آيين نامه اجرايي قانون حفاظت از خاك

هيئت وزيران در جلسه 1402/10/24 به پيشنهاد وزارت جهاد كشاورزي (با همكاري سازمان حفاظت محيط زيست، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و سازمان برنامه و بودجه كشور) و به استناد ماده (26) قانون حفاظت از خاك مصوب 1398، آيين نامه اجرايي قانون مذكور را به شرح زير تصويب كرد:

در اين آيين نامه، اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي روند:

قانون: قانون حفاظت از خاك مصوب 1398.

سازمان: سازمان حفاظت محيط زيست.

وزارت: وزارت جهاد كشاورزي.

ستاد ملي: ستاد ملي هماهنگي حفاظت و بهره برداري پايدار از خاك كشور موضوع ماده (2) اين آيين نامه.

پيشگيري: مجموعه اقداماتي كه سبب جلوگيري از تخريب، هدررفت و يا آلودگي خاك مي شود.

آلودگي آب: تغيير مواد محلول و يا معلق و يا تغيير درجه حرارت و ديگر خواص فيزيكي، شيميايي و زيستي (بيولوژيكي) آب در حدي كه آن را براي مصرفي كه براي آن مقرر است مضر يا غير مفيد سازد.

حدّ قابل تحمل فرسايش: ميزان فرسايشي (تن در هكتار در سال) كه تأثير سوء بر كاركردهاي مختلف خاك نداشته باشد.

كانون تخريب: اراضي يا مكان هايي كه تحت تأثير عوامل تخريب ناشي از حوادث طبيعي يا فعاليت هاي انساني، توان بهره دهي خاك در آنجا شديداً كاهش يافته و يا عاملي براي تخريب خاك در مكان هاي ديگر باشند و براي اصلاح آنها، انجام اقدامات حفاظتي و بهسازي ويژه ضروري است.

حدنگار (كاداستر): فهرست مرتب شده اطلاعات مربوط به قطعات زمين كه مشخصه هاي زمين مانند اندازه، كاربري، مشخصات رقومي، ثبتي و يا حقوقي به نقشه بزرگ مقياس اضافه شده است.

خاك آلي: خاك هايي كه داراي حداقل دوازده درصد (12%) كربن آلي باشند.

آب هاي نامتعارف: كليه آب هايي كه غير از اشكال معمول آب هاي سطحي و زيرزميني شيرين وجود دارند مانند آب هاي شور و لب شور، آب حاصل از تصفيه فاضلاب، آب هاي سنگواره اي (فسيلي) و ژرف و آب حاصل از باروري ابرها.

امنيت خاك: حفظ و ارتقاي كيفيت منابع خاك براي توليد غذا، الياف، حفظ و نگهداري تنوع زيستي، خدمات زيست بوم و سلامتي انسان، حيوان و ساير موجودات زنده.

سند ملي آمايش سرزمين: سندي است راهبردي مبتني بر سياست هاي كلي و ضوابط ملي مصوب شوراي عالي آمايش سرزمين.

فاضلاب: مطابق آيين نامه جلوگيري از آلودگي آب موضوع تصويب نامه شماره 18241/ت71هـ مورخ 1373/3/16 و اصلاحات بعدي آن، هر نوع مايع با كيفيت نامناسب، حاصل از فعاليت هاي صنعتي، كشاورزي، دامداري، شهري و خانگي كه به آب يا خاك تخليه شود.

پساب: فاضلابي كه مطابق استاندارد موضوع ماده (5) آيين نامه جلوگيري از آلودگي آب موضوع تصويب نامه شماره 18241/ت71هـ مورخ 1373/3/16 و اصلاحات بعدي آن، تصفيه شده باشد.

شور و قليا: شوري و قليايي بودن خاك به ميزاني كه منجر به كاهش توان توليد زيستي يا اقتصادي خاك يا تركيبي از هر دوي آنها شود.

تنوع زيستي خاك: ظرفيت (پتانسيل) وضعيت و شرايط زيستي (بيولوژيكي) خاك كه مي تواند در پايداري كشاورزي، كاهش اثرات تغييرات اقليمي و افزايش تاب آوري و در تغذيه، داروسازي و اصلاح و پالايش خاك به كار آيد.

