بخشنامه سازمان تأمين اجتماعي با موضوع تنقيح و تلخيص بخشنامه (11) جديد درآمد و ملحقات آن

در راستاي شفاف ‌سازي مقررّات سازماني، رعايت اصل قانون ‌مداري، ايجاد وحدت ‌رويه و بهبود مستمر امور در واحدهاي اجرايي، با لحاظ چشم‌ انداز سازمان در افق برنامه سال ۱۴۰۴ به‌ عنوان سازماني پايدار، پويا، چابك و سرآمد در پاسخ‌ گويي، با فرآيندهاي هوشمندِ ارايه خدمات به‌ هنگام و رضايت‌ مندي شركاي اجتماعي سازمان، توجه ادارات كل استان‌، موسسه ‌حسابرسي تامين ‌اجتماعي و واحدهاي تابعه را به رعايت و اجراي دقيق مفاد اين بخشنامه جلب مي ‌نمايد

: قوانين مرتبط و تعاريف

مواد (۲)، (۲۸)، (۳۰)، (۳۱)، (۳۸)، (۳۹)، (۴۰)، (۴۱) و (۴۷) قانون تامين ‌اجتماعي و مصوبات شوراي‌ عالي تامين‌ اجتماعي.

قانون‌ كار، قانون تجارت، قانون رفع موانع توليد، قانون ماليات ‌هاي مستقيم و قانون حداكثر استفاده از توان توليدي و خدماتي كشور.

كليه بخشنامه ‌ها، دستورهاي اداري، دادنامه ‌ها و تصويب‌ نامه ‌هاي مرتبط.

در اين بخشنامه منظور از واژگان «سازمان»، «قانون»، «بازرسي يا رسيدگي» و «مشمول» به ‌ترتيب «سازمان تامين ‌اجتماعي»، «قانون تامين ‌اجتماعي»، «بازرسي از دفاتر» و «مشمول كسر حق ‌بيمه» مي ‌باشد.

: وظايف شعبه، كارفرما و اولويت ‌هاي انجام بازرسي

: وظايف شعبه و كارفرما

تعيين كارگاه ‌هاي حايز شرايط: كارگاه ‌هاي داراي شخصيت حقوقي يا حقيقي كه مطابق قوانين و مقررات مكلف به اخذ، تحرير و نگهداري دفاتر مي ‌باشند، حائز شرايط بازرسي مي ‌باشند.

: شعب مجاز به صدور درخواست بازرسي دفاتر مقاطعه ‌كاران در مورد قراردادهايي كه حق‌ بيمه آن ‌ها مطابق مواد (۳۸) و (۴۱) قانون دريافت و مفاصاحساب صادر مي‌ گردد، نمي ‌باشند.

: شعب مجاز به صدور درخواست بازرسي دفاتر اشخاص حقيقي و حقوقي قبل از تاريخ تاسيس آن ‌ها نمي‌ باشند.

: بازرسي دفاتر اشخاص حقيقي و حقوقي مانع از انجام بازرسي كارگاهي آن‌ ها طبق ضوابط و مقررات مربوطه نمي ‌گردد.

نحوه اخذ مدارك و صدور درخواست و ارسال به موسسه حسابرسي تامين ‌اجتماعي:

2 - اخذ فرم شماره ۱ (پيوست يك) و فرم اطلاعات اوليه بازرسي از سيستم و ابلاغ آن به كارفرما.

تذكر1: انجام بازرسي از دفاتركارفرمايان مشمول مي بايست از طريق شعبه محل استقرار اقامتگاه قانوني‏/محل استقرار ستاد مركزي صورت گرفته و گزارش بازرسي دفاتر به شعبه مربوطه ارسال گردد. چنانچه كارفرما محل نگهداري دفاتر و اسناد مالي (استقرار سيستم مالي) را محلي غير از اقامتگاه قانوني‏/محل استقرار ستاد مركزي اعلام نمايد، بازرسي از دفاتر در محل اعلامي انجام و گزارش بازرسي دفاتر به شعبه محدوده محل نگهداري دفاتر و اسناد مالي ارسال مي گردد. در صورتيكه كارفرما داراي شعب، نمايندگي يا واحدهاي متعدد بوده و عليرغم متمركز بودن ثبت دفاتر و اسناد مالي، چنانچه هر يك از آنها داراي سيستم مالي مستقل باشند، لازم است گزارش هاي بازرسي مربوطه به تفكيك شعب ذيربط (محل نگهداري مستندات مرتبط) ارسال گردد.

تذكر ۲: درخواست بازرسي شركت‌ هاي بخش خصوصي با رعايت تصويب‌ نامه ستاد فرماندهي اقتصاد مقاومتي به شماره ۵۰۴۳۲ مورخ ۳۱ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/۴‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ ‏‏‏‏/۱۳۹۶، صرفا از آخرين سال مالي با لحاظ موارد استثناي تصويب ‌نامه صادر مي‌ گردد. دستگاه ‌هاي اجرايي، شركت ‌هاي دولتي، شهرداري ‌ها، نهادها و موسسات عمومي غير‌دولتي مشمول تصويب ‌نامه مزبور نمي ‌باشند.

تذكر ۳: شرط برخورداري مقاطعه‌ كاران از تسهيلات مقرر در ماده (۴۰) قانون رفع موانع توليد رقابت ‌پذير و ارتقاي نظام مالي كشور مصوب مورخ ۱ ‏‏‏/۲ ‏‏‏/۱۳۹۴(موضوع الحاق يك تبصره به ماده (۳۸) قانون تامين ‎اجتماعي)، ماده (۱۱) قانون حداكثر استفاده از توان توليدي و خدماتي كشور و حمايت از كالاي ايراني مصوب مورخ ۱۵‏‏ ‏/۲ ‏‏‏/۱۳۹۸ و مصوبات هيات امناي سازمان تامين ‌اجتماعي و صندوق‌ هاي تابعه، ارسالِ به ‌هنگام يك نسخه تصوير قرارداد منعقده به سازمان، ارسال ليست و پرداخت حق ‌بيمه كاركنان و انجام بازرسي ساليانه دفاتر مي‌ باشد.

تعريف سال مالي: در اصول حسابداري و حسابرسي، سال مالي به سال (يا دوره ‌اي) اطلاق مي ‌گردد كه: ‏‏‏‏‏- دفاتر قانوني تحرير، تكميل و عمليات بستن حساب ‌ها صورت گرفته باشد. ‏‏‏‏‏- مجمع ساليانه شركت برگزار و گزارش صورت‌ هاي مالي توسط حسابرس مستقل ارايه شده باشد.

2 - دريافت اطلاعات اوليه مورد نياز بازرسي و مستندات موضوع فرم شماره ۱ طي نامه رسمي كارفرما (اشخاص حقوقي با امضاي مديرعامل و صاحبان امضاي مجاز طبق اساس‌ نامه و يا آخرين آگهي تغييرات و ممهور به مهر شركت، اشخاص حقيقي با امضاي كارفرما و اثر انگشت) لازم به ذكر است در سامانه متمركز بازرسي دفاتر اطلاعات مورد اشاره، توسط كارفرما از طريق پرتال غيرحضوري، به سازمان ارايه مي ‌گردد و نيازي به مراجعه حضوري و ارايه نامه از سوي كارفرما نمي ‌باشد.

2 - اخذ فرم شماره ۲ (پيوست دو) و ارسال مدارك و مستندات دريافتي موضوع بند (۲ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- ۲) به موسسه حسابرسي تامين اجتماعي.

تذكر چنانچه كارفرمايان موضوع اين بخشنامه، به هر دليلي از تكميل و اعاده ضمايم فرم‌ شماره يك (فرم اطلاعات اوليه بازرسي دفاتر) ظرف مهلت تعيين شده در آن استنكاف نمايند و يا داراي دفاتر سفيد و نانويس باشند، شعبه مكلف است با ارسال فرم شماره ۲، بازرسي دفاتر را درخواست نمايد و در صورتي كه اعلام نمايند در تمام دوره درخواست فاقد دفاتر مي ‌باشند، نيازي به ارسال فرم شماره ۲ به موسسه حسابرسي تامين اجتماعي نبوده و حسب مورد بايد بر مبناي ساير مدارك موجود در پرونده و ضوابط و مقررات از جمله مواد (۴۰) و (۴۱) قانون و برابر مصوبات شوراي عالي تامين اجتماعي، نسبت به محاسبه و مطالبه حق‌ بيمه اقدام گردد.

