رأي شماره 2047309 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با موضوع: ابطال بخشنامه شماره 2285/40- 1401/5/6 سرپرست آموزش و پرورش شهرستان دلفان

شماره 0 106747 11402/8/17 - بسمه تعالي مديرعامل محترم روزنامه رسمي جمهوري اسلامي ايران يك نسخه از رأي هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با شماره دادنامه 140231390002047309 مورخ 1402/8/9 با موضوع: «بخشنامه شماره 2285/40 ـ 1401/6/5 سرپرست آموزش و پرورش شهرستان دلفان با موضوع زمان‌ بندي انجام امور مربوط به تطبيق سوابق دوره‌ هاي چهار ساله نظام قديم/ ترمي واحدي/ سالي واحدي به نظام جديد (3ـ3ـ 6) و ديپلم مجدد دوره دوم متوسطه به جهت مقيد نمودن زمان مراجعه متقاضيان به ادارات آموزش و پرورش ابطال شد» جهت درج در روزنامه رسمي به پيوست ارسال مي ‌گردد. مديركل هيأت عمومي و هيأت ‌هاي تخصصي ديوان عدالت اداري ـ يداله اسمعيلي ‌فرد تاريخ دادنامه: 1402/8/9 - شماره دادنامه: 140231390002047309 شماره پرونده: 0106747 مرجع رسيدگي: هيأت عمومي ديوان عدالت اداري شاكي: آقاي محمد احسان بخش طرف شكايت: اداره كل آموزش و پرورش لرستان موضوع شكايت و خواسته: ابطال بخشنامه شماره 2285/40 ـ 1401/5/6 سرپرست آموزش و پرورش شهرستان دلفان گردش كار: شاكي به موجب دادخواستي ابطال بخشنامه شماره 2285/40 ـ 1401/5/6 سرپرست آموزش و پرورش شهرستان دلفان را خواستار شده و در جهت تبيين خواسته اعلام كرده است كه: "به استحضار مي ‌رساند حسب شيوه ‌نامه تطبيق كارنامه ‌هاي دوره‌هاي مختلف تحصيلي با دروس دوره‌هاي اول و دوم متوسطه نظام جديد آموزشي به شماره 38130 ـ 1398/3/11 ابلاغي از طرف وزير آموزش و پرورش در بند (د) آموزش و پرورش مناطق موظف هستند كه بعد از مراجعه دانش ‌آموز به آموزش و پرورش ناحيه حداكثر ظرف مدت يك هفته نسبت به صدور برگ تطبيق اقدام نمايند. اما در آموزش و پرورش دلفان با گذراندن مصوبه ‌اي يك برنامه زمان ‌بندي به دستورالعمل وزارتي اضافه كرده ‌اند كه خارج از صلاحيت و اختيارات شوراي معاونين منطقه است كه به بخشنامه وزير متني را اضافه كنند و يا دستورالعمل آن را تغيير دهند و مطابق آيين اداري تخلف اداري صورت گرفته، ضمن آن كه اگر يك دانش ‌آموز چند روز ديرتر مراجعه كند به خاطر اين جدول زمان ‌بندي يك ترم از تحصيل عقب مي‌افتد به موجب اين دادخواست صدور حكم مقتضي مبني بر ابطال بخشنامه شماره 2285/40 ـ 1401/5/6 آموزش و پرورش شهرستان دلفان مورد تقاضاست." در پي اخطار رفع نقصي كه از طرف دفتر هيأت عمومي ديوان عدالت اداري براي شاكي ارسال شده بود، وي به موجب لايحه ‌اي كه به شماره 523324 ـ 1402/2/10 ثبت دفتر هيأت عمومي و هيأت‌ هاي تخصصي ديوان عدالت اداري شده توضيح داده است كه: "با توجه به اينكه قوانين و آيين ‌نامه‌ هاي آموزش و پرورش از سوي شوراي ‌عالي آموزش و پرورش صادر مي ‌شوند كه اعضا آن تركيبي از صاحب نظران وزارت ‌خانه‌ هاي مختلف مي‌ باشد و رياست آن بر عهده رئيس جمهور و مصوبات آن در حكم قانون مي ‌باشد و وزارتخانه مجري مصوبات مي ‌باشد و با توجه به جلسه دوازدهم شوراي ‌عالي مورخ 1396/7/12 و اصل سوم و سي ام قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، تحصيل حقي است بنيادين براي عموم شهروندان و منع آن بر مبناي قسمت اخير ماده يك قانون تأمين وسايل و امكانات تحصيل اطفال و جوانان ايراني مصوب سال 1353 جز با مجوز قانوني امكان‌پذير نيست و همچنين بر مبناي بند 9 اصل سوم قانون اساسي رفع تبعيضات ناروا و ايجاد امكانات عادلانه براي همه در تمام زمينه‌ هاي مادي و معنوي از وظايف دولت جمهوري اسلامي ايران است. حسب بخشنامه وزارتي شيوه ‌نامه تطبيق كارنامه ‌هاي دوره‌ هاي مختلف تحصيلي با دروس نظام جديد آموزشي در صفحه 13 بند (د) صراحتاً اعلام شده كه آموزش و پرورش مناطق بعد از دريافت مدارك دانش‌ آموز ظرف حداكثر يك هفته كارنامه تطبيق را صادر كنند يعني هر روزي كه دانش‌آموز مراجعه مي ‌كند، نه طبق زمان‌بندي ايشان. آموزش و پرورش مناطق مجري بخشنامه وزارتي هستند و نبايد شيوه ‌نامه را تغيير دهند كه اين مورد از معاونت آموزش متوسطه وزارت كه تنظيم‌ كننده شيوه ‌نامه مي ‌باشد قابل استعلام است و تلفني به منطقه تذكر داده‌ اند كه اين بخشنامه تخلف است. آموزش و پرورش شهرستان نورآباد دلفان سليقه‌اي عمل كرده و برنامه زمان ‌بندي ارائه كرده كه خارج از صلاحيت و اختيارات ايشان است. دانش ‌آموز هر روزي كه مراجعه كند منطقه موظف است برگ تطبيق را ظرف يك هفته صادر كند اين امر در آموزش و پرورش دلفان خلاف قانون اساسي است و اين امر از تحصيل دانش ‌آموزان ممانعت مي‌ كند چرا كه اگر خارج از جدول زمان ‌بندي مراجعه كند به درخواستش ترتيب اثر داده نخواهد شد. مثلاً طبق جدول زمان ‌بندي الان كه ارديبهشت است اگر دانش‌آموز مراجعه كند كارش انجام نمي‌شود تا ترم بعد چون شوراي معاونين اين تصميم اشتباه و سليقه ‌اي را گرفته و برخورد اداري هم صورت نمي ‌پذيرد ولي شهرستان‌ هاي اطراف اين گونه نيست." متن بخشنامه مورد شكايت به شرح زير است: "بخشنامه شماره 2285/40 ـ 1401/5/6 از: مديريت آموزش و پرورش شهرستان دلفان به: مديران محترم مدارس متوسطه دوم بزرگسال و روزانه موضوع: زمان ‌بندي انجام امور مربوط به تطبيق سوابق دوره‌هاي چهار ساله نظام قديم/ترمي واحدي/سالي واحدي به نظام جديد (3ـ 3ـ 6) و ديپلم مجدد دوره دوم متوسطه با سلام و احترام به استحضار مي ‌رساند، با توجه به حجم كاري واحد سنجش و پايش كيفيت آموزشي زمان ‌بندي مربوط به انجام امور تطبيق سوابق دوره ‌هاي چهار ساله نظام قديم، ترمي واحدي، سالي