به منظور هماهنگي و هم افزايي ميان دستگاه هاي اجرايي براي انجام اقدامات لازم در سطح ملي و منطقه اي و نظارت بر تحقق خط مشي هاي مديريت، حفاظت و بهره برداري پايدار از خاك كشور، موضوع تصويب نامه شماره 123274/ت58334هـ مورخ 1400/10/11، ستاد ملي هماهنگي حفاظت و بهره برداري پايدار از خاك كشور به رياست وزير جهاد كشاورزي و با عضويت معاونين مرتبط وزير جهاد كشاورزي، سازمان حفاظت محيط زيست، سازمان برنامه و بودجه كشور، معاونت علمي، فناوري و اقتصاد دانش بنيان رييس جمهور، سازمان ملي استاندارد ايران، وزارتخانه هاي كشور، بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، صنعت، معدن و تجارت، نفت، نيرو، دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح، آموزش و پرورش، ارتباطات و فناوري اطلاعات، علوم، تحقيقات و فناوري، راه و شهرسازي و دادگستري و دو نفر متخصص در رشته هاي علوم خاك، آبخيزداري و محيط زيست با ابلاغ رييس سازمان حفاظت محيط زيست و وزير جهاد كشاورزي تشكيل مي شود. وظايف ستاد ملي در چهارچوب قوانين و مقررات مربوط، به شرح زير است:

هماهنگي بين دستگاه هاي ذي ربط در راستاي اجراي قانون، خط مشي ها، مقررات، ضوابط و دستورالعمل هاي مربوط.

هماهنگي و هم افزايي در راستاي تحقق خط مشي هاي مديريت، حفاظت و بهره برداري پايدار، رفع چالش ها و تأمين امنيت منابع خاك كشور مبتني بر توان زيست بوم كشور.

هماهنگي به منظور ارتقاي سطح آگاهي عمومي، علمي و تخصصي حفاظت از منابع خاك كشور و استفاده از توان فني شركت هاي دانش بنيان.

همكاري، تبادل خدمات فني و مهندسي و استفاده دستگاه هاي اجرايي از تجربيات و ظرفيت هاي سازمان هاي بين المللي و منطقه اي.

هماهنگي بين دستگاه هاي ذي ربط در راستاي اجراي برنامه هاي توسعه اي مبتني بر قانون، خط مشي ها، مقررات، ضوابط و دستورالعمل هاي مربوط.

بررسي و هماهنگي در راستاي اجراي برنامه ها و ضوابط حفاظت و اصول فني بهره برداري پايدار از خاك در تمام كاربري ها در چهارچوب سند ملي آمايش سرزمين و برنامه هاي توسعه اي كشور.

بررسي و اعلام نظر در خصوص پيشنهادهاي دريافتي در راستاي اجراي خط مشي هاي مديريت، حفاظت و بهره برداري پايدار از خاك كشور.

هماهنگي ملي جهت ترسيب كربن در سطوح سرزميني در راستاي ارتقاي امنيت حياتي، حفظ امنيت غذايي و كاهش اثرات تغييرات اقليمي.

دبيرخانه ستاد ملي، در معاونت آب و خاك وزارت مستقر بوده و معاون آب و خاك وزارت به عنوان دبير ستاد ملي تعيين مي شود .

به منظور پشتيباني فني از تصميم گيري هاي ستاد ملي، كارگروه تخصصي ستاد يادشده به رياست دبير ستاد ملي و متشكل از نمايندگان ثابت و معرفي شده دستگاه هاي عضو (حداقل در سطح مدير كل)، تشكيل مي شود. كارگروه مذكور مي تواند براي انجام وظايف محوله، نسبت به تشكيل گروه هاي كاري مرتبط اقدام نمايد.

در استان ها، كارگروه زيربنايي، توسعه روستايي، عشايري، شهري و آمايش سرزمين و محيط زيست شوراي برنامه ريزي و توسعه استان، مسئوليت هماهنگي دستگاه هاي عضو متناظر استاني را برعهده خواهد داشت.