: اولويت ‌هاي انجام بازرسي به‌ ترتيب ذيل خواهد بود: 1 - كارگاه‌ هاي حائز شرايط صدور مفاصاحساب قرارداد بر اساس بازرسي. 2 - قرارهاي صادره از سوي هيات‌ هاي تشخيص مطالبات. 3 - دستور مورديِ مديرعامل سازمان، معاونت بيمه ‌اي، اداره كل وصول حق‌ بيمه و محاكم قضايي (دستور مقامات). 4 - اشخاص حقوقي در حال تصفيه، انحلال، ورشكستگي و موضوع ماده (۳۷) قانون.

: اقدامات موسسه حسابرسي تامين اجتماعي

: ثبت درخواست‌ ها در سيستم

موسسه حسابرسي تامين اجتماعي پس از دريافت درخواست‌ هاي سيستمي شعب (شامل اطلاعات تجميعي فرم شماره ۱، فرم اطلاعات اوليه بازرسي و فرم شماره ۲ موظف است نسبت به ثبت درخواست ‌ها در سيستم خود اقدام نمايد.

1 - موسسه حسابرسي تامين اجتماعي مي ‌بايست درخواست‌ هاي واصله را با توجه به اولويت‌‌ بندي تعيين شده در بند (ب) فصل دوم جهت انجام بازرسي دفاتر برنامه ‌ريزي نمايد.

1 - صدور حكم انجام بازرسي با تعيين سرپرست كار و ناظر پروژه.

1 - مراجعه به محل نگهداري دفاتر قانوني و اسناد مالي كارفرما جهت انجام بازرسي.

1 - در مواردي كه امكان بازرسي در محل اعلام شده از سوي كارفرما توسط بازرسان دفاتر وجود نداشته باشد رسيدگي به دفاتر و اسناد در محل موسسه حسابرسي تامين اجتماعي يا اداره ‌كل استان بلامانع است.

موسسه حسابرسي تامين اجتماعي بايد برنامه ‌ريزي نمايد و رسيدگي درخواست‌ هاي با اولويت‌ قسمت «ب» فصل دوم را حداكثر طي مهلت چهار ماه و درخواست‌ هاي ديگر را حداكثر طي يك ‌سال از زمان وصولِ درخواست، انجام و گزارش بازرسي دفاتر مربوطه را به شعب ذي‌ ربط ارسال نمايد. ضمنا درخواست‌ هاي با اولويت شماره (۲) و (۳) قسمت «ب» فصل دوم از اين قاعده مستثني بوده و لازم است حسب مفاد درخواست با قيد فوريت اقدام گردد.

: اقدامات لازم پس از صدور حكم بازرسي پس از صدور حكم بازرسي، سرپرست كار به اتفاق بازرسان دفاتر بايد به محل مراجعه و اقدامات اوليه را به‌ شرح ذيل انجام دهند:

بررسي اوليه دفاتر ابرازي از نظر مرتبط بودن با كارفرماي مورد رسيدگي، سال ‌هاي مورد درخواست، پلمپ دفاتر ابرازي و تاريخ اخذ آن. بديهي است مشاهده اشكال در بررسي اوليه مانع از رسيدگي نبوده و ضمن رسيدگي به دفاتر و استخراج هزينه ‌ها وفق مقررات، مي ‌بايستي موارد مشاهده شده طي بند گزارش بازرسي دفاتر منعكس گردد.

انطباق تراز آزمايشي قبل از بستن حساب‌ ها پس از كنترل جمع با مانده حساب ‌ها در دفتر كل و انطباق جمع گردش حساب‌ ها با دفاتر روزنامه سال مورد درخواست. با توجه به اين ‌كه همواره دفاتر (روزنامه و كل) مبناي رسيدگي مي ‌باشد، لذا چنانچه در تمام يا برخي از سال ‌هاي مورد درخواست، دفاتر روزنامه و كل ارايه نگردد يا شرح مندرج در دفاتر مذكور گويا نبوده و اسناد مربوطه ارايه نشود، بايد حسب مورد اظهارنامه مالياتي و تراز آزمايشي قبل از بستن حساب‌ هاي سال مربوطه اخذ و گزارش عدم امكان رسيدگي صرفا نسبت به سال‌ هاي مزبور تهيه گردد و رسيدگي سال ‌هايي كه دفاتر آنان موجود است گزارش گردد.

: سرفصل‌ هاي مورد رسيدگي به‌ دليل تفاوت در سيستم حسابداري شركت‌ ها و نيز عدم الزام به رعايت اصول و ضوابط متداول حسابداري در اغلب شركت‌ هاي بخش خصوصي، مبالغ پرداختي تحت عناوين متفاوت و گاهي نامتجانس در سرفصل ‌ها و حساب ‌ها ثبت مي‌ گردد:

در سرفصل ‌هايي كه ذاتا اسناد هزينه حقوق و دستمزد و مزاياي مشمول كسر حق‌ بيمه در آن ‌ها ثبت مي ‌گردند مي ‌بايستي اسناد مربوط به حقوق و مزايا، يا هزينه‌ هاي مشمول كسر حق ‌بيمه به ‌تفكيك، با قيد شماره و تاريخ سند و تفكيك اقلام مشمول و غيرمشمول با توجه به ماهيت آن‌ ها در ستون‌ هاي مربوطه، در كاربرگ ثبت شود. چنانچه بخشي از اسناد، فاقد حقوق و مزايا و هزينه‌ هاي مشمول كسر حق‌ بيمه باشد، لازم است به صورت سرجمع (يك قلم) در كاربرگ ثبت و در ستون ملاحظاتِ كاربرگ توضيح داده شود.

در سرفصل‌ هايي كه اسناد با ماهيت حقوق و دستمزد در آن‌ ها ثبت نمي‌ گردد نيازي به استخراج هزينه‌ هاي آن‌ ها نبوده و بايد مراتب رسيدگي به سرفصل همراه با نام سرفصل‌ و قيد اين ‌كه فاقد اقلام مشمول بوده، در گزارش بازرسي دفاتر ذكر گردد. ليكن چنانچه دراين سرفصل‌ ها، اسنادي با ماهيت حقوق و دستمزد و مزايا تحت عناوين ديگري ثبت شده باشد، لازم است در ستون ‌هاي مربوطه در كاربرگ طبقه‌ بندي شده و مراتب به همراه مستندات، قراين و دلايل مويد شمول كسر حق‌ بيمه، در بند گزارش انشايي افشا گردد.

: ‏‏‏- از شركت‌ هاي مقاطعه ‌كاري بازرسي دفاتر به ‌عمل نمي‌ آيد مگر در حالات خاص و مصاديقي كه بيان شده است. ‏‏‏- در رسيدگي به كليه سرفصل‌ ها همواره بايد مدارك و مستندات پرداخت ‌هايي كه به ‌موجب قرارداد صورت مي‌ گيرد از جمله تصوير قراردادها، مفاصاحساب‌ هاي دريافتي و... اخذ و ضميمه گزارش گردد.

: شرح اسناد استخراجي بايد دقيقا مطابق با سند رويت شده از سوي بازرس دفاتر بوده و از اعمال هرگونه دخل و تصرف خودداري گردد.

: در رسيدگي ‌ها مي ‌بايست از استخراج ارقام و اقلام مشمول بطور مضاعف كه ناشي از انتقال و جابجايي و يا اصلاح سرفصل‌ ها مي ‌باشد ممانعت به عمل آيد.

