نظامنامه قانون ثبت اسناد و املاك

نظر بمواد ۴ و ۵ و ۷ و ۸ و ۱۴ و ۱۶و ۲۶ و ۲۷ و ۲۸ قانون ثبت اسناد و املاك مصوب ۲۶ اسفند ۱۳۱۰ وزارت عدليه مقرر مي‌ دارد.

در دفاتر ثبت اسناد و املاك

هر اداره يا دائره ثبت اسناد و املاك داراي دفاتر زير خواهد بود: 1ـ دفتر املاك. 2ـ دفتر نماينده املاك. 3ـ دفتر املاك توقيف شده. 4ـ دفتر ثبت موقوفات. 5 ـ دفتر گواهي امضاء. 6 ـ دفتر سپرده‌ها. 7ـ دفتر توزيع اظهارنامه‌ها. 8 ـ دفتر املاك مجهول‌المالك. 9ـ دفتر ثبت شركتها. 10ـ دفتر اسناد رسمي. 11ـ دفتر ثبت قنوات.

دفتر املاك و دفتر ثبت قنوات در مركز يك نسخه و در ولايات نسختين خواهد بود و براي دفتر اسناد رسمي آئين‌نامه جداگانه مقرر و در دفتر ثبت شركتها نيز مقررات عليحده دارد.

كليه دفاتر نامبرده در ماده قبل بايد مجلد بوده و به استثناء دفتر توزيع اظهارنامه و دفتر املاك مجهول‌المالك بقيه دفاتر بايد تمام صفحات آنرا در بدو امر دادستان شهرستان محل يا نماينده او شماره‌ گذاشته و امضاء كرده و به مهر دادسرا ممهور و مجموع عده صفحات را در صفحه اول و آخر دفتر با تمام حروف ذكر و قيد نمايد.

مجموع عده صفحات هردفتر را بايد مدعي‌العموم يا نماينده او با تمام حروف در صفحه اول و آخر دفتر با ذكر تاريخ قيد كند.

عده مجلدات دفتر املاك بعده نواحي هر حوزه ثبت خواهد بود - در هر يك از مجلدات مذكوره لااقل سه صفحه براي هر ملك منظور مي‌شود ـ صفحات مزبوره داراي نمره ترتيبي است.

دفاتر مذكور در ماده (۱) مادامي كه صفحه سفيد دارد استعمال مي‌شود و پس از تمام شدن هر دفتر مسئول دفتر ذيل ان را بسته و در ضمن صورت مجلسي كه بلافاصله پس از اخرين ثبت دفتر نوشته مي‌شود ختم دفتر را قيد كرده و امضاء مي‌نمايد - در مورد دفتر املاك بعد از بسته‌شدن دفتر يك نسخه از ان در ضبط حوزه وقوع ملك و نسخه ثاني بضبط اداره مركزي ثبت اسناد و املاك كل ارسال خواهد شد در مورد دفاتر اسناد رسمي فقط دفتر نماينده اداره ثبت باداره ثبت محل فرستاده مي‌شود.

اشخاص ذي نفع براي مراجعه بدفتر املاك بايد تقاضانامه كتبي بدهند به تقاضانامه مزبور با رعايت مدلول ماده ۱۳۵ قانون ثبت اسناد و املاك مصوب ۲۶ اسفند ۱۳۱۰ معادل دو ريال تمبر الصاق خواهد شد.

مقررات راجعه به مسئولين دفاتر و مديران و نمايندگان ثبت

هر مدير ثبت و مسئول دفتر و نماينده بايد قبل از تصدي بماموريت دو نمونه از امضاء خود را بدهد يكي از نمونه‌ها در دفتر دايره محلي و ديگري در اداره كل ثبت اسناد و املاك در طهران ضبط خواهد شد.

در صورت تغيير مسئول دفتر مدير ثبت اسناد و املاك محل يا نماينده او با حضور مدعي‌العموم ابتدائي يا نماينده او و الا با حضور امين يا مامور صلح و در صورتي كه هيچيك از مامورين مزبور حاضر نباشند با حضور دو نفر از معتمدين محل ذيل دفاتر مسئول مزبور را بسته و بمسئولي كه بجاي او معين مي‌شود تسليم مي‌نمايد.

در اظهارنامه ثبت

اظهارنامه بايد بامضاي مستدعي ثبت و يا وكيل او بوده و باداره ثبت داده شود.