دستگاه هاي اجرايي موضوع ماده (5) قانون مديريت خدمات كشوري مصوب 1386 در تدوين پيش نويس برنامه هاي توسعه و اسناد و طرح (پروژه) هاي ملي، منطقه اي و محلي، خط مشي هاي مديريت، حفاظت و بهره برداري پايدار از خاك موضوع تصويب نامه شماره 123274/ت58334هـ مورخ 1400/10/11 را مدنظر قرار مي دهند.

وزارت مكلف است با همكاري سازمان و ساير دستگاه هاي اجرايي ذي ربط و در حدود اعتبارات مصوب مربوط، نقشه پراكندگي خاك كشور با اولويت اراضي زراعي و باغي را حداقل در عمق صفر تا سي سانتي متري و مقياس يك پنجاه هزارم، ظرف پنج سال تهيه و برنامه مديريت و حفاظت از آن را تدوين و ارائه نمايد.

وزارت موظف است با همكاري سازمان و ساير دستگاه هاي اجرايي ذي ربط، ظرف دو سال از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه، نسبت به شناسايي كانون هاي تخريب و فرسايش در منابع خاك كشور اقدام و براي هر يك، برنامه عملياتي جهت رفع يا كاهش اثرات آنها و يا اصلاح و بازسازي منابع خاك تخريب و فرسايش يافته را تهيه و اجرايي نمايد.

وزارت موظف است با همكاري سازمان و ساير دستگاه هاي اجرايي ذي ربط، شيوه نامه تعيين مصاديق تخريب خاك را ظرف شش ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه، تدوين و براي تصويب به هيئت وزيران ارائه نمايد.

آلوده كننده خاك، بايد بلافاصله ضمن ارائه گزارش آلودگي، نسبت به توقف ورود آلودگي به خاك اقدام و ظرف (30) روز نسبت به ارائه طرح بازسازي خاك هاي آلوده شده و اجراي آن پس از تأييد و تصويب نزديكترين اداره حفاظت محيط زيست در مهلت مقرر از سوي آن اداره اقدام نمايد. تأييد حسن اجراي طرح هاي مذكور به عهده آن اداره مي باشد و آلوده كننده موظف به همكاري در موضوع اين ماده خواهد بود.

آلوده كننده موظف است مناطق آلوده را تا رسيدن به حدود مجاز آلودگي خاك در دوره هاي زماني اعلام شده تحت نظارت نزديكترين اداره حفاظت محيط زيست مورد پايش قرار داده و گزارش كتبي پايش را به آن اداره ارائه نمايد.

اداره حفاظت محيط زيست موظف است ظرف (20) روز نظر خود را كتباً به آلوده كننده اعلام نمايد.

وزارت موظف است با همكاري سازمان و وزارت كشور (ستاد پيشگيري، هماهنگي و فرماندهي عمليات پاسخ به بحران) نسبت به شناسايي و بازسازي خاك هاي تخريب يافته ناشي از حوادث طبيعي و غيرمترقبه، با اولويت كاربري هاي كشاورزي و منابع طبيعي اقدام نمايد.

سازمان موظف است با همكاري وزارت نيرو در چهارچوب آيين نامه جلوگيري از آلودگي آب موضوع تصويب نامه شماره 18241/ت71هـ مورخ 1373/3/16 و اصلاحات بعدي آن نسبت به شناسايي منابع آب آلوده (زيرزميني و سطحي) كه منجر به آلودگي خاك مي شود، اقدام نمايد.

در صورتي كه توليد، توزيع و بهره برداري از آب هاي نامتعارف و با كيفيت غيراستاندارد در خاك منجر به آلودگي و يا تخريب خاك شود، مطابق قانون و اين آيين نامه با آلوده كننده و يا تخريب كننده خاك برخورد خواهد شد.

سازمان زمين شناسي و اكتشافات معدني كشور موظف است در حدود اعتبارات مصوب مربوط، نقشه ظرفيت (پتانسيل) آلودگي طبيعي خاك كشور را حداقل در مقياس يك پنجاه هزارم با اولويت كاربري كشاورزي و منابع طبيعي، ظرف دو سال از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه تهيه و در اختيار سازمان، وزارت و ساير دستگاه هاي ذي ربط قرار دهد.