: در استخراج اقلام مشمول، ضمن رعايت حداكثر سقف حقوق و مزاياي مشمول كسر حق‌ بيمه سنواتي در مورد پرداختي به كاركنان در صورت اثبات موضوع براي بازرس دفاتر، مي ‌بايست موارد مندرج در فهرست طبقه‌ بندي ريز اقلام مشمول و غيرمشمول (پيوست يازده) رعايت شود.

: بازرس دفاتر ‌بايد جهت جلوگيري از سوء استفاده‌ هاي احتمالي، از هرگونه لاك‌ گرفتگي، قلم ‌خوردگي و جابه‌ جايي ارقام خودداري نمايد.

: در صورت عدم همكاري (عدم ارايه اسناد و دفاتر) كارفرمايان در اجراي تصويب‌ نامه ستاد فرماندهي اقتصاد مقاومتي به شماره ۵۰۴۳۲ مورخ ۳۱ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/۴ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/۱۳۹۶ مبني بر امكان رسيدگي شركت‌ هاي بخش خصوصي صرفا در آخرين سال مالي، سازمان مجاز خواهد بود بر اساس اختيارات موضوع ماده (۴۷) قانون تامين اجتماعي اقدام نمايد.

نحوه تشخيص حقوق، مزد و مزايا و ساير هزينه‌ هاي مشمول

كليه وجوه پرداختي به كاركنان به ‌استثناي موارد ذيل مشمول كسر حق‌ بيمه مي ‌باشد‌:

1 - بازخريد ايام مرخصي در حدود مقرر در مواد (‌۶۴)، (۶۶) و (۷۱) قانون‌ كار.

1 - هزينه سفر و فوق‌ العاده ماموريت به ‌شرط ارايه مستندات و مدارك مثبِته از قبيل: حكم ماموريت، بليط رفت و برگشت وسيله نقليه مورد استفاده، تصاوير گذرنامه و رواديد.

1 - كمك هزينه عائله‌ مندي (حق‌اولاد).

1 – حق ‌همسر به كاركنان در موسسات مشمول قانون نظام هماهنگ پرداخت و جايگزين آن‌ ها.

1 - عيدي طبق قانون كار و ساير قوانين و مقررات، پاداش نهضت سوادآموزي.

1 - پرداخت‌ هاي نقدي يا غيرنقدي مناسبتي (مانند پرداختي بابت زادروز، اعياد و مناسبت ‌ها)

1 - پاداش بهره ‌وري و افزايش توليد طبق ضوابط ماده (۴۷) قانون كار

1 - كمك هزينه مسكن و خواربار در ايام بيماري.

1 - حق‌ شير و حق‌ تضمين (كسر صندوق).

1 - خسارات اخراج و مزاياي پايان ‌كار (حق سنوات).

1 - وجوه پرداختي به شاغلين و يا بازنشستگان تحت پوشش ساير صندوق‌ هاي بيمه و بازنشستگي دولتي (در صورت ارايه مستندات و مدارك مثبته).

وجوه و يا مابه‌ ازاي پرداختي به اشخاص حقوقي و حقيقي كه فاقد مفاصاحساب موضوع ماده (۳۸) قانون مي‌ باشند، بر حسب ماهيت كار و خدمات ارايه شده و با توجه به ‌شرح فهرست طبقه‌ بندي ريز اقلام مشمول و غيرمشمول (پيوست يازده) اين بخشنامه، شناسايي و در كاربرگ مربوطه درج و مشمول گردد.

قراردادهايي كه موضوع عمليات آن توسط شخص مجري به‌ تنهايي انجام پذيرفته و داراي تبعيت دستوري و اقتصادي و انجام شخصي كار باشد و مشمول قوانين استخدامي از جمله قانون كار باشد، قرارداد كار محسوب مي‌ گردد و حق‌ الزحمه پرداختي به اشخاص مذكور برابر بند (۵) ماده (۲) قانون تامين اجتماعي با رعايت سقف دستمزد مشمول مي ‌باشد.

قراردادهاي مقاطعه‌ كاري تك نفره كه فاقد مشخصات بند (۳) بوده و موضوع عمليات پيمان منحصرا توسط شخص مقاطعه ‌كار به ‌‌تنهايي انجام گرفته باشد، با عنايت به دادنامه ‌هاي شماره (۵۸) مورخ ۲۵ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/۵ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/۱۳۷۶ و (۱۸۱۵) مورخ ۶‏‏‏‏‏‏‏ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏/۱۱ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/۱۳۹۳هيات عمومي ديوان عدالت اداري، از شمول ماده (۳۸) قانون تامين اجتماعي خارج مي‌ باشند.

تذكر در صورت وجود ابهام در تشخيص نوع قرارداد موضوع بندهاي (۳) و (۴) فوق‌ الذكر، اصل و قاعده اوليه بر برقراري رابطه‌ كار بين طرفين (قرارداد كار) است و براي نفي قاعده اصلي و اثبات ادعاي خلاف، بايد دلايل و مستندات معتبري براي آن وجود داشته باشد و دليلي قوي ‌تر از اصل ارايه گردد.

صورتحساب (فاكتور) كالا و خدمات با ماهيت سفارش كار صادره توسط كليه واحدهاي صنفي، توليدي، خدماتي داراي شناسه ‏ملي‏/ كد ملي/ كد كارگاه و مجوز فعاليت از مراجع ذيصلاح قانوني به شرط اينكه انجام كار توسط بيمه شدگان و در محل كارگاه ثابت صورت گرفته باشد، لازم است در كاربرگ شماره 3 ثبت گردد. لازم به ذكر است بازرسان دفاترقانوني، ادارات كل استان و واحدهاي اجرايي مي ‌بايست پس از احراز اطلاعات ارائه شده (شناسه ملي/ كد ملي/ كد كارگاه) از طريق دسترسي ‌هاي اعطا شده به وب سرويس ‌هاي اطلاعاتي سازمان نسبت به بررسي و طبقه‌ بندي اقلام مذكور برابر مقررات اقدام نمايند.

تعريف صورتحساب: صورتحساب (فاكتور) سندي تجاري است شامل اطلاعات كالا يا خدمات مورد معامله، ارزش ريالي آنها، نحوه فروش (نقدي/ غيرنقدي)، مشخصات هويتي كامل فروشنده و خريدار، نشاني و نوع فعاليت، امضا و مهر صادر كننده، كد اقتصادي يا شناسه ملي، تخصيص ماليات بر ارزش افزوده (در مواردي كه الزام قانوني وجود دارد) كه در زمان رسيدگي ضميمه سند و قابل پيگيري و بررسي باشد.

5) در برخورد با اسناد حسابداري صادره به استناد صورتحسابي (فاكتوري) كه فاقد اطلاعات فوق باشد، بازرسان مي ‌بايست رويداد مالي را با اخذ مدارك مثبته و تكميلي از قبيل مستندات پرداخت وجه يا تسويه، رسيد‏‏/ قبض انبار، بارنامه و ... بررسي و در صورت تطبيق مدارك، همانند صورتحساب (فاكتور) داراي اطلاعات فوق اقدام نمايند.

5) بازرسان مي ‌بايست صورتحساب ‏(فاكتور)هايي كه فاقد ماهيت سفارش ساخت (صرفاً خريد بدون انجام كار اضافي) باشند، مانند هزينه ‌هاي معمول و رايج همانند خريد كاغذ و لوازم التحرير، مواد شوينده و بهداشتي، اينترنت مصرفي، هزينه هاي آژانس و پذيرايي در حد متعارف را پس از بررسي و احراز جزو اقلام غيرمشمول طبقه بندي نمايند.

5) در خصوص خريد كالاها، اقلام مصرفي، تجهيزات و ماشين آلات كه موضوع آن منحصراً خريد يا فروش بوده و نيازي به تهيه يا انجام كار اضافي نباشد، به دليل فقد نيروي انساني مشمول كسر حق بيمه نمي گردد.