هركاه [هرگاه] دهنده اظهارنامه نتواند ان را امضاء كند علامت انگشت خود را ذيل اظهارنامه خواهد گذاشت.

در صورتي كه اظهارنامه بتوسط وكيل داده شود بايد وگالت [وكالت] ‌نامه ضميمه باشد.

اظهارنامه شامل نكات ذيل خواهد بود ۱ـ اسم و اسم خانوادگي و سمت اظهاركننده نسبت به ملك مورد تقاضا و محل اقامت و مشخصات ديگر مستدعي ثبت و وكيل او ۲‌ـ تابعيت مستدعي ثبت ۳ـ نوع مال غيرمنقولي كه تقاضاي ثبت ان شده با تعيين محل و مشخصات و حدود و اجزاء و متعلقات آن ۴ـ قيمت ملك در تاريخ تقاضا ۵ ـ شرح حقوق عيني كه براي اشخاص در ان ملك است با تعيين صاحبان حقوق و همچنين حقوق عيني كه مستدعي ثبت در املاك مجاور دارد

در موقع تقديم اظهارنامه بايد دهنده ان اسناد و قبالجات و بنچاق ملك و مدارك راجعه به انرا باداره ثبت ارائه دهد تا خلاصه آن در دوسيه عمل ثبت شود و اگر دليل مالكيت منحصر بتصرف است ادله و امارات تصرف فعلي خود را بايد كتبا باداره ثبت اسناد و املاك تسليم نمايد و در هر حال تقاضا كننده نحوه تصرف خود را كه مطابق قانون ثبت او را براي تقاضاي ثبت مجاز ميدارد بايد معلوم كند.

در هر موقعي كه اداره ثبت اسناد و املاك اجراء ثبت عمومي را در ناحيه معيني در نظر مي‌گيرد بايد لااقل ۱۵ روز قبل از انتشار اعلان مذكور در ماده ۱۰ قانون ثبت اسناد و املاك به نماينده اوقاف ان محل اطلاع دهد تا نماينده مزبور به متوليان موقوفات عام‌المنفعه محل اخطار كند كه در ظرف ۳۰ روز از تاريخ نشر اولين اعلان مذكوره در ماده (۱۰) قانون ثبت اسناد و املاك نسبت به املاك موقوفه در ناحيه ثبت عمومي واقع و تحت توليت انها ميباشد تقاضاي ثبت نمايند.

در صورتيكه متوليان در ظرف مدت (۳۰ روز) فوق اقدام به تقاضاي ثبت نكنند نماينده اوقاف محل تقاضاي ثبت خواهد كرد ليكن اگر تا انقضاء ۶۰ روز مذكور در ماده ۱۱ قانون ثبت اسناد و املاك متولي نيز تقاضاي ثبت كند تقاضاي اداره اوقاف بلاتعقيب گذاشته ميشود.

نسبت بموقوفاتي كه متولي خاصي ندارد نماينده اوقاف محل مستقيما تقاضاي ثبت خواهد داد.

نسبت به املاكي كه به نفع عموم حبس شده متصدي امور حبس مكلف به تقاضاي ثبت است.

تقاضاي ثبت نسبت به موقوفات خاصه بعهده متولي و نسبت به املاكي كه به نفع اشخاص معين حبس شده بعهده متصدي امور حبس است. معذلك [معذالك] هر يك از موقوف‌عليهم و محبوس‌لهم نيز ميتوانند تقاضاي ثبت كنند.

در مورد ثلث باقي وصي مكلف به تقاضاي ثبت ميباشد.

نسبت به املاكي كه مالك خاص ندارد مانند طرق و شوارع و اراضي و جبال موات و مباحه تقاضاي ثبت پذيرفته نميشود.

نسبت بجنكل [جنگل]‌هاي عمومي از افراد تقاضاي ثبت پذيرفته نخواهد شد.

در تحديد حدود و اعلانات نوبتي

اعلان تحديد حدود و اعلانات نوبتي را مدير ثبت اسناد در يگي [يكي] از جرايد حوزه خود و اگر در ان حوزه روزنامه نباشد در يكي از جرايد نزديكترين حوزه منتشر مينمايد

اعلانات مربوطه بهر ناحيه بايد در جريده معيني منتشر شود كه در اخر هر سال براي سال بعد از طرف وزارت عدليه معين شده و باطلاع عموم خواهد رسيد.