واحدي به نظام جديد (3ـ 3ـ 6) و ديپلم مجدد دوره دوم متوسطه به شرح جدول ذيل مي ‌باشد: رديف دوره از تاريخ تا تاريخ 1 نيمسال اول يكم آبان دهم آذر 2 نيمسال دوم يكم بهمن پايان فروردين 3 نيمسال تابستاني يكم تير دهم مرداد لازم به ذكر است با توجه به مصوبه شوراي معاونين در زماني غير از بازه‌ هاي زماني مشخص شده در روند تطبيق به درخواست ‌هاي خارج از موعد ترتيب اثر داده نخواهد شد. ـ سرپرست آموزش و پرورش شهرستان دلفان" در پاسخ به شكايت مذكور، مديركل آموزش و پرورش لرستان به موجب لايحه شماره 13/43184/5400 ـ 1402/12/21، لايحه شماره 1402220325843570 ـ 1402/3/16 مدير آموزش و پرورش شهرستان نورآباد را ارسال كرده است كه متن آن به قرار زير است: "در تبصره 1 بند (د) از بخش ساير موارد بخشنامه شماره 38130 ـ 1398/3/11 وزارت آموزش و پرورش فرآيند تطبيق كارنامه‌ هاي تحصيلي دانش ‌آموزان نظام ‌هاي مختلف آموزشي و طلاب حوزه‌ هاي علميه با دروس دوره دوم آموزش متوسطه در ساختار نظام جديد آموزشي، مشخص گرديده است. بر اساس بخشنامه صدرالاشاره، به منظور بررسي صحت اسناد و مدارك ارائه شده از سوي متقاضيان تطبيق و تأييد آن، كارگروهي متشكل از مدير آموزش و پرورش شهرستان، منطقه يا ناحيه (به عنوان رئيس كارگروه)، مسئول سنجش و ارزشيابي تحصيل به عنوان تنظيم ‌كننده تطبيق (به عنوان دبير كارگروه)، مسئول آموزش دوره‌ هاي تحصيلي مربوط (به عنوان عضو)، مسئول حراست منطقه (به عنوان عضو) و يكي از مديران شاغل رسمي مدارس بزرگسالان به انتخاب رئيس منطقه (به عنوان عضو) تشكيل مي‌ گردد. در اين راستا متقاضي تطبيق و ادامه تحصيل در نظام جديد آموزشي، بايد ضمن مراجعه به اداره آموزش و پرورش آخرين منطقه محل تحصيل، درخواست كتبي خود را به همراه مدارك تحصيلي نظام آموزشي پيشين، به كارشناسي سنجش و ارزشيابي تحصيلي ارائه دهد. مسئول سنجش و ارزشيابي تحصيلي بايد درخواست كتبي و مدارك هويتي (تصاوير شناسنامه و كارت ملي) و تحصيلي (تصوير استعلام سوابق تحصيلي دانش‌آموزان انتقالي نظام ‌هاي قديم، تصوير تأييد شده ريز نمرات دست ‌نويس دبير، تصاوير دفترهاي آمار و امتحانات و نمونه برگ 257 امتحانات نهايي متقاضي تطبيق، كه پس از مهر و امضاي مدير مدرسه از طريق اتوماسيون اداري به كارشناسي سنجش و ارزشيابي تحصيلي منطقه ارسال مي ‌شود) متقاضي تطبيق را جهت بررسي و تأييد نهايي به كارگروه بند پيش‌ گفته ارائه دهد. كارگروه مربوط پس از بررسي و تأييد، بايستي اسناد و مدارك هويتي و تحصيلي متقاضي را مهر و امضا و جهت بارگذاري در سامانه امين و انجام فرآيند تطبيق به كارشناس سنجش و ارزشيابي تحصيلي عودت دهد. كارشناس سنجش و ارزشيابي تحصيلي، مدارك متقاضي را پس از بررسي و تأييد اعضاي كارگروه، ظرف يك هفته متناسب با نوع كارنامه و نظام آموزشي