در مواردي كه اسناد حسابداري موضوع بند (۵) فوق به ‌رغم شرح سند، فاقد ضمايم باشد مراتب كتبا به كارفرما يا نماينده معرفي شده اعلام و رسيد دريافت گردد و چنانچه حداكثر تا پايان زمان انجام بازرسي از ارايه مستندات مربوطه خودداري و يا از دريافت مكاتبات امتناع نمايد، اقلام مذكور در كاربرگ شماره ۲ طبقه‌ بندي گردد.

تبصره مدارك و مستنداتي كه پس از تكميل و ثبت گزارش بازرسي دفاتر، از سوي كارفرما ارايه گردد، بايد طبق مقررات به مراجع رسيدگي (هيات ‌هاي تشخيص مطالبات) ارايه گردد.

) نكات حايز اهميت در زمان رسيدگي به دفاتر قانوني

موسسه حسابرسي تامين اجتماعي مكلف است پس از بررسي اطلاعات فاكتور‏‏‏/ صورت ‌حساب‏‏‏/ قراردادهاي مندرج در جدول بند (۱۰) اطلاعات اوليه بازرسي (پيوست يك) كه داراي پرونده‌ مقاطعه ‌كاري در شعب تامين اجتماعي مي‌ باشند، نسبت به استخراج وجوه‌ مذكور و ثبت آن‌ ها به ‌تفكيك در كاربرگ شماره ۳ (پيوست پنج) اقدام نمايد.

در ارتباط با درخواست‌ هاي بازرسي از دفاتر قانوني كارگاه‌ هايي كه علت درخواست آن‌ ها، «مجري قرارداد» اعلام شده است، مقرر گرديد موسسه حسابرسي تامين اجتماعي فهرست كليه وجوه درآمدي ناشي از قراردادها را به تفكيك طي فرم مربوطه (پيوست شش) استخراج و به همراه تصاوير قراردادها پيوست گزارش نموده و در خصوص فاكتورها و صورت‌ حساب ‌ها نيز فهرست آن‌ ها را به صورت فايل پي‌ دي ‌اف در قالب لوح فشرده به گزارش بازرسي دفاتر ضميمه نمايد.

در استخراج اسناد پرداختي به اشخاص حقيقي، ذكر مشخصات هويتي (نام و نام خانوادگي، كد ملي و ...)، روزهاي دقيق كاركرد، ماه مربوطه و ضميمه نمودن اسناد و مدارك، در صورت وجود، توسط بازرس دفاتر الزامي مي ‌باشد.

در خصوص غيرمشمولين تصويب‌ نامه ستاد فرماندهي اقتصاد مقاومتي كه رسيدگي بيش از آخرين سال مالي در دستور كار قرار گرفته و كارفرما اسناد و دفاتر برخي از سنوات را ارايه نمي ‌نمايد، به ‌دليل عدم دستيابي به برخي از سرفصل‌ هاي مشمول سنوات قبل، اقلام مشمول طبق سند افتتاحيه اولين سالِ تحت رسيدگي وفق قسمت دوم از فهرست طبقه‌ بندي ريز اقلام مشمول و غيرمشمول (پيوست يازده) استخراج مي‌ گردد.

: معرفي و نحوه استفاده از كاربرگ‌ هاي بازرسي دفاتر

كاربرگ شماره ۱ (پيوست سه)

معرفي ستون ‌هاي كاربرگ

1 - اين كاربرگ جهت ثبت حقوق و مزايايي كه ليست آن‌ ها به شعبه ارسال شده و بررسي و تعيين تكليف اقلامي كه كارفرما طي ليست ارسالي خود ابراز نموده مورد استفاده قرار مي‌ گيرد.

1 - در بالاي كاربرگ به‌ ترتيب نام شركت، سال مورد رسيدگي، نام سرفصل مورد رسيدگي از دفتر معين يا كل بر اساس اظهارنامه مالياتي و جدول مربوطه يا تراز آزمايشي شركت، رديف اظهارنامه مالياتي يا رديف مربوط به سرفصل تراز آزمايشي، كد كارگاهي تامين اجتماعي و نام شعبه يا نمايندگي ليست ارسالي كارفرما نوشته مي‌ شود.

1 - ستون (۱) شماره سند: در اين ستون شماره سند درج مي‌ گردد.

1 - ستون (۲) تاريخ سند: در اين ستون تاريخ سند درج مي‌ گردد.

1 - ستون (۳) شرح سند: در اين ستون در مقابل شماره و تاريخ سند توضيحات لازم جهت هر چه روشن ‌تر شدن موضوع پرداخت، از جمله تعداد بيمه ‌شدگان، ماه مربوط به پرداخت حقوق و مزايا و... درج مي ‌شود.

1 - ستون (۴) مبلغ طبق سند: در اين ستون و در مقابل شرح هر سند، مبلغ حقوق و مزايا و يا قسمتي از آن كه ليست آن به سازمان ارسال شده است ثبت مي ‌شود.

1 - ستون (۵) جمع كل حقوق و مزاياي مشمول طبق ليست ارسالي: در اين ستون و در مقابل هر ماه جمع كل مبلغ حقوق و مزاياي مشمول طبق ليست مربوطه درج مي‌ شود.

1 - ستون (۶) مشخصات اظهارنامه يا برگ پرداخت: در اين ستون به‌ ترتيب شماره و تاريخ اظهارنامه يا برگ پرداخت مربوط به هر ماه نوشته مي‌ شود و در صورت ناخوانا بودن شماره و تاريخ اظهارنامه يا برگ پرداخت بايد به آن اشاره شود.

1 - ستون (۷) بيست درصد (۲۰ %) حق‌ بيمه سهم كارفرما و (۳ %) بيمه ‌‌بيكاري: در صورتي‌ كه حق‌ بيمه سهم كارفرما و بيمه‌ بيكاري از جمله اقلام تشكيل دهنده هزينه سند حقوق و مزايا باشد، رقم مربوطه در اين ستون ثبت مي‌ شود.

1 - ستون (۸) اقلام غيرمشمول طبق ليست: در اين ستون و در مقابل هر ماه اقلام غيرمشمول مندرج در ليست ارسالي به شعبه درج مي‌ گردد. بديهي است همواره جمع ارقام ستون ‌هاي ۵، ۷ و ۸ برابر با رقم ستون ۴ خواهد بود.

1 - ستون (۹) ملاحظات: چنانچه توضيحي جهت روشن ‌تر شدن موضوع سند ضروري باشد، در اين ستون نوشته مي‌ شود.

حالات مختلف در تنظيم كاربرگ

۱ ‏‏‏‏- مبلغ حقوق و مزايايي كه ليست آن به سازمان ارسال شده (رقم مندرج در ستون ۴ كاربرگ) با مبلغ حقوق و مزايا طبق سند مربوطه مطابقت دارد:

۲ ‏‏‏‏- ۱ ‏‏‏‏- ۱ ‏‏‏‏- در صورتي كه ليست ارسالي با رعايت دقيق اقلام مشمول و غيرمشمول تنظيم شده باشد، بازرس دفاتر نسبت به تكميل سطرهاي كاربرگ شماره (۱) بر اساس اطلاعات ليست ارسالي به سازمان اقدام ‌مي ‌نمايد.

۲‏ ‏‏‏- ۱ ‏‏‏‏- ۲ ‏‏‏‏- در صورتي كه پس از بررسي اسناد و ضمايم آن‌ ها مشخص گردد كه بخشي از حقوق يا مزاياي پرداختي من ‌جمله اضافه ‌كاري، اياب ذهاب و... در ليست ارسالي جزو اقلام غيرمشمول درج گرديده است، بازرس دفاتر نسبت به شناسايي و كسر مبالغ فوق ‌الذكر از كاربرگ شماره (۱) و درج آن با رعايت سقف دستمزد مزاياي مشمول در كاربرگ شماره (۲) اقدام و موضوع را طي بند گزارش افشا مي ‌نمايد.