دستورالعمل فني و اجرايي مطالعه، پيشگيري، اصلاح و بازسازي خاك هاي شور، قليا و يا شور و قليا در كارگروهي متشكل از سازمان برنامه و بودجه كشور، وزارت، سازمان و وزارتخانه هاي نيرو، صنعت، معدن و تجارت و نفت ظرف شش ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه تهيه و توسط وزارت ابلاغ مي شود.

در اجراي ماده (4) قانون، وزارت و سازمان مكلفند مطالعات لازم براي تعيين ارزش اقتصادي خاك و هزينه هاي ناشي از آلودگي و تخريب خاك با اولويت كاربري هاي كشاورزي، منابع طبيعي و خاك هاي موضوع ماده (16) قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست مصوب 1353 را در زيست بوم (اكوسيستم)هاي مختلف مشتمل بر ارزش بازاري (تجاري)، غير بازاري نظير خدمات محيط زيستي و تنوع زيستي را انجام و نتايج آن را در اختيار سازمان برنامه و بودجه كشور (مركز آمار ايران) براي طي فرآيندهاي لازم و درج در حساب هاي ملي قرار دهند.

دستگاه هاي اجرايي موضوع ماده (5) قانون مديريت خدمات كشوري مصوب 1386 موظفند هزينه هاي پيشگيري و جبران خسارت وارده به خاك (اعم از آلودگي و يا تخريب خاك)، ناشي از اقدامات، عمليات، طرح (پروژه) هاي عمومي، عمراني، خدماتي، توسعه اي و معدني خود را برآورد و در اعتبارات طرح تملك دارايي هاي سرمايه اي مرتبط با حوزه وظايف خود در بودجه سنواتي پيش بيني و در موافقتنامه هاي ذي ربط براي مبادله با سازمان برنامه و بودجه كشور نيز درج و با رعايت ماده (30) قانون برنامه و بودجه كشور مصوب 1351 در سقف تخصيص هزينه و پرداخت نمايند.

دستگاه هاي اجرايي مذكور موظفند مبالغ خسارت هاي وارده را به حساب مشخصي كه به درخواست سازمان و وزارت، نزد خزانه داري كل كشور افتتاح مي شود واريز نمايند.

وزارت موظف است در اجراي بند (پ) ماده (7) قانون، ظرف يك سال از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه، بانك اطلاعات ملي خاك كشور مشتمل بر گزارش ها، نقشه ها و داده هاي مكان دار مطالعات خاك شناسي و تناسب اراضي و آزمايشگاه هاي خاك شناسي و همچنين بانك نمونه منابع خاك كشور را ايجاد و دستورالعمل نحوه دسترسي به آن را تدوين و ابلاغ نمايد.

نقشه هاي موضوعي زمين لغزه، فرسايش پذيري خاك و طبقه بندي اراضي از نظر ميزان خطرپذيري، شيوه نامه دسترسي متقاضيان به آن و دستورالعمل اجرايي تهيه نقشه هاي پهنه بندي خاك از نظر كاني شناسي، محيط زيستي، زمين شناسي پزشكي و كشاورزي، توسط وزارت با همكاري دستگاه هاي ذي ربط و سازمان برنامه و بودجه كشور تهيه و ابلاغ مي شود.

به منظور جلوگيري از تكرار مطالعات خاك و كاهش هزينه ها و در راستاي ايجاد و به روزرساني بانك اطلاعات ملي خاك كشور، كليه دستگاه هاي اجرايي موضوع ماده (5) قانون مديريت خدمات كشوري و تمام دستگاه هايي كه به نحوي از بودجه عمومي كشور استفاده مي كنند، مكلفند ظرف يك ماه پس از تأييد گزارش مطالعات، نسخه اي از آن را به انضمام داده هاي مكان دار، نتايج اندازه گيري ها و نقشه هاي مربوط، در اختيار وزارت قرار دهند.

در اجراي ماده (7) قانون، وزارت مكلف است مركز علمي و تخصصي نظارت و تأييد كيفيت مطالعات خاك شناسي و تناسب اراضي براي كاربري هاي كشاورزي و منابع طبيعي را تعيين و اعلام نمايد.