متقاضي در سامانه امين بارگذاري و پس از انجام عمليات تطبيق، كارنامه تطبيق را در دو نسخه چاپ و پس از تأييد (توسط مسئول آموزش منطقه، مسئول سنجش منطقه و رئيس اداره)، مهر و امضا، يك نسخه از آن را جهت ثبت‌نام و ادامه تحصيل تحويل متقاضي و نسخه دوم را همراه صورتجلسه مربوط صحافي و در كارشناسي سنجش و ارزشيابي تحصيلي منطقه بايگاني نمايد. علاوه بر موارد صدرالاشاره بر اساس آيين ‌نامه آموزشي دوره دوم متوسطه شيوه نيمسالي واحدي (ويژه بزرگسالان، آموزش از راه دور، ايثارگران و داوطلبان آزاد داخل كشور) مصوب دوازدهمين جلسه كميسيون معين شوراي‌عالي آموزش و پرورش به تاريخ 1396/7/12 كه در تاريخ 1396/9/5 براي ابلاغ و اجرا ارسال گرديده است، در ماده 14 و تبصره‌ هاي 1 و 2 آن و همچنين ماده 19 آيين ‌نامه موصوف، زمان تطبيق، شرايط ثبت ‌نام و مهلت زماني آن كه دو هفته قبل از شروع نيمسال ‌هاي اول دوم و دوره تابستاني آغاز و تا شروع نيمسال و دوره تابستاني ادامه مي‌يابد، مشخص و در نامه ارسالي به مدارس اين موارد رعايت شده است. از استثنائات وارده بر بند پيش گفته، تبصره 2 ماده 14 آيين ‌نامه آموزشي مبني بر اجازه ثبت ‌نام پس از شروع هر نيمسال يا دوره تابستاني با صدور رأي موردي از طريق كميسيون خاص اداره آموزش و پرورش محل پس از بررسي مدارك و مستندات متقاضي و همچنين همانند ساير ثبت ‌نام‌ ها، امكان تمديد ثبت ‌نام در نيمسال ‌هاي اول و دوم و دوره تابستاني همانند سنوات گذشته مي ‌باشد. همچنين بر اساس ماده 32 آيين ‌نامه آموزشي صدرالاشاره مديران مدارس بايد دفتر آمار دانش‌آموزان را حداكثر تا يك ماه پس از شروع هر نيمسال يا دوره تابستاني تكميل و تأييد كرده تا توسط اداره آموزش و پرورش مربوط، برابر مقررات مسدود گردد. لذا در نامه اداري و جدول زمان ‌بندي مورد نظر شاكي، ضمن رعايت تمامي موارد ذكر شده، صدور برگ تطبيق براي متقاضيان تطبيق بر اساس بند (د) بخشنامه شماره 38130 ـ 1398/3/11 پس از سير مراحل قانوني، از سوي كارشناس سنجش و ارزشيابي تحصيلي اداره آموزش و پرورش شهرستان نورآباد صادر گرديده است. لازم به ذكر است، از طرف شاكي هيچ مدرك و مستندي جهت تطبيق سوابق تحصيلي به كارشناس سنجش و ارزشيابي تحصيلي اداره آموزش و پرورش شهرستان نورآباد ارائه نگرديده است. گواه اين مطلب، اصل درخواست شماره 6654/46ـ 1401/9/19 در يد شاكي در حين تنظيم دادخواست در دفاتر خدمات قضايي به عنوان يكي از مستندات ابرازي وي و همچنين يكسان بودن تاريخ درخواست موصوف با تاريخ تنظيم دادخواست مطروحه است كه خود حكايت از خلاف واقع بودن اظهارات شاكي با موضوعيت «عدم رعايت بند (د) بخشنامه شماره 38130 ـ 1398/3/11» از سوي اداره آموزش و پرورش نورآباد در دادخواست تقديمي به ديوان عدالت اداري دارد. علاوه بر موارد صدرالاشاره