۲ ‏‏‏‏- مبلغ حقوق و مزايايي كه ليست آن به سازمان ارسال شده (رقم مندرج در ستون ۴ كاربرگ) از مبلغ حقوق و مزايا طبق سند مربوطه بيشتر ‌باشد، در اين حالت بازرس دفاتر مي ‌بايست پس از بررسي كامل كليه اسناد و ضمايم مرتبط با حقوق و مزايا، نسبت به كسر مبالغ مازاد حسب مورد از ستون ‌هاي (۸) يا (۷) يا (۵) و به تبع آن از ستون (۴) كاربرگ شماره (۱) و درج در سطري جداگانه با شرح مازاد ليست ارسالي به سند اقدام و موضوع را طي بند گزارش افشا ‌نمايد. در اين حالت چنانچه محرز گردد كارفرما نسبت به ارسال ليست كاركنان غيرشاغل اقدام نموده و يا دستمزد واقعي پرسنل را ابراز ننموده ، شعبه موظف است وفق مقررات و دستورالعمل‌ هاي مربوطه نسبت به بررسي ليست‌ هاي ارسالي كارفرما اقدام نمايد.

۳ ‏‏‏‏- مبلغ حقوق و مزايايي كه ليست آن به سازمان ارسال شده (رقم مندرج درستون ۴ كاربرگ) از مبلغ حقوق و مزايا طبق سند مربوطه كمتر ‌باشد و بررسي اسناد و ضمايم سند و ليست ارسالي به سازمان مشخص نمايد حقوق و مزاياي تعدادي از پرسنل به طور كلي طي ليست اعلام نگرديده يا برخي اقلام مشمول كسر حق‌ بيمه پرسنل مندرج در ليست ارسالي ابراز نگرديده، در اين حالت در صورتي كه براي بازرس دفاتر علت مغايرت معلوم گردد، مي ‌بايستي مستندات مربوطه را ضميمه سند نموده و نسبت به درج مبالغ مذكور با رعايت سقف دستمزد مزاياي مشمول در كاربرگ شماره (۲) اقدام نمايد و در صورتي‌ كه مستندات پيوست اسناد گوياي علت اختلاف نباشد با شرح مازاد سند به ليست ارسالي در كاربرگ شماره (۲) طبقه‌ بندي نمايد.

اقدام شعبه

۱ ‏‏‏‏- كاربرگ شماره (۱) به ‌تفكيك هر يك از شعب سازمان كه ليست به آن‌ ها ارسال شده تهيه مي‌ گردد فلذا شعبه دريافت كننده اصل گزارش بازرسي دفاتر موظف است نسبت به ارسال كاربرگ‌ هاي شماره (۱) مربوط به ساير شعب اقدام نمايد.

توجه مهم: شعبي كه رونوشت گزارش بازرسي دفاتر را دريافت مي ‌نمايند، مجاز به محاسبه و مطالبه حق‌ بيمه مغايرت كاربرگ شماره (۱) ساير شعب نمي‌ باشند.

۲ ‏‏‏‏- شعب موظف ‌اند پس از دريافت گزارش بازرسي دفاتر، در صورتي كه ارقام مندرج در ستون (۵) كاربرگ شماره (۱) در هر ماه بيش از مبلغ دستمزد و مزاياي نتيجه عمليات رياضي ليست آن ماه باشد، نسبت به محاسبه حق‌ بيمه مبلغ مابه ‌التفاوت استخراجي با نرخ (۲۷ %) اقدام نمايند.

كاربرگ شماره ۲ (پيوست چهار)

2 - از اين كاربرگ جهت ثبت كليه پرداخت‌ هايي كه صورت آن‌ ها به سازمان ارسال نشده است و بايد توسط بازرس دفاتر استخراج گردد، استفاده مي‌ شود و تكميل قسمت بالاي كاربرگ همانند كاربرگ شماره يك مي ‌باشد.

2 - ستون ‌هاي (۱) و (۲): در اين ستون ‌ها به‌ ترتيب شماره و تاريخ اسناد حسابداري درج مي‌ گردد.

2 - ستون (۳) شرح سند: توضيحات لازم از متن و ضمايم سند مانند نام و نام خانوادگي دريافت‌ كنندگان وجه، مدت كاركرد، مشخصات قراردادها و به ‌طور كلي اطلاعاتي كه دستيابي به آن مقدور بوده و جهت اقدامات بعدي قابل استفاده است در اين ستون درج مي‌ گردد.

2 - ستون (۴) مبلغ طبق سند: مبلغ سند يا قسمتي از سند كه ليست آن به سازمان ارسال نشده است در اين ستون و ريز آن با توجه به مشمول يا غيرمشمول بودن حسب مورد در ستون ‌هاي ۵ (۱‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ - ۵، ۲ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- ۵ و ۳ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- ۵) يا ۶ درج مي‌ گردد.

2 - ستون (۵) مشمول: از اين ستون براي درج اقلام مشمول به‌ ترتيب زير استفاده مي‌ شود:

۵ ‏‏‏‏- ۱ ‏‏‏- ستون حقوق، دستمزد و مزايا (۱‏‏ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- ۵): در اين ستون حقوق، دستمزد و مزاياي افرادي ثبت مي‌ شود كه ليست مربوطه به سازمان ارسال نشده باشد. ذكر كامل مشخصات فرد يا افراد (نام و نام ‌خانوادگي) و روزهاي كاركرد در ستون شرح سند و يا پيوست نمودن ليست دريافت‌ كنندگان وجه به كاربرگ مربوطه ضروري بوده و در اين صورت بايد در ستون توضيحات به موضوع اشاره شود.

۵ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- ۲ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- ستون قرارداد دستمزي (۲‏‏‏‏‏ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏- ۵): پرداختي به اشخاص حقيقي و حقوقي كه عملياتي را به‌ صورت مقاطعه انجام داده ‌اند و تهيه مصالح به‌ عهده كارفرما (شركت مورد رسيدگي) بوده است و يا كار به صورت دستمزدي انجام شده و ماده (۳۸) قانون و تبصره الحاقي ذيل آن در مورد آن‌ ها رعايت نشده است و مبالغي كه بدون عقد قرارداد به اشخاص حقيقي و حقوقي پرداخت مي‌ شود، با توجه به‌ فهرست طبقه‌ بندي ريز اقلام مشمول و غيرمشمول كسر حق‌ بيمه (پيوست يازده) در اين ستون ثبت مي‌ گردد.

۵ ‏‏‏‏- ۳ ‏‏‏‏- ستون دستمزد و مصالح (۳‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ - ۵): پرداخت ‌هاي شركت مورد رسيدگي به اشخاص حقيقي و حقوقي كه عملياتي را به‌ صورت مقاطعه انجام داده‌ اند و تهيه مصالح به ‌عهده مقاطعه‌ كار بوده ‌است و يا كار صرفا خدماتي با تجهيزات و ابزار مكانيكي متعلق به مقاطعه‌ كار انجام شده و ماده (۳۸) قانون و تبصره الحاقي ذيل آن در مورد آن‌ ها رعايت نشده‌ است و مبالغي كه بدون عقد قرارداد به اشخاص حقيقي و حقوقي پرداخت مي‌ شود، با توجه فهرست طبقه‌ بندي ريز اقلام مشمول و غيرمشمول كسر حق‌ بيمه (پيوست يازده) در اين ستون ثبت مي‌ گردد.

تبصره در صورت عدم وجود يا عدم ارايه قراردادِ فيمابين شركت مورد رسيدگي و دريافت كننده وجه، ذكر موضوع در ستون توضيحات مقابل مبلغ استخراجي الزامي است.

2 - ستون (۶) غيرمشمول: در اين ستون اقلام غيرمشمول ثبت مي‌ شود.

2 - ستون (۷) توضيحات: در اين ستون اطلاعات تكميلي لازم درج مي‌ شود.

