بخشنامه بانك كشاورزي در خصوص ابلاغ بخشنامه بانك مركزي با موضوع «شيوه نامه ارزيابي فرايند پياده سازي و گزارشگري نظام مديريت ريسك»

به استحضار مي رساند: نامه شماره 04/288298 تاريخ 1404/11/11 آن بانك با موضوع "«شيوه نامه ارزيابي فرآيند پياده سازي و گزارشگري نظام مديريت ريسك در موسسات اعتباري»" در جلسه هيئت مديره اين بانك مطرح و طي نامه شماره 043/948/575 تاريخ 1404/11/16 از طريق سامانه يكپارچه مكاتبات اداري به واحدهاي ذيربط ابلاغ گرديد.

وهب متقي نيا

شيوه نامه ارزيابي فرآيند پياده سازي و گزارشگري نظام مديريت ريسك در مؤسسات اعتباري

به استناد بند (ت) ماده (2) و مورد 2 از بند (ب) ماده (3) قانون بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران در راستاي ارتقاي سلامت، اثربخشي و پاسخگويي شبكه بانكي كشور و همچنين پياده سازي الزامات و رهنمودهاي نظارت مبتني بر ريسك و فراهم سازي چارچوب و رويه واحد در فرآيند گزارشگري نظام مديريت ريسك موسسات اعتباري، «شيوه نامه ارزيابي فرآيند پياده سازي و گزارشگري نظام مديريت ريسك در مؤسسات اعتباري» كه از اين پس به اختصار «شيوه نامه» ناميده مي شود، به شرح زير تدوين مي گردد:

در اين شيوه نامه، عناوين ذيل در عبارات مشروح به كار مي روند:

1 – بانك مركزي: بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران

2 – مؤسسه اعتباري: اشخاص حقوقي كه با مجوز بانك مركزي يا به موجب قانون، تحت عنوان «بانك» يا «موسسه اعتباري غيربانكي» به انجام عمليات بانكي مبادرت مي نمايند؛

3 – سامانه: زيرساخت الكترونيكي متمركز اعلامي بانك مركزي كه فرم هاي ارزيابي فرآيند پياده سازي و گزارشگري نظام مديريت ريسك مؤسسات اعتباري در آن ايجاد و بارگذاري گرديده است؛

4 – فرم هاي ارزيابي: فرم ها و جداولي كه به منظور ارزيابي فرآيند پياده سازي و گزارشگري نظام مديريت ريسك مؤسسه اعتباري، طراحي و در سامانه مربوط بارگذاري مي گردد. مؤسسه اعتباري موظف است در مهلت زماني مقرر، نسبت به تكميل، بارگذاري و ارسال آن ها اقدام نمايند؛

5 – ارزيابي: فرآيند بررسي، امتيازدهي و رتبه بندي نظام مديريت ريسك مؤسسه اعتباري بر اساس محورها، مولفه ها،‌ شاخص ها و معيارهاي تعيين شده در اين شيوه نامه؛

6 – نظام مديريت ريسك: مجموعه اي از سياست ها، ساختارها، فرآيندها، روش ها و ابزارهايي كه به منظور شناسايي، اندازه گيري، نظارت، پايش و گزارشگري انواع ريسك هاي موثر بر فعاليت موسسه اعتباري تعيين و اجرا مي شود.

چارچوب ارزيابي فرآيند نظام مديريت ريسك موسسه اعتباري بر اساس محورهاي هشت گانه اي تحت عنوان محورهاي اصلي به شرح ذيل صورت مي پذيرد.

حاكميت ريسك؛

استراتژي و فرآيندهاي مديريت ريسك

ريسك اعتباري؛

ريسك نقدينگي؛

ريسك بازار؛

ريسك عملياتي؛

آزمون بحران؛

برنامه ريزي سرمايه اي

به منظور حصول اطمينان از جامعيت و اثربخشي محورهاي اصلي ارزيابي موضوع ماده (2)، موسسه اعتباري موظف است مؤلفه هاي عمده ي ذيل هر يك از محورهاي اصلي 8 گانه ارزيابي را مورد بررسي و پايش قرار دهد. بانك مركزي، مؤلفه هاي عمده را متناسب با هر يك از محورهاي اصلي ارزيابي تعيين مي نمايد.

مصاديق فرعي ارزيابي بيانگر ميزان انطباق موسسه اعتباري با الزامات هر يك از محورهاي اصلي و مولفه هاي عمده مي باشد و شامل سنجه ها، شاخص هاي عملياتي و عملكردي قابل احراز است كه توسط بانك مركزي تعيين و در چارچوب فرم هاي ارزيابي دوره اي از طريق سامانه ابلاغ مي گردد.

موسسه اعتباري مكلف است در مقاطع زماني 6 ماهه (پايان شهريور و پايان اسفند ماه هر سال) فرآيند استقرار نظام مديريت ريسك خود را ارزيابي و نسبت به تكميل و ارسال فرم هاي ارزيابي در سامانه، اقدام نمايد.

مؤسسه اعتباري موظف است حداكثر 15 روز كاري پس از پايان شهريور و اسفند ماه هر سال، نسبت به ثبت و تكميل فرم هاي مربوطه در سامانه، اقدام نمايد.

