نظر مشورتي 7/1402/631 مورخ 1402/09/13 اداره كل حقوقي قوه قضائيه

استعلام : اولاً، آيا توقيف و مزايده حق عمري در فرضي كه فاقد قيد مباشرت و متعلق به محكوم‌عليه و عين مال مربوط به ثالث است، امكانپذير است؟ ثانياً، در صورت مثبت بودن پاسخ، نحوه ارزيابي و توقيف و همچنين انتقال و سپس انتفاع از آن توسط برنده مزايده چگونه و تا چه زماني است؟ آيا تا پايان عمر برنده مزايده حق انتفاع براي وي وجود دارد و در فرضي كه قيد مباشرت شده باشد، امكان توقيف و مزايده امكانپذير است؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : اولاً، حق انتفاع در زمره حقوقي مالي است و بر اساس اصل انتقال‌پذيري حقوق مالي، اين حق نيز علي‌الاصول قابل واگذاري به غير و توقيف و مزايده است؛ مگر آنكه احراز شود مالك، آن حق را براي استفاده شخص معيني و با قيد مباشرت واگذار كرده است كه در اين صورت قابل توقيف و مزايده نيست و قائم به شخص است. ثانياً، در صورتي كه در خصوص حق عمري قيد مباشرت نشده باشد، كارشناس رسمي دادگستري ارزش حق انتفاع را بر اساس پيش‌بيني حق عمري حسب مورد به مدت عمر مالك، منتفع و يا ثالث، مدتي كه چنين فردي با مشخصات سني وي عادتاً زنده مي‌ماند و همچنين ديگر موارد نظير استيلا يا عدم استيلا و تصرف يا عدم تصرف در عين مال و ارزش منفعت موضوع حق برآورد مي‌كند. ثالثاً، همانگونه كه آورده شد، مدت حق انتفاع از نوع عمري، ارتباطي به مدت عمر برنده مزايده ندارد و دادگاه حسب مورد با لحاظ نوع حق عمري و شرايط آن، موجبات برخورداري برنده مزايده از اين حق را فراهم مي‌آورد.