تذكر همواره جمع ستون مشمول (۵) و غيرمشمول (۶) بايد معادل مبلغ ثبت شده در ستون (۴) يعني «مبلغ طبق سند» باشد.(زير بند)

كاربرگ شماره ۳ (پيوست پنج)

3 - در خصوص اسناد مربوط به قراردادهاي مقاطعه‌ كاري كه واگذارندگان‌ كار مطابق ماده (۳۸) قانون و تبصره ‌الحاقي ذيل ماده (۳۸) قانون مصوب مورخ ۲۶‏‏‏ /۲‏‏‏ /۱۳۷۲ مجلس شوراي ‌اسلامي، نسبت به كسر و نگهداري ۵ % هر صورت ‌وضعيت يا صورت‌ حساب و آخرين قسط مقاطعه‌ كار و نيز ملزم نمودن مقاطعه‌ كار به ارسال ليست و پرداخت حق‌ بيمه مقرر با رعايت ماده (۲۸) قانون و انجام تكاليف مندرج در ماده (۳۹) قانون و هم ‌چنين ارسال يك نسخه از قرارداد منعقده در دوره انجام عمليات پيمان به شعبه مربوطه اقدام نموده باشند، لزومي به ثبت اقلام مذكور در كاربرگ شماره ۲ نبوده و بازرس دفاتر مكلف است اين اسناد را كه حق‌ بيمه آن از طريق پرونده مقاطعه‌ كاري محاسبه و مطالبه مي‌ گردد با رعايت بند ۱ قسمت (هـ) فصل سوم اين بخشنامه در كاربرگ شماره ۳ ثبت نمايد.

3 - لازم است اسناد هزينه‌ هاي قراردادهاي مقاطعه‌ كاري حايز شرايط در كاربرگ شماره ۳ به ‌تفكيك هر قرارداد ثبت و كاربرگ تهيه شده منضم به يك نسخه از قرارداد منعقده، الحاقيه ‌ها، متمم‌ ها، مكاتبات موثر و مرتبط با احتساب حق‌ بيمه و تصاوير مفاصاحساب ‌هاي دوره‌ اي اخذ شده و در گزارش انشايي افشا و ضميمه بخش عمومي گزارش به واحد درخواست كننده بازرسي دفاتر، ارسال گردد.

3 - كاربرگ شماره ۳ داراي سه قسمت اطلاعاتي به‌ شرح ذيل مي ‌باشد:

3 -3 - قسمت مشخصات كاربرگ در قسمت صدر كاربرگ، نام كارگاه مورد رسيدگي، دوره مورد رسيدگي، نام سرفصل حساب از دفتر معين يا دفتركل (بر اساس اظهارنامه مالياتي يا تراز آزمايشي كارگاه مورد رسيدگي)، رديف اظهارنامه مالياتي و جدول مربوطه يا رديف مربوط به سرفصل تراز آزمايشي و تعداد برگ پيوست كاربرگ درج مي‌ گردد.

3 -3 - قسمت اطلاعات و مشخصات قرارداد اين بخش كه در اجراي ماده (۵) آيين‌ نامه اجرايي تبصره الحاقي ذيل ماده (۳۸) قانون و با بهره‌ مندي از اختيارات قانوني سازمان در مراجعه به اسناد و مدارك كارفرمايان تنظيم گرديده، اطلاعات و مشخصات قرارداد شامل نام مقاطعه‌ كار، استان، نام شعبه، شماره كارگاه‏‏‏/ رديف پيمان، شماره و تاريخ قرارداد، مبلغ اوليه قرارداد و الحاقيه، موضوع قرارداد، شماره و تاريخ الحاقيه يا متمم، وضعيت مفاصاحساب اعم از شماره سريال و شماره و تاريخ صدور و مبلغ كاركرد (ريالي يا ارزي) درج مي‌ گردد.

3 -3 - قسمت اطلاعات اسناد دفاتر قانوني

1 – 3 – 3 – 3 - ستون ‌هاي (۱ و ۲ و ۳)، رديف سطرها، شماره و تاريخ سند: در اين ستون‌ ها، به‌ ترتيب رديف سطرها، شماره و تاريخ اسناد حسابداري درج مي‌ گردد.

2 - 3 – 3 – 3 - ستون (۴ و ۵)، شرح و مبلغ سند: در اين ستون‌ ها به ترتيب شرح و مبلغ سند پرداختي به اشخاص ثالث اعم از حقوقي يا حقيقي درج مي‌ گردد.

3 - 3 – 3 – 3 - ستون (۶)، مشمول ماده (۳۸) قانون (فاقد يا مازاد بر مفاصاحساب): در اين ستون مبالغ مازاد بر مفاصاحساب يا مبالغ پرداختي موضوع بند ۱ قسمت (هـ) فصل سوم اين بخشنامه درج مي‌ شود.

4 - 3 – 3 – 3 - ستون (۷)، غيرمشمول (داراي مفاصاحساب): در اين ستون مبالغي كه بابت آن‌ ها مفاصاحساب ماده (۳۸) قانون اخذ و ارايه گرديده با رعايت سقف ناخالص كاركرد مفاصاحساب درج مي‌ گردد.

۵‏ ‏‏- ۳ ‏‏‏- ۳ ‏‏‏- ۳ ‏‏‏- ستون (۸)، توضيحات: در اين ستون توضيحات ضروري و تكميلي درج مي‌ گردد.

3 - چنانچه در حين فرآيند بازرسي دفاتر و تا قبل از تنظيم گزارش، كارفرما نسبت به تشكيل پرونده و اخذ كد كارگاهي بابت قراردادهاي مزبور اقدام نمايد و مستندات مربوطه را به بازرس دفاتر ارايه دهد، بازرس دفاتر مكلف به درج اسناد هزينه‌ هاي آن‌ ها در كاربرگ شماره ۳ مي ‌باشد.

كاربرگ رابط از كاربرگ رابط (پيوست هفت) زماني استفاده مي‌ شود كه رسيدگي ‌هاي انجام شده در هر سرفصل منتهي به ثبت بيش از يك كاربرگ شده باشد كه در اين صورت خلاصه كاربرگ ‌هاي هر سرفصل به كاربرگ رابط منتقل و سپس جمع آن به كاربرگ گزارش نهايي منتقل مي‌ شود.

كاربرگ گزارش نهايي

5 - پس از تنظيم كاربرگ‌ هاي ۱، ۲ و عنداللزوم كاربرگ رابط جهت هر سال مالي، جمع اقلام استخراجي مندرج در كاربرگ ‌هاي مربوطه به ‌تفكيك هر سرفصل در كاربرگ گزارش نهايي (پيوست هشت) ثبت مي‌ گردد.

5 - در بالاي اين كاربرگ كه براي هر سال مالي بايد تهيه گردد به‌ ترتيب نام شركت مورد رسيدگي، كد كارگاه، سال مالي، شماره و تاريخ پلمپ دفاتر و شماره و تاريخ آخرين سند ثبت شده در دفتر درج مي‌ شود.

5 - ستون (۱) مشخصات اظهارنامه تراز آزمايشي: اين ستون شامل شماره رديف مبناي رسيدگي و مبلغ مي ‌باشد:

5 - شماره رديف مبناي رسيدگي: در صورتي ‌كه مبناي رسيدگي اظهارنامه مالياتي باشد بايد شماره رديف جدول مربوطه و چنانچه مبناي رسيدگي تراز آزمايشي باشد شماره رديف تراز مربوطه ثبت شود.

5 - مبلغ: كل مبلغ سرفصل مورد رسيدگي بر اساس اظهارنامه مالياتي يا تراز آزمايشي در اين ستون ثبت مي‌ شود.

5 - ستون (۲) سرفصل مورد رسيدگي: در اين ستون نام سرفصل كه همان سرفصل‌ هايي است كه در كاربرگ ‌هاي شماره ۱ و ۲ قيد شده است بايد نوشته شود.

5 - ستون (۳) ليست به سازمان ارسال شده (كاربرگ ۱): جمع ارقام مندرج در كاربرگ شماره ۱ (ستون‌ هاي ۵ و ۷) به‌ تفكيك هر سرفصل عينا در اين ستون و به‌ ترتيب در اين ستون ثبت مي‌ شود.