روزنامه‌هائي كه بيشتر منتشر ميشود بر ساير جرايد مقدم خواهند بود.

علاوه بر انتشار در جرايد يك نسخه از اعلان تحديد حدود در شهرها بهريك از املاك مورد تحديد الصاق و در دهات علاوه بر جار زدن در املاك مجاور چند نسخه از اعلان مزبور در محل‌هاي عمومي قريه مورد تحديد و قراء مجاور به وسيله مامورين اداره ثبت الصاق و منتشر خواهد شد.

اعلان تحديد حدود منتشر نخواهد شد مگر پس از نشر اولين اعلان نوبتي.

فاصله بين انتشار اعلان تحديد با روز تعيين حدود نبايد كمتر از 20 و بيشتر از 60 روز باشد.

عمليات راجع به تحديد حدود را نماينده اداره ثبت به كمك يك نفر نقشه‌كش (در صورتيكه لازم باشد) مطابق مقررات ماده ۱۴ و ماده ۱۵ قانون ثبت اسناد و املاك اجرا خواهد كرد.

تقاضاكننده يا وكيل او حدود ملكي را كه ميخواهد ثبت كند بطور مشخص معرفي نموده و صاحبان املاك مجاور و دخالت‌كنندكان[دخالت‌كنندگان] چنانچه ايراد و اعتراضي دارند بيان مي‌نمايند و نقشه‌كش (در صورتيكه باشد) براي حدود ملك لدي‌الضروره نصب علامت نموده و نقشه مختصري رسم مينمايد.

مستدعي ثبت در موقع تعيين حدود فقط ابنيه و اجزائي را ميتواند معرفي كند كه داخل در حدود مندرجه در اظهارنامه بوده است.

نماينده اداره ثبت اسناد در موقع تحديد حدود صورت‌مجلسي با قيد مطالب ذيل ترتيب ميدهد. ۱ـ تعيين ماه و روز يا روزهائي كه عمليات در ان واقع شده است ۲ـ اسم و اسم خانوادگي و سمت و محل اقامت اشخاصي كه حضور داشته‌اند ۳ـ اظهارات اشخاصي كه اعتراض نموده‌اند ۴ـ ذكر حقوقي گه [كه] ديگران در ملك دارند بطور صريح و معين ۵ ـ ذكر علامات و عده و دلالت انها ۶ ـ اسنادي كه تقاضاكننده و معترضين تقديم داشته‌اند.

صورت مجلس فوق را نماينده اداره ثبت اسناد و نقشه‌كش و كليه حضار و دخالت‌كنندگان در همان مجلس امضاء ميكنند.

در صورتي كه بعضي از حضار نتوانند يا نخواهند امضاء كنند اين نكته در صورت مجلس قيد ميشود.

بصورت مجلس فوق نقشه تعيين حدود موقت و كليه اسناديكه تسليم شده است ضميمه خواهد شد ليكن اگر نقشه مشترك بين چندين ملك باشد ضميمه شدن ان بصورت مجلس لازم نيست.

در اعتراض

اداره يا دايره و يا شعبه ثبتي كه اعلان نوبتي را منتشر ميكند صريحا در ضمن همان اعلان قيد خواهد كرد كه عرضحال اعتراض بايد مستقيما بهمان اداره يا دائره يا شعبه داده شود.

اداره ثبت قبل از انتشار اعلان نوبتي از پذيرفتن عرضحال اعتراض خودداري خواهد كرد.

عرضحال اعتراض (اعـم از انكه رسيدكي[رسيدگي] به ان از حدود صلاحبت [صلاحيت] صلحيه يا محقق ثبت يا محكمه بدايت باشد) كتبي خواهد بود.

عرضحال اعتراض بايد مطابق مقررات قانون اصول محاكمات حقوقي تنظيم و تمبر شود ولي ممكن است كه در روي اوراق مخصوص عرضحال نوشته نشده باشد

عرضحال اعم از اينكه از حيث تمبر و ضمائم ناقص باشد يا كامل و اعم از اينگه [اينكه] در ظرف مدت داده شده باشد يا خارج از مدت بايد گرفته شده و متصدي امر بلافاصله روي اظهارنامه ملك مورد اعتراض مهري ميزند كه روي آن كلمه (اعتراض) نقش شده و پس از ان رسيد خواهد داد و همينطور در هر مورد كه عرضحال اعتراض ديگري داده شود بايد مهر اعتراض زده شود.