در صورت وجود نقص در اطلاعات ارسالي از سوي موسسه اعتباري، فرم مربوطه جهت اصلاح از طريق سامانه به موسسه ذيل ربط عودت داده خواهد شد. مؤسسه اعتباري موظف است حداكثر ظرف مدت 7 روز كاري نسبت به رفع نواقص و ارسال مجدد فرم هاي ارزيابي اقدام نمايد.

فرم هاي ارزيابي در واحدهاي مرتبط موسسه اعتباري تكميل و پس از بررسي و ارزيابي كميته حسابرسي داخلي و تائيد مدير ارشد واحد حسابرسي داخلي آن موسسه، در سامانه بارگذاري و ارسال مي گردد.

مؤسسه اعتباري موظف است امتياز مصاديق فرعي را بر مبناي ميزان پياده سازي هر يك از آن ها،‌ در فرم هاي ارزيابي، تعيين و عنداللزوم مستندات مرتبط با هر يك از اين مصاديق را در سامانه بارگذاري و ارسال نمايد.

پس از پايان مهلت تكميل، اصلاح و ارسال فرم هاي ارزيابي، بازرسان و ناظران مؤسسه اعتباري مربوطه در بانك مركزي، مي توانند حسب مورد بر اساس شواهد، تجارب حاصل از بازرسي هاي انجام شده و همچنين مستندات موجود نسبت به اصلاح و تعديل امتياز هر يك از مصاديق فرعي موسسه اعتباري تحت نظارت خود در سامانه اقدام نمايند. ضمناٌ مسئوليت صحت اطلاعات مندرج در فرم هاي ارزيابي بارگذاري شده با موسسه اعتباري مي باشد.

بانك مركزي بر اساس نتايج ارزيابي انجام شده در سطح محورهاي اصلي ارزيابي موضوع ماده (2) شيوه نامه، رتبه ي جزئي نظام مديريت ريسك مؤسسه اعتباري را در هر يك از محورهاي ياد شده تعيين مي نمايد. رتبه جزئي هر يك از محورهاي اصلي در يكي از طبقات «خيلي ضعيف»، «ضعيف»، «متوسط»،‌ «خوب» و «عالي» قرار گرفته و مبناي پايش مستمر و اتخاذ اقدامات اصلاحي و انضباطي مديريت كل نظارت بانكي قرار مي گيرد.

رتبه كلي «فرآيند پياده سازي و گزارشگري نظام مديريت ريسك موسسه اعتباري» بر اساس ضريب اهميت هر يك از محورهاي اصلي تعيين مي شود. اين رتبه نشان دهنده سطح اثربخشي و انطباق كل نظام مديريت ريسك موسسه اعتباري با دستورالعمل ها و بخشنامه هاي مرتبط با اين حوزه بوده و مبناي تعيين تدابير و اتخاذ اقدامات اصلاحي و انضباطي قرار مي گيرد. رتبه كلي موسسه اعتباري نيز متناظر با يكي از طبقات پنجگانه ماده (10) اين شيوه نامه، گزارش مي گردد.

به منظور بهبود و ارتقاء وضعيت نظام مديريت ريسك موسسات اعتباري؛ اقدامات اصلاحي، تنبيهي و انضباطي متناسب با نتايج و طبقه رتبه بندي جزئي و كلي ، در چارچوب قوانين، مقررات و دستورالعمل هاي ناظر بر تنظيم گري و نظارت به شرح ذيل اعمال مي شود:

1 – فرم هاي ارزيابي دوره اي فرآيند نظام مديريت ريسك موسسات اعتباري در سطح "با اهميت" طبقه بندي شده و با دوره تأخير 7 روزه، مشمول اقدامات انضباطي و تنبيهي مندرج در "دستورالعمل نحوه تبادل اطلاعات مؤسسات اعتباري با بانك مركزي" مي گردد.

2 – در صورتي كه رتبه جزئي و يا كلي يك موسسه اعتباري در يك مقطع گزارشگري 6 ماهه، در سطح «ضعيف» و يا «خيلي ضعيف» ارزيابي گردد، مديريت كل نظارت بانكي پس از تهيه گزارش توسط گروه هاي بازرسي مربوطه، نسبت به ابلاغ تدابير و برنامه هاي اصلاحي با هدف بهبود و ارتقاء فرآيند نظام مديريت ريسك موسسه اعتباري اقدام مي نمايد.

3 – چنانچه به تشخيص حوزه مديريت كل نظارت بانكي، موسسه اعتباري نسبت به اجراي اقدامات، تدابير و برنامه هاي اصلاحي ابلاغي در مهلت تعيين شده اهتمام لازم و كافي نداشته باشد، پس از تاييد معاون نظارت و تنظيم گري، صلاحيت اعضاء كميته ريسك، عضو مرتبط هيأت مديره و ساير مديران مرتبط مورد بازنگري قرار مي گيرد.

اين شيوه نامه مشتمل بر دوازده ماده و يك تبصره در سي و سومين جلسه كميسيون مقررات و نظارت مؤسسات اعتباري مورخ 1404/08/10 به تصويب رسيد كه از تاريخ ابلاغ به موسسات اعتباري لازم الاجرا مي باشد.