5 - ستون (۴) ليست به سازمان ارسال نشده (كاربرگ‌ ۲): جمع ارقام مندرج در ستون‌ هاي مشمول (۵) و غيرمشمول (۶) كاربرگ شماره ۲ به‌ تفكيك هر سرفصل به‌ ترتيب در ستون‌ هاي پيش بيني شده اين ستون ثبت و بعضا آدرس كاربرگ‌ هاي آن در عطف رسيدگي درج مي‌ گردد.

5 - ستون (۵) تعداد اوراق كاربرگ: در اين ستون تعداد كاربرگ‌ هاي استخراجي و ساير ضمايم به‌ تفكيك ستون‌ هاي پيش بيني شده و بابت هر سرفصل درج مي‌ گردد.

: همواره مجموع ارقام استخراجي و خلاصه شده در ستون‌ هاي ۳ و ۴ (ليست به سازمان ارسال شده و ارسال نشده) بايد با كل مبلغ سرفصل مورد رسيدگي ستون ۲ برابر باشد.

: در ذيل كاربرگ‌ هاي شماره ۱ و ۲ و۳ و رابط محل‌ هايي براي نام بازرس دفاتر و نام سرپرست و امضا و تاريخ تكميل و تاييد و در ذيل كاربرگ گزارش نهايي محل‌ هايي براي نام بازرس دفاتر، سرپرست گروه، سرپرست گروه‌ هاي اجرايي و سرپرست كنترل كيفي و امضاي آن‌ ها و تاريخ، پيش ‌بيني شده‌ است كه بايد توسط افراد مذكور تكميل گردد. با استفاده از كاربرگ نهايي و شماره رديف، و عطف و سرفصل مورد رسيدگي مي‌ توان كاربرگ رابط مورد نظر را شناسايي كرد.(زير بند)

: نحوه ارايه گزارش بازرسي دفاتر بازرس يا بازرسان دفاترقانوني پس از انجام بازرسي و تنظيم كاربرگ ‌هاي مربوطه، موظف ‌اند كنترل‌ هاي لازم و صفحه‌ بندي كاربرگ‌ ها و ضمايم آن‌ ها را به ‌تفكيك سال ‌هاي مورد رسيدگي به ‌عمل آورند. سپس كليه كاربرگ‌ هاي تنظيم شده به امضاي بازرسان دفاتر و سرپرست‌ كار برسد. مراتب انجام يا عدم انجام بازرسي در كل يا برخي از سال ‌هاي مورد درخواست و نحوه همكاري واحد مورد بازرسي دفاتر و وضعيت اسناد و مدارك مورد رسيدگي از نظر كامل و يا داراي نقص بودن طي «خلاصه گزارش» به موسسه ‌حسابرسي تامين اجتماعي يا نمايندگي آن در استان مربوطه تحويل مي‌ گردد. موسسه‌ حسابرسي تامين اجتماعي يا نمايندگي آن در استان پس از اخذ گزارش بازرسي از بازرس يا بازرسان دفاتر مي ‌بايستي اقدامات زير را انجام دهد:

مقايسه سال ‌هاي مورد رسيدگي با سال ‌هاي مورد تقاضاي واحد درخواست كننده، بديهي است در صورت عدم ملاحظه گزارش دوره مورد درخواست بايد با مراجعه به خلاصه گزارش كه توسط بازرس دفاتر تهيه شده است علت بررسي گردد.

بررسي كاربرگ ‌هاي تنظيم شده توسط بازرس يا بازرسان دفاتر از لحاظ صحت عمليات محاسباتي و رعايت مفاد صورت‌ جلسات كميته وحدت رويه، وجود ضمايم مورد اشاره در كاربرگ ‌ها، انطباق كاربرگ گزارش نهايي با كاربرگ‌ هاي ۱، ۲ و كاربرگ رابط، وجود يا عدم وجود اظهارنامه مالياتي، برگ‌ هاي تشخيص ماليات و تطبيق صحت آن‌ ها با خلاصه گزارش.

در صورت تاييد گزارش، مي بايستي كاربرگ هاي مربوطه توسط مسئولين ذي ربط، امضا و گزارش انشايي كه حاوي اقلام مشمول و غيرمشمول، به تفكيك ليست ارسال شده و ارسال نشده به سازمان، سال هاي مورد رسيدگي، توضيحات لازم و... مي باشد توسط موسسه حسابرسي تامين اجتماعي‏‏‏‏‏‏‏/ واحد تنظيم كننده تهيه و به انضمام گزارش نهايي بازرسي دفاتر انجام شده، با امضاي بالاترين مقام موسسه حسابرسي تامين اجتماعي‏‏/ واحد تنظيم كننده گزارش، به ترتيب به اداره كل محل انجام بازرسي از دفاتر قانوني‏/ شعبه ذيربط ارسال گردد.

: اقدامات شعبه پس از دريافت گزارش بازرسي دفاتر پس از آن‌ كه اداره كل استان گزارش بازرسي دفاتر واصله از موسسه حسابرسي تامين اجتماعي را از لحاظ كمي و كيفي، مطابقت با قوانين و مقررات و بخشنامه‌ هاي سازمان كنترل و تاييد و به شعبه ارسال نمود شعبه موظف است به‌ محض دريافت گزارش، ضمن توجه به مفاد گزارش انشايي، گزارش بازرسي دفاتر را به لحاظ سال ‌هاي مورد رسيدگي، وجود كاربرگ ‌هاي مربوطه و ضمايم مورد اشاره در كاربرگ ‌ها بررسي و كنترل نموده و در صورت تاييد صحت گزارش، حداكثر ظرف سه روز اداري پس از دريافت گزارش نسبت به انجام محاسبه و صدور حكم مطالباتي به ‌شرح ذيل اقدام و اعلاميه مربوطه را در اسرع وقت به كارفرما ابلاغ نمايد و در غير اين ‌صورت با ذكر دقيق اشكال يا نقص مشاهده شده، گزارش بازرسي دفاتر را جهت اعاده به موسسه ‌حسابرسي تامين اجتماعي، به اداره كل استان عودت نمايد:

چنانچه برخي از سال ‌هاي مالي دوره رسيدگي، به هر دليلي غيرمحاسباتي شده باشد، شعبه به هنگام ورود اطلاعات گزارش بازرسي دفاتر در سيستم مي ‌بايستي در خصوص سال‌ هاي مزبور طبق ضوابط مربوطه اقدام لازم معمول نمايد.

در ارتباط با كاربرگ شماره‌ يك، وفق توضيحات فصل چهارم اقدام گردد.

در مورد مبالغ مندرج در ستون‌ هاي فرعيِ ستون اصلي (ليست به سازمان ارسال نشده) در كاربرگ گزارش نهايي مي ‌بايستي به‌ ترتيب زير عمل گردد:

3 - حق‌ بيمه نسبت به جمع ستون حقوق‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/ دستمزد و مزايا به‌ ماخذ كامل ۲۷ % محاسبه گردد.

3 - حق‌ بيمه نسبت به جمع ستون قرارداد دستمزدي به‌ ماخذ ۱۵ % محاسبه گردد.

3 - حق‌ بيمه نسبت به جمع ستون قرارداد دستمزدي و مصالح به‌ ماخذ ۷ % محاسبه گردد.

3 - بابت بيمه‌ بيكاري مي ‌بايستي معادل يك نهمِ مبلغ حق‌ بيمه محاسبه گردد.

در خصوص قراردادهايي كه طي كاربرگ شماره ۳ ضميمه گزارش بازرسي دفاتر مي‌ گردد بايد به ‌شرح ذيل اقدام شود:

4 - تنظيم فرم شماره ۳ (پيوست نه) در خصوص قرارداد‌هاي درج شده در كاربرگ شماره ۳ و ارسال آن ظرف مدت ۳ روز اداري به شعب مقصد (شعب محل تشكيل پرونده مقاطعه‌ كاران) در راستاي ماده (۳۸) قانون و تبصره الحاقي ذيل آن.