در رسيد عرضحال اعتراض بايد تاريخ رسيد با تمام حروف قيد كردد [گردد].

اداره يا دايره يا شعبه ثبت مكلف است بلافاصله عرضحال و ضمائم ان را براي محكمه صلاحيت‌دار يا نزد محقق ثبت ارسال دارد مگر عرضحالهائي كه تشخيص ميدهد خارج از مدت داده شده كه در اين صورت نظر خود را كتبا ذيل عرضحال اظهار خواهد نمود تا مطابق ماده ۴۳ تكليف قطعي معلوم شود

در هيچ مورد اظهارنامه نبايد از اطاق ضبط خارج كردد [گردد] و اگر دوسيه ملكي طرف احتياج ادارات ديگر ثبت يا پاركه بوده و بايد بخارج اداره فرستاده شود اظهارنامه بايد در ضبط بماند - هركاه [هرگاه] اظهارنامه نيز مورد احتياج خارج باشد بايد از ان سواد فرستاد در صورتي كه اصل اظهارنامه مورد احتياج مستنطق باشد بايد مستنطق خود براي ملاحظه ان باطاق ضبط امده و يا بمستنطق محل اين ماموريت را بدهد.

اگر عرضحال در خارج از مدت بشعبه يا دايره‌اي داده شده باشد كه در مقر محكمه ابتدائي نيست رئيس شعبه يا دايره پس از انكه نظر خود را كتبا اظهار نمود عرض حال مزبور را باداره مركزي ثبت كه درحوزه ان واقع است مي فرستد.

رئيس محكمه ابتدائي مكلف است هفته‌ يك مرتبه در غير ساعات اداري و در موقعي كه با موافقت رئيس اداره ثبت معين كرديده [گرديده] در اداره ثبت حاضر و در موضوع انكه عرضحالهاي مذكور در قسمت اخير ماده ۴۰ در مدت داده شده است يا در خارج از مدت رسيدكي [رسيدگي] كرده كتبا اظهارنظر نمايد - رئيس اداره ثبت يا نماينده او نيز در اين جلسه اداري حضور خواهد داشت

در مورد تصديقاتي نيز كه مطابق ماده ۱۷ قانون ثبت اسناد و املاك داده شده و بنظر اداره خارج از مدت مي‌باشد مدلول مواد ۳۸ ـ ۳۹ ـ ۴۲ در ان قسمتي كه راجع بگرفتن تصديق و دادن رسيد و مهر اعتراض و اظهارنظر و ارسال به اداره مركزي است و مقررات ماده ۴۳ رعايت خواهد شد.

نسبت بساير نواقص كه ممكن است در عرضحال اعتراض موجود باشد اداره ثبت اظهارنظر نكرده و اجراء مقررات ماده ۱۸ و ۱۹ اصول محاكمات ازمايش بعهده محقق ثبت يا محكمه مربوطه است

اعتراضي كه بايد براي حفظ منافع وقف بعمل ايد در مورد موقوفاتي كه متولي خاص ندارد بعهده اداره اوقاف و در مورد موقوفات عام‌المنفعه كه متولي خاص دارد بعهده متولي و ناظر و اداره اوقاف است

در حبس عام‌المنفعه نيز اعتراضي كه بايد براي حفظ منافع حبس بعمل ايد بعهده متصدي امور حبس است

در موقوفات خاصه متولي و هر يك از موقوف ‌عليهم و در حبس بنفع اشخاص معين متصدي امور حبس و هر يك از محبوس‌لهم مي‌توانند براي حفظ منافع وقف يا حبس عرض حال اعتراض دهند حق مزبور را ناظر وقف نيز اگر باشد دارا خواهد بود

اعتراضي كه بايد براي حفظ منافع ثلث باقي داده شود بعهده وصي يا ناظر ثلث ميباشد

در ثلث غيرباقي كساني نيز حق اعتراض دارند كه بعد از خروج ملك از حالت ثلث ذي حق در انملك ميشوند.