سازمان زمين شناسي و اكتشاف معدني ايران موظف است با همكاري وزارت نيرو و سازمان نقشه برداري كشور، نقشه هاي پهنه بندي خطر فرونشست اراضي و نقشه هاي سيل خيزي را تهيه و يا به روزرساني نموده و داده ها و اطلاعات آن را در اختيار بانك اطلاعات ملي خاك كشور قرار داده و امكان دسترسي و تبادل داده ها و اطلاعات ملي را صرفاً بر اساس سطوح دسترسي تعيين شده توسط كارگروه تعامل پذيري دولت الكترونيكي فراهم نمايد.

وزارت مكلف است با همكاري دستگاه هاي موضوع بند (پ) ماده (7) قانون، ضوابط اجرايي نحوه جلوگيري از تخريب خاك و كاهش خطرات در طرح (پروژه) ها و برنامه هاي عمراني و توسعه اي، شهري، صنعتي و عمليات معدني را تدوين و ابلاغ نمايد.

وزارت موظف است ضوابط فني و دستورالعمل مطالعات خاك شناسي و تعيين تناسب اراضي و نحوه نظارت بر آن براي كاربري هاي مختلف را ظرف شش ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه تهيه و ابلاغ نمايد.

وزارت موظف است در حدود اعتبارات مصوب مربوط و در راستاي تحقق ماده (8) قانون و به منظور حفظ حاصل خيزي و پايداري خاك و پايش كمي و كيفي خاك هاي كشور، اقدامات زير را انجام دهد:

تعيين مساحت و موقعيت مكاني گروه و درجه هاي منابع خاك كشور به تفكيك اراضي ديم، آبي، جنگل، مرتع، بيابان با اولويت اراضي زراعي و باغي و پايش تغييرات كاربري آنها حداقل در مقياس يك بيست و پنچ هزارم در بازه هاي زماني پنج ساله و مشخص نمودن ميزان تغييرات و محل تغييرات كمي اين اراضي.

تعيين كيفيت خاك هاي كشاورزي و منابع طبيعي از نظر ماده آلي، خصوصيات شيميايي و حاصل خيزي خاك و پايش اين خصوصيات حداقل در مقياس يك بيست و پنچ هزارم هر پنج سال يك بار و ثبت ميزان تغييرات.

تعيين كيفيت خاك هاي كشاورزي و منابع طبيعي از نظر خصوصيات فيزيكي و پايش اين خصوصيات حداقل در مقياس يك بيست و پنچ هزارم هر ده سال يك بار و ثبت ميزان تغييرات.

تعيين حد قابل تحمل فرسايش خاك و ميزان فرسايش خاك در مناطق و كاربري هاي مختلف با استفاده از روش هاي بومي شده مناسب و به روزرساني آن در بازه هاي زماني ده ساله.

تعيين وضعيت آلودگي خاك هاي اراضي زراعي و باغي حداقل در مقياس يك بيست و پنچ هزارم هر پنج سال يك بار و ثبت ميزان تغييرات و ارسال گزارش به سازمان.

دستورالعمل نحوه انجام پايش، مشتمل بر مقياس مطالعات، تعداد نمونه ها در واحد سطح، شرايط نمونه برداري، روش اندازه گيري ها و نيز شاخص هاي پايش تغييرات كمي و كيفي خاك ها، ظرف يك سال از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه، توسط وزارت تهيه و اجرا مي شود.

در صورتي كه گزارش هاي پايش نشان دهنده كاهش كيفيت خاك در سطح منطقه اي يا ملي باشد، وزارت موظف است متناسب با موضوع، دستورالعمل هاي مديريتي و برنامه هاي اجرايي، آموزشي و ترويجي لازم براي اصلاح و بهينه سازي كيفيت خاك در مناطق مذكور را تدوين و ابلاغ نمايد.

وزارت موظف است به منظور نظارت بر كيفيت و كميت منابع خاك كشور و جلوگيري از تخريب آن، ارتباط بين خصوصيات فيزيكي، شيميايي و زيستي خاك با حدنگاري (كاداستر) با اولويت اراضي كشاورزي را فراهم آورد.