به استحضار مي‌ رساند، انجام امورات مربوط به تطبيق سوابق تحصيلي متقاضي خارج از جدول زمان ‌بندي به دليل شروع زمان ثبت ‌نام متقاضيان تحصيل در نيمسال ‌هاي جديد، مسدودي دفاتر آمار و امتحانات، عدم امكان تشكيل كارگروه بررسي و تأييد مدارك و مستندات هويتي و تحصيلي متقاضي و ارسال آن به كارشناسي سنجش و ارزشيابي تحصيلي جهت بارگذاري در سامانه امين و انجام فرآيند تطبيق برابر مقررات، ظرف يك هفته اعلامي ميسر نمي‌باشد. عليهذا با عنايت به مطالب معنونه و نيز مستندات پيوستي، نظر به اينكه دادخواست شاكي برخلاف واقع و بدون ارائه درخواست كتبي وي به همراه مدارك تحصيلي نظام آموزشي پيشين به كارشناسي سنجش و ارزشيابي تحصيلي اداره آموزش و پرورش شهرستان نورآباد طرح گرديده و از طرفي هيچ گونه عدولي از بند (د) بخشنامه شماره 38130 ـ 1398/3/11 از سوي اين اداره صورت نگرفته، رد دادخواست شاكي پرونده مورد استدعاست." هيأت عمومي ديوان عدالت اداري در تاريخ 1402/8/9 با حضور رئيس و معاونين ديوان عدالت اداري و رؤسا و مستشاران شعب ديوان تشكيل شد و پس از بحث و بررسي با اكثريت آراء به شرح زير به صدور رأي مبادرت كرده است. رأي هيأت عمومي براساس فراز نخست رديف (1) ذيل «بند (د) ساير موارد» از فصل دوم با عنوان «شيوه اجرا» مندرج در صفحه 11 شيوه‌ نامه تطبيق كارنامه ‌هاي دوره ‌هاي مختلف تحصيلي با دروس دوره‌هاي اول و دوم متوسطه نظام جديد آموزشي (3ـ3ـ3ـ3ـ) (موضوع ابلاغيه شماره 38130 مورخ 1398/3/11 وزير آموزش و پرورش) مقرر شده است كه: «متقاضيان براي انجام امور تطبيق، بايد به ادارات آموزش و پرورش شهرستان/منطقه/ناحيه آخرين محل تحصيل خود مراجعه نمايند. ادارات آموزش و پرورش شهرستان/منطقه/ناحيه پس از بررسي كارنامه‌ ها و مدارك تحصيلي متقاضيان و تأييد اصالت آن، حداكثر ظرف مدت يك هفته، نسبت به صدور كارنامه تطبيق براساس اين شيوه ‌نامه اقدام نمايند...» نظر به اينكه ادارات آموزش و پرورش شهرستان ‌ها/مناطق/نواحي مكلّف به صدور كارنامه تطبيق حداكثر ظرف مدت يك هفته پس از ارائه درخواست توسط متقاضيان بوده و مفاد شيوه ‌نامه صدرالذكر نيز متضمن الزام مراجعه متقاضيان صرفاً در بازه زماني پيش ‌بيني شده در مقرره مورد اعتراض نيست، لذا بخشنامه شماره 2285/40 مورخ 1401/5/6 سرپرست آموزش و پرورش شهرستان دلفان به جهت مقيّد نمودن زمان مراجعه متقاضيان به ادارات آموزش و پرورش خارج از حدود اختيار مقام صادركننده آن بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون ديوان عدالت اداري مصوب سال 1392 ابطال مي ‌شود. اين رأي براساس ماده 93 قانون ديوان عدالت اداري (اصلاحي مصوب 1402/2/10 ) در رسيدگي و تصميم گيري مراجع قضايي و اداري معتبر و ملاك عمل است. رئيس هيأت عمومي ديوان عدالت اداري ـ حكمتعلي مظفري