ثبت ملك در دفتر املاك و ثبت انتقالات ملك

پس از اتمام عمليات مقدماتي ثبت مسئول دفتر املاك ملك را با قيود ذيل در دفتر املاك ثبت نموده و بامضاي مدير ثبت يا عضوي كه از طرف وزارتعدليه براي امضاي دفتر و اوراق مالكيت مجاز است ميرساند. 1ـ نمره ملك 2ـ تاريخ ثبت ملك در دفتر املاك 3ـ اسم و اسم خانوادگي و شغل و محل اقامت و تابعيت مالك 4ـ نوع و مشخصات ملك و محل وقوع و اجزاء و متعلقات آن 5 ـ حدود ملك 6 ـ قيمت ملك در موقع تقاضا 7 ـ حقوق عينيه كه اشخاص در آن ملك دارند با اسامي صاحبان آن حقوق و همچنين حقوق ارتفاقيه كه براي آن ملك در املاك مجاور و يا براي املاك مجاور در آن ملك موجود است.

در موقع انتقال تمام يا قسمتي از ملك ثبت شده و يا واگذاري حقي نسبت به عين ان ملك سند معامله در دفاتر اسناد رسمي ثبت و خلاصه ان در دفتر املاك ذيل ثبت ملك قيد مي‌شود و بهمين طريق خلاصه كليه معاملات راجعه به عين ملك مزبور در دفتر املاك به ترتيب تاريخ در ذيل يكديكر ثبت خواهد شد در موارد فوق صاحب دفاتر اسناد رسمي خلاصه معامله را در ورقه مخصوصي كه وزارت عدليه تهيه مي‌نمايد در دو نسخه نوشته يك نسخه از ان را بگسي [بكسي] كه نسبت به عين ملك حقي باو واگذار شده است تسليم و ديگري را بدفتر املاك حوزه ثبت ملك ارسال ميدارد خلاصه مذكور بايد علاوه بر امضاء متعاملين بامضاء صاحب دفتر اسناد رسمي و نماينده ثبت اسناد ممضي باشد. مسئول دفتر املاك بايد خلاصه مذكور فوق را فورا پس از وصول بطوري كه فوقا مقرر است در ذيل ثبت ملك قيد نموده و بامضاي شخص مدير ثبت برساند شخصي هم كه نسبت بعين ملك حقي باو واگذار شده است بايد نسخه‌اي را كه باو داده شده بدفتر املاك حوزه ثبت تسليم نموده و در صورتي كه قبلا بطريق مذكور فوق در ذيل ثبت ملك ثبت نشده باشد ثبت ان را تقاضا نمايد. هركاه [هرگاه] معامله راجع باشد بانتقال قطعي تمام ملك ثبت شده صاحب دفتر اسناد رسمي ان را در ستون ملاحظات سند مالكيت قيد و امضاء كرده و بانتقال گيرنده تسليم مي‌نمايد تا در صورتي كه بخواهد سند مالكيت جديدي براي خود تحصيل كند در مواردي كه معامله راجع بانتقال يكقسمت از ملك باشد خلاصه ان بايد در ستون ملاحظات سند مالكيت قيد و امضاء گرديده و سند مزبور بانتقال‌ دهنده مسترد گردد در اين صورت انتقال ‌گيرنده ميتواند باداره ثبت حوزه وقوع ملك مراجعه كرده و براي خود سند مالكيت مستقلي تحصيل نمايد. در مواردي نيز كه معامله راجع بانتقال تمام يا قسمتي از عين ملك نبوده و مربوط بواگذاري حق عيني نسبت بملك باشد (مثل رهن و حقوق ارتفاقي) و يا راجع بانتقال تمام يا قسمتي از عين ملك باشد ولي با حق استرداد صاحب دفتر اسناد رسمي بايد ان را در ستون ملاحظات سند مالكيت قيد و امضاء گند [كند].

در مورد عمري و رقبي و سكني مقررات ماده فوق راجع بتنظيم خلاصه سند در دو نسخه ارسال آن باداره ثبت حوزه وقوع ملك و قيد آن در ذيل ثبت ملك در دفتر املاك و در سند مالكيت بايد مجري گردد و در موارديكه معامله راجع بانتقال منافع ملكي براي بيش از سه سال باشد فقط خلاصه سند بايد در دو نسخه تنظيم و باداره ثبت حوزه وقوع ملك فرستاده شود.

در هر موردي كه مطابق ماده ۵۲ سند مالكيت جديد داده ميشود براي هر صفحه از اوراق مالكيت مطابق ماده ۱۲۹ قانون ثبت اسناد و املاك حق اخذ خواهد شد. هر ورقه مالكيت يك صفحه حساب ميشود.