وزارت موظف است ضوابط فني و دستورالعمل نحوه پايش كيفيت و كميت خاك در تغيير كاربري هاي مجاز احتمالي را بر مبناي ارزش اقتصادي خاك به گونه اي كه متضمن ارتقاي پايداري خاك باشد، ظرف يك سال از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه تهيه و اجرا نمايد.

در اجراي مواد (9) و (10) قانون، توليدكنندگان، واردكنندگان و توزيع كنندگان موظفند تمامي انواع كود، بستر كشت، آفت كش ها، سم و بهبوددهنده هاي رشد گياه توليد داخل و وارداتي را پيش از عرضه، با رعايت ماده (18) قانون و مقررات مربوط به آن، در وزارت ثبت نمايند.

دستورالعمل و شيوه نامه هاي مديريت و نظارت بر ورود، توليد، بسته بندي، توزيع، فروش، مصرف و ثبت و پايش انواع كودها، بهسازهاي خاك و بهبوددهنده هاي رشد شيميايي - آلي و زيستي و شرايط مسئول فني فروشندگان، توليدكنندگان، توزيع كنندگان و نسخه نويسان مصرف كود با رعايت ماده (18) قانون و مقررات مربوط به آن، ظرف شش ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه توسط وزارت تهيه و ابلاغ مي شود.

مصرف كنندگان انواع كودها، بهسازهاي خاك و بهبوددهنده هاي رشد شيميايي - آلي و زيستي موظف به استفاده از مواد كودي داراي شماره ثبت از وزارت مي باشند.

وزارت در ثبت انواع كودها، بهسازهاي خاك و بهبوددهنده هاي رشد شيميايي - آلي و زيستي علاوه بر اطلاعات تخصصي خود، ضوابط محيط زيستي و بهداشتي را از سازمان حفاظت محيط زيست، سازمان انرژي اتمي ايران، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و سازمان ملي استاندارد ايران، استعلام و در شيوه نامه درج خواهد نمود.

مقدار حداكثر پنج كيلوگرم از انواع كودها، بهسازهاي خاك و بهبوددهنده هاي رشد شيميايي - آلي و زيستي كه براي استفاده آزمايشي و يا به عنوان نمونه براي اخذ مجوزهاي لازم، توليد يا وارد مي شوند، نيازمند ثبت نيستند.

خريد، فروش، واردات و صادرات انواع كودها، بهسازهاي خاك و بهبوددهنده هاي رشد شيميايي - آلي و زيستي و سموم فاقد شماره ثبت در كشور ممنوع بوده و مشمول قوانين و مقررات مربوط مي باشند.

گمرك جمهوري اسلامي ايران مكلف است از ورود اقلام موضوع اين ماده كه فاقد شماره ثبت مي باشند، جلوگيري كند.

ورود حجم حداكثر پنج كيلوگرم اقلام موضوع اين ماده به منظور آزمايش، ثبت و يا دريافت مجوز از وزارت بلامانع است.

در اجراي ماده (12) قانون، سازمان مديريت بحران كشور مكلف است اعتبارات لازم براي تهيه و اجراي طرح بازسازي خاك هاي تخريب يافته و يا آلوده شده ناشي از حوادث طبيعي غيرمترقبه را به سازمان برنامه و بودجه كشور براي پيش بيني در لوايح بودجه سنواتي اعلام نمايد.

سازمان و وزارت مكلفند گزارشي از خاك هاي تخريب يافته و يا آلوده شده ناشي از حوادث طبيعي غيرمترقبه را به منظور تأمين اعتبارات موضوع اين ماده به سازمان مديريت بحران كشور اعلام نمايند.

به منظور جلوگيري از آلودگي و تخريب خاك در اراضي كشاورزي و سلامت محصولات توليدي، استفاده از فاضلاب در اراضي كشاورزي ممنوع است.

وزارت نيرو مكلف است موقعيت و اطلاعات تصفيه خانه هايي كه پساب آنها مورد استفاده اراضي كشاورزي قرار مي گيرد را به سازمان، وزارت و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي اعلام نمايد.