4 - شعب مقصد موظفند حداكثر ظرف مدت ۱۰ روز اداري نتيجه اقدامات خود و هم ‌چنين تاييد مفاصا‌حساب‌ هاي اشاره شده در كاربرگ ۳ را طي فرم شماره ۴ (پيوست ده) به شعبه مبدا اعلام نمايند.

4 - ثبت و ضبط اطلاعات فرم شماره ۴ در پرونده مطالباتي توسط شعبه مبدا.

در مورد كارگاه‌ هاي حايز شرايط صدور مفاصاحساب قرارداد بر اساس ليست و بازرسي (بند ۱ اولويت‌ ها) كه علي ‌رغم تكميل تعهدنامه، دفاتر آن‌ ها بنا به ‌دلايل ذيل براي كل يا برخي از سال‌ هاي دوره قابل ‌رسيدگي نباشد: خودداري كارفرما از ارايه دفاتر قانوني. عدم رعايت استاندارد و اصول متداول حسابداري، مخدوش بودن شرح دفاتر و غيرقابل استناد بودن آن.  دفاتر يا اسناد ارايه شده سفيد يا نانويس باشد.  خودداري از ارايه سيستم مكانيزه و اسناد حسابداري. شعبه مكلف است پس از دريافت گزارش بازرسي دفاتر غيرمحاسباتي، نسبت به اجراي ماده (۴۱) قانون برابر مصوبات شوراي‌ عالي تامين اجتماعي در مورد قراردادهاي مورد اجرا در دوره گزارش در اسرع وقت اقدام نمايد.

در صورت اعتراض كارفرما در مهلت مقرر قانوني به بدهي ‌هاي مذكور، پرونده در اسرع وقت در هيات ‌هاي تشخيص مطالبات مورد رسيدگي قرار گرفته و پس از طي مراحل قانوني و قطعيت بدهي، نسبت به پي ‌گيري مطالبات با قيد فوريت اقدام لازم معمول گردد.

هيات‌ هاي بدوي و تجديدنظرتشخيص مطالبات در صورت لزوم مي‌ توانند از بازرس دفاتر مربوطه به ‌عنوان شخص مطلع، جهت ارايه توضيحات دعوت به‌ عمل آورند. بديهي است افراد مذكور به ‌عنوان مطلع و بدون حق ‌راي در جلسه حضور يافته و عدم حضور ايشان مانع از صدور راي نخواهد بود.

: آمارها

شعب مكلفند گزارش آماري وضعيت بدهي ‌هاي ناشي از محاسبه حق‌ بيمه بر اساس گزارش‌ هاي بازرسي دفاتر را از منوي «دريافت حق‌ بيمه و مطالبات‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/ پي ‌گيري مطالبات‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/ گزارش ‌ها‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/ گزارش ‌هاي چاپي‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/ گزارش ‌ها‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/ مطالبات‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/ گزارش بازرسي ‌هاي دفاتر قانوني» اخذ و نسبت به پي ‌گيري مستمر جهت وصول آن‌ ها اقدام نمايند.

ادارات كل استآن‌ ها مكلفند:

2 - وصول گزارش‌ هاي بازرسي دفاتر مندرج در فايل اكسلي كه ماهانه از سوي اداره كل وصول حق‌ بيمه ارسال مي‌ گردد، به دبيرخانه واحدهاي اجرايي را از طريق پيام سيستم اتوماسيون گام ظرف سه روز اداري (۷۲ ساعت) به اداره كل وصول حق‌ بيمه اعلام نمايند.

2 - پس از اقدام وفق بند فوق نسبت به پي ‌گيري مستمر اقدامات شعب جهت وصول بدهي‌ هاي ناشي از بازرسي دفاتر اقدام نمايند.

: ساير موارد

صدور درخواست مجدد بازرسي كارگاه‌ هايي كه قبلا مورد رسيدگي قرار گرفته‌ اند مجاز نبوده مگر در مواردي كه مجوز لازم از اداره كل وصول حق‌ بيمه اخذ گردد.

با عنايت به انعقاد تفاهم ‌نامه‌ مورخ ۶‏‏‏ /۹ ‏‏‏/۱۳۹۸ سازمان با جامعه حسابداران رسمي ايران، معاونت بيمه ‌اي مكلف است به منظور بهبود فرآيند و به ‌روزرساني بازرسي دفاتر قانوني از ظرفيت ‌هاي جامعه حسابداران رسمي ايران جهت اجرايي نمودن فرم خوداظهاري كارفرمايان برخوردار گردد.

از سويي ديگر با توجه به تفاهم ‌نامه مورخ ۱۴ ‏‏‏/۷ ‏‏‏/۱۳۹۸ سازمان با سازمان مالياتي كشور، مقرر است استفاده از امكانات پايگاه اطلاعات سازمان مالياتي كشور براي تطبيق فرم خوداظهاري كارفرما با اظهارنامه مالياتي در دستور كار قرار گيرد كه فرآيند اجراي آن متعاقبا ابلاغ خواهد شد. شايان ذكر است تمهيدات و ترتيبات مذكور، سالب اختيارات سازمان در راستاي ماده (۴۷) قانون نمي ‌باشد.

واحدهاي اجرايي در خصوص اسناد حق‌ الزحمه (صرفا ستون ۱ ‏‏‏‏‏- ۵ كاربرگ شماره ۲) كه داراي مشخصات كامل شناسنامه ‌اي افراد با دوره و روز كاركرد مشخص مي‌ باشند، پس از به ‌روزرساني و مطالبه و وصول حق‌ بيمه مربوطه (وفق دادنامه شماره ۱۹ مورخ ۲۱ ‏‏‏‏‏/۱ ‏‏‏‏‏/۱۳۹۱)، بايد نسبت به استخراج سوابق ناشي از بازرسي دفاتر قانوني افراد مذكور اقدام نمايند و چنانچه فاقد مشخصات شناسنامه ‌اي كامل باشند وفق دستور اداري شماره ۳۰۲۶ ‏‏‏‏‏/۹۸ ‏‏‏‏‏/۵۰۲۰ مورخ ۷ ‏‏‏‏‏/۳‏‏‏‏‏ /۱۳۹۸ اقدام گردد.

در صورت بروز هرگونه ابهام در اجراي اين بخشنامه، موضوع در «كميته وحدت رويه» متشكل از نمايندگان معاونت بيمه ‌اي، اداره كل وصول حق‌ بيمه، اداره كل امور حقوقي و قوانين، موسسه‌ حسابرسي تامين اجتماعي، نماينده حوزه بازرسي دفاتر قانوني و نماينده تشكّل بخش خصوصي مربوطه مطرح، بررسي و اتخاذ تصميم مي‌ گردد.

اين بخشنامه جايگزين بخشنامه‌ هاي (۱۱) الي (۳ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏/۱۱) جديد درآمد، دستورالعمل‌ ها و دستورهاي اداري به شرح پيوست مي‌ گردد (پيوست دوازده) و در كليه مواردي كه مكاتبات، دستورالعملها و دستورهاي اداري پيشين با اين بخشنامه تعارض داشته باشد، مي ‌بايست اين بخشنامه ملاك عمل قرار گيرد.

شركت مشاور مديريت و خدمات ماشيني تامين موظف است در اسرع وقت با همكاري اداره كل وصول حق‌ بيمه و مديريت فناوري و تحول ديجيتال نسبت به تهيه نرم ‌افزار مربوطه اقدام نمايد.

مسئول حسن اجراي اين بخشنامه، اداره كل وصول حق‌ بيمه، ادارات كل بيمه ‌اي استآن‌ ها، موسسه حسابرسي تامين اجتماعي، روساي شعب و مسئولين ذي ‌ربط در واحدهاي اجرايي مي‌ باشند.

مصطفي سالاري

صفحه 1 ، صفحه 2 ، صفحه 3 ، صفحه 4 ، صفحه 5 ، صفحه 6

صفحه 1

صفحه 1

صفحه 1

صفحه 1

صفحه 1

پيوست 7

پيوست 8

پيوست 9

پيوست 10

پيوست 11

پيوست 12