در وظايف محققين ثبت

در تعيين و صلاحيت محققين ثبت

محققين ثبت از ميان مستخدمين وزارتعدليه كه لااقل ۲۵سال سن و اطلاعات كافي متناسب با اين شغل داشته باشند معين ميگردند.

در موارد ذيل رسيدگي بدعاوي بين معترضين و مستدعيان ثبت جز در حوزه كه محقق ثبت براي آن معين نشده از خصائص محقق ثبت خواهد بود. 1ـ در صورتي كه ميزان اختلاف از هزار تومان تجاوز نكند. 2ـ در مورد قنوات و چشمه‌سارها و املاك مشاعه هرگاه سهامي كه تقاضاي ثبت آن شده مجموعاً بيش از سهام واقعي ملك يا قنات يا چشمه‌سار باشد محقق به تقاضاي اداره ثبت بدون رعايت حدنصاب مذكور فوق رسيدگي كرده رأي خواهد داد.

در مورد ماده فوق رأي محقق ثبت قابل استيناف بوده و شاكي ميتواند تا ده روز پس از ابلاغ رأي با رعايت يك روز براي هر شش فرسخ مسافت هرگاه در محل اقامت شاكي محكمه ابتدائي يا صلحيه نباشد بنزديكترين محكمه بدايت شكايت استينافي كند رائي كه از محكمه مزبور استينافاً صادر ميشود قابل تميز است.

محقق ثبت بايد در ضمن رأي خود حق استيناف را ذكر كرده و محكمه را هم كه بايد استينافاً رسيدگي كند صريحاً معين نمايد.

دعواي ناشي از تقاضاي ثبت هر ملك بايد بمحققي رجوع شود كه در اداره يا دايره ثبت اسناد محل وقوع ملك ماموريت دارد.

در صورتيكه در يك اداره يا دايره ثبت اسناد محققين ثبت متعدد باشند تقسيم كارها بعهده محقق اول خواهد بود.

محقق ثبت ميتواند در صورت محق ‌بودن معترض حكم تخليه يد مستدعي ثبت را نيز صادر كند مشروط بر اينكه معترض اين تقاضا را ضمن عرضحال خود نموده باشد.

در ترتيب رسيدكي [رسيدگي]

بعد از وصول عرضحال محقق ثبت با رعايت يك روز براي هر شش فرسخ مسافت طرف را براي روز جلسه كه معين مينمايد احضار مي‌كند ولي موعد مقرر براي حضور مدعي‌عليه نبايد از تاريخ ابلاغ احضارنامه بمدعي‌عليه كمتر از يك روز باشد احضاريه در دو نسخه بوده يكي بمستدعي ثبت تسليم و ديگري بامضاء او رسيده به محقق ثبت تسليم ميكردد.

در ابلاغ احضاريه مقررات اصول محاكمات ازمايش راجع بابلاغ احضاريه رعايت خواهد شد.

در موعد مقرر طرفين بايد يا شخصا حاضر گردند و يا وكيل ثابت‌الوكاله بفرستند

انتخاب وكيل از ميان وكلاء مجاز عدليه اجباري نيست ليكن اكر [اگر]اشخاصي نخواهند شغل خود را وكالت در امور ثبت و محاكمه در محضر محققين ثبت قرار دهند بايد تحصيل جواز مخصوص نموده از مقررات وزارت عدليه تبعيت نمايند - هر وكيل ثبت كه از عهده انجام امور محوله بخود برنيامده يا سوء اخلاق نشان بدهد ممنوع‌الوكاله خواهد شد. هر كس در ظرف يكسال در بيش از سه امر ثبت يا بيش از سه دعوي ثبت وكالت كرده باشد مشتغل بشغل وكالت محسوب خواهد شد.