سازمان موظف است با هماهنگي دستگاه هاي اجرايي ذي ربط، دستورالعمل و ضوابط فني استفاده از پساب در خاك را ظرف يك سال از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه تهيه و ابلاغ نمايد.

وزارت موظف است با همكاري سازمان، وزارت نيرو، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، وزارت كشور و سازمان ملي استاندارد ايران، ضوابط فني استفاده از لجن فاضلاب و يا مواد حاصل از فراوري آن در خاك به عنوان كود را ظرف يك سال از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه تدوين و ابلاغ نمايد.

وزارت نيرو مكلف است تمهيدات لازم جهت جمع آوري، فرآوري و استفاده لجن تصفيه خانه هاي فاضلاب شهري و روستايي به عنوان كود آلي قابل استفاده در اراضي كشاورزي بر اساس ضوابط فني اعلامي را فراهم نمايد.

وزارت موظف است با همكاري سازمان و وزارت نيرو و ساير دستگاه هاي ذي ربط ظرف يك سال از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه، ضوابط فني و دستورالعمل اجرايي مديريت زهاب هاي اراضي كشاورزي و گلخانه ها را به نحوي كه متضمن جلوگيري از آلودگي و تخريب خاك شود، تهيه و ابلاغ نمايد.

وزارت كشور مكلف است با همكاري سازمان، وزارت، وزارت نيرو و ساير دستگاه هاي اجرايي ذي ربط ظرف شش ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه، آيين نامه مديريت سپتاژ (لجن فاضلاب) و نحوه تخليه آن به محيط پذيرنده با رعايت حدود مجاز و استانداردهاي مربوط را تهيه و براي تصويب به هيئت وزيران ارائه نمايد.

مديريت اجرايي پسماندهاي عادي و كشاورزي موضوع بند (ج) ماده (2) قانون مديريت پسماندها مصوب 1383 مكلف است اقدامات و تمهيدات لازم جهت جمع آوري، ذخيره سازي، جداسازي، حمل و نقل، بازيافت، پردازش، دفع و يا فرآوري پسماندهاي آلي و استفاده از آنها به عنوان كود آلي قابل استفاده در اراضي كشاورزي بر اساس استانداردهاي موضوع ماده (16) آيين نامه اجرايي قانون مديريت پسماندها موضوع تصويب نامه شماره 28488/ت32561هـ مورخ 1384/5/1 را فراهم نمايد.

رهاسازي و دپوي (تخليه و انباشت) هرگونه مواد پلاستيكي در خاك كه منجر به بروز آلودگي و يا تخريب خاك شود، ممنوع است.

وزارت موظف است دستورالعمل هاي فني مديريت بقاياي گياهي را تهيه و روش هاي صحيح مديريت بقايا را در قالب برنامه هاي آموزشي و ترويجي در جامعه بهره برداران توسعه دهد.

وزارت موظف است در چهارچوب وظايف و اختيارات قانوني، نسبت به اجراي برنامه حفظ و ارتقاي ماده آلي خاك جهت حفاظت از منابع خاك و افزايش بهره وري منابع و نهاده هاي كشاورزي و منابع طبيعي اقدام نمايد.

وزارت موظف است با همكاري دستگاه هاي اجرايي ذي ربط و با استفاده از ظرفيت ها و ابزار قانوني، از صادرات كودهاي آلي و منابع آلي قابل برگشت به خاك، جلوگيري كرده و با بهره گيري از مشوق هاي مختلف، تمهيدات مصرف حداكثري اين مواد در اراضي كشاورزي كشور را فراهم نمايد.

وزارت موظف است با همكاري سازمان و دستگاه هاي ذي ربط، ظرف شش ماه از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه، دستورالعمل برداشت، جابه جايي و حمل خاك و ظرف يك سال، نقشه مناطق و ميزان مجاز برداشت سالانه خاك جهت مصارف مختلف را با رعايت ماده (21) قانون، تدوين و ابلاغ نمايد.

وزارت موظف است با رعايت ماده (16) قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست مصوب 1353، دستورالعمل ضوابط برداشت و انتقال خاك هاي آلي در داخل كشور و تهيه نقشه و مديريت خاك هاي مورد اشاره و بهره برداري پايدار از آن را مشتمل بر ظرفيت توليد و سرعت تجزيه مواد آلي در هر منطقه را، با اولويت اراضي كشاورزي ظرف يك سال از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه، تدوين و اعلام نمايد.

