سه درجه تراكمي بشرح زير تقسيم مي شود: الف ـ تراكم زياد 8000 نفر. ب ـ تراكم متوسط 6000 نفر. ج ـ تراكم كم 4000 نفر.» بر اساس تبصره 2 ماده مذكور نيز مقرر گرديده: «دهستان هاي موجود كه از نظر وسعت، جمعيت و دسترسي داراي تراكم مطلوب بوده در قالب موجود باقي و آن تعداد از دهستان هايي كه از اين لحاظ نامتناسب مي باشند از طريق تقسيم و يا ادغام تعديل و به دهستان هاي جديد تبديل خواهند شد.» 2ـ بر اساس ماده 6 قانون تعاريف و ضوابط تقسيمات كشوري مصوب 1362 مقرر گرديده: «بخش واحدي است از تقسيمات كشوري كه داراي محدوده جغرافيائي معين بوده و از بهم پيوستن چند دهستان همجوار مشتمل بر چندين مزرعه، مكان، روستا و احياناً شهر كه در آن عوامل طبيعي و اوضاع اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي و سياسي واحد همگني را به وجود مي آورد به نحوي كه با در نظر گرفتن تناسب، وسعت، جمعيت، ارتباطات و دسترسي و ساير موقعيت ها، نيل به اهداف و برنامه ريزي هاي دولت در جهت احياء امكانات طبيعي و استعدادهاي اجتماعي و توسعه امور رفاهي و اقتصادي آن تسهيل گردد.» بر اساس تبصره 1 اين ماده اصلاحي مصوب 1389 نيز مقرر گرديده: «حداقل جمعيت محدوده هر بخش، با در نظر گرفتن وضع پراكندگي و اقليمي كشور به دو درجه تراكمي به شرح زير تقسيم شده است: الف ـ مناطق با تراكم زياد سي هزار نفر. ب ـ مناطق با تراكم متوسط بيست هزار نفر.» بر اساس تبصره 2 ماده مذكور اصلاحي مصوب 1389 نيز مقرر گرديده: «در نقاط كم تراكم، دورافتاده، مرزي، جزايري، جنگلي، كويري و نقاط محروم و توسعه نيافته و همچنين جمعيت عشايري كه بيش از شش ماه در منطقه حضور دارند با توجه به كليه شرايط اقليمي، سياسي، اقتصادي و اجتماعي تا حداقل ده هزار نفر جمعيت با تصويب هيأت وزيران و در موارد استثنائي با تصويب مجلس، جمعيت بخش مي تواند كمتر از ميزان فوق باشد.» 3ـ بر اساس تبصره 1 ماده 7 قانون تعاريف و ضوابط تقسيمات كشوري اصلاحي مصوب 1389 مقرر گرديده: «حداقل جمعيت شهرستان با در نظرگرفتن وضع پراكندگي و اقليمي كشور به دو درجه تراكمي بشرح زير تقسيم مي شود. الف ـ تراكم زياد 120000 نفر. ب ـ تراكم متوسط 80000 نفر.» بر اساس تبصره 2 اين ماده نيز مقرر گرديده:«در نقاط كم تراكم، دورافتاده، مرزي، جزائري و كويري و نقاط كمتر توسعه يافته (طبق فهرست سالانه دولت) با توجه به كليه شرايط اقليمي، سياسي، اقتصادي و اجتماعي با تصويب هيئت وزيران و در موارد استثنائي با تصويب مجلس شوراي اسلامي مي تواند كمتر از 50 هزار نفر باشد.»، لذا هيات وزيران با حصول شرايط مذكور در اين تبصره صلاحيت ايجاد شهرستان با جمعيت كمتر از 50 هزار نفر را در نقاط كم تراكم، دورافتاده، مرزي، جزائري و كويري و نقاط كمتر توسعه يافته دارد. 4ـ سابقاً بر اساس آراي شماره 140331390000561376 مورخ 1403/3/8 و 140331390000988627 مورخ 1403/4/30 هيات تخصصي شهرسازي، منابع طبيعي و محيط زيست در موارد مشابه راي به رد شكايت صادر شده است. بنابه مراتب مذكور و با اخذ وحدت ملاك از مفاد آراي مذكور و با عنايت به اينكه بندهاي (ث)، (ج)، (چ)، (ح)، (خ) و (د) تصويب نامه شماره 60314/ت61987هـ مورخ 1403/4/13 هيات وزيران منتهي به ايجاد شهرستان «عشق آباد» به شرح بند (ذ) اين مصوبه گرديده، لذا بندهاي (ث)، (ج)، (چ)، (ح)، (خ) و (د) تصويب نامه مذكور با رعايت مفاد تبصره هاي 1 و 2 ماده 3 و تبصره هاي 1 و 2 ماده 6 و تبصره 1 ماده 7 قانون تعاريف و ضوابط تقسيمات كشوري مصوب 1362 به تصويب رسيده و مغايرتي با قوانين و مقررات مورد استناد شاكي نداشته و خارج از حدود اختيارات مرجع وضع آن نبوده و قابل ابطال نمي باشد. اين راي به استناد بند (ب) ماده 84 قانون ديوان عدالت اداري اصلاحي مصوب 1402 ظرف مهلت بيست روز از تاريخ صدور از جانب رئيس محترم ديوان عدالت اداري يا 10 نفر از قضات محترم ديوان عدالت اداري قابل اعتراض است. همچنين اين راي به استناد ماده 93 قانون مذكور پس از قطعيت در رسيدگي و تصميم گيري هاي آتي مراجع قضايي و اداري، معتبر و ملاك عمل خواهد بود. رئيس هيأت تخصصي شهرسازي، منابع طبيعي و محيط زيست ديوان عدالت اداري ـ شهريار قلعه