محقق ثبت بايد در جلسه اول بطرفين تكليف صلح كند و اگر در همان جلسه طرفين اصولا حاضر براي صلح نشدند محقق رسيدگي كرده حكم خواهد داد

ارجاع بحكميت فقط وقتي ممكن است كه طرفين تراضي نمايند

محقق ثبت بايد خلاصه مذاكرات هر يك از طرفين را در دوسيه امر قيد و بمهر يا امضاي او برساند و اكر[اگر] طرفين يا يكي از آنها سواد نداشته باشند اين نكته بايد در صورت جلسه قيد شود

در اسناد كتبي

محقق ثبت بايد كليه اسناد كتبي مربوط به دعوي را كه طرفين ابراز مي‌كنند مورد مداقه قرار دهد خواه اسناد مزبوره رسمي باشد و خواه عادي

اعتبار اسناد رسمي همان است كه بموجب اصول محاكمات حقوقي و قانون ثبت اسناد و املاك مقرر است

هيچيك از متداعيين نميتواند نسبت بسندي كه خودش داده و انرا امضاء كرده و يا از طرف او داده شده و به امضاء او رسيده است اظهار بي‌اطلاعي كند و هركاه[هرگاه] بخواهد آن سند را رد نمايد يا بايد نسبت به آن ادعاي جعليت كند و يا مدلل نمايد كه آن سند بجهتي از جهات قانوني از اعتبار افتاده است

اگر نسبت به سندي كه براي صدور حكم اهميت دارد اقامه دعوي جعل شود محقق ثبت بايد بطرفيكه آن سند را ابراز كرده تكليف نمايد كه آنرا پس بگيرد هركاه [هرگاه] صاحب سند باين تكليف راضي نشد و طرف مقابل هم ادعاي جعليت را پس نگرفت محقق ثبت بدعوي جعل رسيدگي كرده قرار مقتضي صادر ميكند مگر اينكه مدعي جاعل را نيز معرفي كرده باشد كه در اين صورت محقق ثبت رسيدگي بامر را بپاركه بدايت حوزه كه در آنجا ماموريت دارد احاله ميكند.

هركاه[هرگاه] محقق ثبت در نتيجه رسيدكي[رسيدگي] بدعوي جعل قرار جعليت سند را صادر نمايد سند مزبور را بايد با سواد قرار خود نزد مدعي‌العموم بدايت كه در حوزه آن ماموريت دارد ارسال كند.

در معاينه محلي و عقيده اهل خبره

معاينه محلي بخواهش يكي از متداعيين يا بنظر خود مححق ثبت بعمل ميآيد

معاينه در حضور محقق ثبت و متداعيين و لااقل دو نفر شاهد طرف اعتماد كه كتبا يا شفاها احضار شده باشند بعمل ميايد.

هركاه[هرگاه] متداعيين و يا شهودي كه قبلاً براي معاينه محلي احضار شده‌اند در موعد مقرر حاضر نشوند عدم حضور آنها مانع از انجام معاينه نميشود - غائبين حق شكايت نخواهند داشت.

محقق ثبت ميتواند بتقاضاي يكي از طرفين و يا بنظر خود اطلاعات اهل خبره را بخواهد در اين صورت متداعيين بتراضي يك يا سه نفر اهل خبره انتخاب ميكنند و هرگاه تراضي نشده عده لازم را خود محقق ثبت معين ميكند در اين صورت طرفين مطابق ماده ۷۹ اين نظامنامه حق رد آنها را خواهند داشت

از معاينه محلي و اظهارات اهل خبره صورت‌مجلسي مرتب شده و بامضاء محقق ثبت و متداعيين و شهود و خبره ميرسد و هركاه[هرگاه] كسي از حضار سواد نداشته باشد در صورت‌مجلس قيد ميشود و در صورتي كه معاينه محلي و يا عقيده اهل خبره قاطع باشد - محقق ثبت مي‌تواند فورا در خود محل حكم دهد.

در رد محقق ثبت

در موارد مفصله ذيل محقق ثبت بايد راسا از رسيدگي امتناع كند و متداعيين نيز ميتوانند او را رد نمايند. 1ـ وقتيكه محقق ثبت نفع شخصي در ادعائيكه اقامه شده است داشته باشد. 2ـ وقتيكه محقق ثبت يا يكي از متداعيين قرابت نسبي يا سببي تا درجه چهارم داشته باشد 3ـ وقتيگه[وقتيكه] محقق ثبت قيم يكي از متداعيين يا كفيل امور او باشد و يا يكي از متداعيين مباشر امور محقق ثبت باشد. 4ـ وقتيكه محقق ثبت يا زوجه او وارث يكي از متداعيين است. 5ـ وقتيكه محقق ثبت يا يكي از متداعيين يا با اشخاصيكه با او قرابت سببي يا نسبي دارند محاكمه جزائي داشته و يكسال از زمان ختم آن محاكمه نگذشته باشد. 6 ـ در صورتيكه مابين محقق ثبت و يكي از متداعيين يا عيال او محاكمه حقوقي در محكمه ديگري مطرح باشد 7ـ وقتيكه محقق ثبت سابقا در باب ادعائي كه اقامه شده كتباً اظهار عقيده نموده باشد.