هرگونه برداشت، جابه جايي، خاكريزي و اضافه نمودن خاك، خارج از حدود و ضوابطي كه در دستورالعمل هاي اين ماده براي كاربري هاي مختلف تعيين مي شود، ممنوع مي باشد.

انتخاب ضابط دادگستري موضوع ماده (23) قانون، با رعايت قوانين و مقررات مربوط و از ميان افراد واجد شرايط داراي حداقل مدرك كارشناسي كشاورزي، منابع طبيعي و محيط زيست با اولويت رشته هاي حفاظت از خاك، آبخيزداري و علوم خاك انجام مي شود.

تمامي مراكز دولتي و غيردولتي موظفند تمهيدات لازم براي ورود ضابطان مذكور جهت انجام مأموريت هاي موضوع قانون و اين آيين نامه را فراهم نمايند. مراكز مذكور در صورت ممانعت، مشمول مجازات مقرر در قوانين مربوط مي شوند. در صورتي كه اين مراكز از جمله مراكز نظامي يا هسته اي باشند، با رعايت قوانين مربوط به اين مراكز، مأموران واجد شرايط بايد حداكثر يك هفته قبل با امضاي عالي ترين مقام وزارت يا سازمان حسب مورد به مراكز مذكور معرفي شوند.

وزارت و سازمان موظفند با همكاري دستگاه هاي اجرايي ذي ربط، نسبت به تهيه محتواي آموزشي و ترويجي در رابطه با مديريت بهينه و حفاظت خاك اقدام و با بهره گيري از ظرفيت سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران، ساير رسانه هاي دولتي و دستگاه هاي اجرايي براي تحقق اهداف موضوع قانون و اين آيين نامه، موارد زير را برنامه ريزي و اجرا نمايند:

ارتقاي سطح فرهنگ عمومي مردم به منظور حفاظت و صيانت از منابع خاك كشور.

ارتقاي سطح دانش عمومي و تخصصي مردم در سطوح مختلف از طريق آموزش هاي رسمي و غيررسمي در مديريت، حفاظت و بهره برداري پايدار از منابع خاك كشور.

بهره گيري از مشاركت مردم و سازمان هاي مردم نهاد در فرهنگ سازي عمومي در حفظ، احيا، توسعه و بهره برداري پايدار از منابع خاك كشور.

تمهيد و اقدامات تشويقي سرمايه گذاري بخش خصوصي و شركت هاي دانش بنيان در امر آموزش، تحقيق و ترويج مديريت، حفاظت و بهره برداري پايدار از خاك كشور.

بهره گيري از ظرفيت نهادها و سازمان هاي ذي ربط ملي، منطقه اي و بين المللي.

وزارتخانه هاي آموزش و پرورش و علوم، تحقيقات و فناوري موظفند محتواي علمي و آموزشي تهيه شده توسط وزارت و سازمان در رابطه با جايگاه و اهميت منابع خاك و مديريت، حفاظت و بهره برداري پايدار از خاك كشور را در دروس مقاطع تحصيلي مختلف پيش بيني نمايند.

سازمان برنامه و بودجه كشور موظف است درآمد موضوع ماده (25) قانون را در قالب رديف درآمد - هزينه براساس پيشنهاد سازمان و وزارت در لوايح بودجه سنواتي پيش بيني نمايد.

سازمان برنامه و بودجه كشور موظف است اعتبارات لازم جهت اجرايي شدن قانون، اين آيين نامه و خط مشي هاي مديريت، حفاظت و بهره برداري پايدار از خاك كشور را بر اساس پيشنهاد سازمان و وزارت در لوايح بودجه سنواتي پيش بيني نمايد.

در اجراي ماده (11) قانون، سازمان مكلف است با همكاري دستگاه هاي اجرايي نسبت به بازنگري حدود مجاز آلودگي خاك ظرف دو سال از تاريخ ابلاغ اين آيين نامه اقدام نمايد.

معاون اول رئيس جمهور - محمد مخبر