نظر مشورتي 7/1400/1616 مورخ 1400/12/28 اداره كل حقوقي قوه قضائيه در خصوص شمول مرخصي پايان حبس موضوع ماده ۲۰۲ آيين نامه اجرايي سازمان زندانها و اقدامات تأميني و تربيتي اصلاحي 29/10/1400

استعلام : الف ) آيا شمول مرخصي پايان حبس موضوع ماده ۲۰۲ اصلاحيه آيين نامه اجرايي سازمان زندانها مصوب ۲۹ دي ۱۴۰۰ درخصوص محكومين كمتر از4 ماه حبس تعزيري، مبتني بر تحمل چه ميزان حداقل از مجازات حبس مي باشدبه عبارتي صرف معرفي محكوم عليه به زندان ،بلافاصله ميتوان مرخصي پايان حبس اعطا نمود؟ ب) آيا شمول ارفاق مرخصي پايان حبس نسبت به محكوميني كه به لحاظ حبس بدل از جزاي نقدي در زندان هستند، تسري دارد؟ ج)آيا بهره مندي از مرخصي پايان حبس منتهي به آزادي محكوم عليه به لحاظ اينكه در ماده مذكور چارچوب مقررات قانوني قيد شده ،مبتني بر فرض وجود و ذخيره ايام مرخصي استحقاقي( استفاده نشده )سابق مي باشد يا اينكه موضوع بهره مندي از مرخصي پايان حبس كمتر از4ماه وصفي جدا از وضعيت ذخيره مرخصي ها را استحقاقي سابق مي باشد؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : الف و ج- مواد 200 و 202 آيين نامه اجرايي سازمان زندان ها و اقدامات تأميني و تربيتي اصلاحي 29/10/1400 رياست محترم قوه قضاييه با عنايت به ماده 194 اين آيين نامه همسو با ماده 520 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 مي¬باشد و اساساً مربوط به مدت مرخصي و چگونگي اعطاي آن نيست و در خصوص اعطاي مرخصي و مدت آن، قاضي اجراي احكام بايد مطابق ضوابط مربوطه (نظير آنچه در مواد قانوني آيين دادرسي كيفري و از جمله ماده 520 اين قانون و مواد 194، 195، 196، 197 و 198 آيين نامه پيش گفته كه عيناً مبتني بر ماده 520 قانون آيين دادرسي كيفري آمده است) رفتار كند. برابر ماده 520 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 و ماده 194 آيين نامه پيش گفته، محكومان مي توانند به شرط رعايت ضوابط و مقررات زندان و مشاركت در برنامه¬هاي اصلاحي و تربيتي و كسب امتيازات لازم پس از سپردن تأمين مناسب، ماهانه حداكثر سه روز از مرخصي برخوردار شوند؛ بنابراين اعطاي مرخصي به محكومان از يك سو مشروط به دارا بودن شرايط مقرر در اين ماده و منوط به سپردن تأمين مناسب مي¬باشد و از سوي ديگر مدت استفاده از مرخصي «حداكثر سه روز» در هر ماه است، نه «سه روز» در هر ماه؛ در نتيجه به تشخيص مقام اعطاكننده ممكن است كمتر از سه روز در هر ماه نيز باشد. با توجه به مراتب يادشده، گرچه از مواد موصوف استفاده نمي¬شود كه هر زنداني سه روز در هر ماه مرخصي استحقاقي دارد و به طور خودكار ذخيره مي¬شود، اما هرگاه شخصي در طول مدت سپري كردن محكوميت، نتواند از تمام يا بخشي از مرخصي كه به تشخيص مقام اعطاكننده واجد شرايط استفاده از آن است؛ بهره مند شود، اعطاي مجموع آن در پايان اين مدت با لحاظ مواد 200 و 202 آيين نامه پيش گفته بلامانع است. شايان ذكر است اعطاي مرخصي در هر صورت نمي تواند بيشتر از حداكثر مقرر در ماده 520 قانون آيين دادرسي كيفري و ماده 194 آيين نامه يادشده باشد و در خصوص تمامي جرايم، چنانچه مجموع مرخصي استحقاقي زنداني به ميزان مقرر در استعلام باشد، اعطاي آن در قالب مرخصي منتهي به آزادي بلا مانع است و نوع جرم (محكوميت) از اين حيث تأثيري ندارد. ب- اعطاي مرخصي پايان حبس به محكوميني كه فقط به لحاظ عجز از پرداخت جزاي نقدي محبوس شده اند، با رعايت مراتب مقرر در پاسخ بند هاي «الف» و «ج» فاقد اشكال قانوني است.