رد محقق ثبت بايد موجه باشد و در هر حال رد بايد قبل از شروع برسيدگي بعمل آيد مكر اينكه علت رد بعدا حادث شود.

همينكه محقق ثبت اظهارات مدعي را صحيح دانست قرار عدم دخالت خود را صادر و دعواي را به محقق ثبت ديكر[ديگر]همان حوزه اگر باشد و الا با رعايت حد نصاب بنزديك‌ترين محكمه ابتدائي و يا بنزديك‌ترين محكمه صلح احاله مينمايد.

هركاه[هرگاه] محقق ثبت مورد را از موارد رد تشخيص نداد قرار دخالت خود را صادر و بماهيت دعوي رسيدكي[رسيدگي] كرده حكم مقتضي ميدهد و مدعي رد ميتواند در موقع استيناف از حكم ماهيتي نسبت بقرار مزبور نيز شكايت نمايد.

در عدم حضور متداعيين و يا يكي از آنها

هرگاه روز جلسه مدعي‌عليه (مستدعي ثبت) حاضر نگرديد محقق ثبت ميتواند بتقاضاي طرف رسيدكي[رسيدگي] نموده حكم غيابي دهد. هرگاه مدعي (معترض) حاضر نشد محقق ثبت بتقاضاي طرف عرضحال او را ابطال خواهد كرد و در اينصورت تجديد عرضحال در خارج مدت شصت روز مقرر فقط در ظرف ده روز پس از ابلاغ قرار ابطال براي يكمرتبه ممكن خواهد بود

هركاه[هرگاه] مستدعي ثبت (مدعي عليه) بموجب ماده قبل غيابا محكوم گرديد سواد حكم غيابي بايد باو ابلاغ شود و محكوم‌عليه غائب ميتواند در ظرف ده روز از تاريخ ابلاغ حكم عرضحال اعتراض داده تجديد رسيدگي بخواهد

بعد از انقضاء مدت مذكور در ماده قبل عرضحال اعتراض پذيرفته نخواهد شد و محكوم‌عليه ميتواند عرضحال استيناف دهد

همينكه عرضحال اعتراض بر حكم غيابي در مورد مقرر بمحقق ثبت داده شد محقق ثبت موعد جلسه را معين و به طرفين اطلاع مي‌دهد و اكر [اگر] در اين جلسه نيز مدعي‌عليه حاضر نشد و ثانيا بموجب حكم غيابي محكوم كرديد[گرديد] ديكر[ديگر] عرضحال اعتراض او پذيرفته نخواهد شد ولي مي‌تواند استينافا شكايت كند

در ابلاغ حكم استيناف

احكام و قرارهاي محقق ثبت برطبق مقررات اصول محاكمات حقوقي راجع بابلاغ احكام ابلاغ ميشود

مهلت استيناف از قرار يا احكام محقق ثبت ده روز از تاريخ ابلاغ است

مقررات مختلفه

در مواري كه بموجب اين نظامنامه پيش‌بيني نشده است محقق ثبت مكلف است برطبق مقررات اصول محاكمات حقوقي صلحيه‌ها رفتار نمايد

نظامنامه نمره ۵۵۱۶ مورخه ۱۴ ارديبهشت ۱۳۰۹ مندرج در شماره ۴۲۵ مجله رسمي نسخ ميشود

در مورد معامله املاكي كه به ثبت نرسيده ولي شماره ملك از طرف اداره ثبت تعيين شده است دفاتر اسناد رسمي مكلف هستند كه مطابق دستور ماده 52 ـ نظامنامه خلاصه معامله انتقال را در دونسخه تهيه و بطوريكه در ماده مزبور دستور داده شده است رفتار كنند.

در مورد فسخ معاملات املاك ثبت شده و ثبت نشده نيز مقررات ماده فوق لازم‌الرعايه بوده و اوراق اعلاميه فسخ معامله بايد باداره ثبت ارسال شود.

داور ـ مهر وزارت عدليه اعظم