نظر مشورتي 7/1401/1087 مورخ 1402/04/05 اداره كل حقوقي قوه قضائيه

استعلام : در مواردي كه تقصير متهم به همراه آسيب‌پذيري كه از قبل در بزه‌ديده وجود داشته است به بروز صدمه بدني يا فوت منجر مي‌شود، نحوه تقسيم مسؤوليت چگونه است؟ آيا بايد براي عامل دروني هم سهمي مشخص و به همان ميزان از مسؤوليت بزهكار كاست يا صرفنظر از تأثير عامل دروني همانند بيماري يا ضعف جسمي بزه‌ديده متعهد به جبران خسارت كامل است؟ براي مثال، فرد «الف» در نتيجه درگيري برخي صدمات سطحي بر «ب» وارد مي‌كند كه به ايجاد محيطي پر اضطراب براي «ب» منجر مي‌شود كه از قبل نيز داراي بيماري قلبي بوده و در نتيجه آن، وي فوت مي‌كند. پزشكي قانوني علت فوت را سي درصد قرار‌گيري در محيط پرتنش و اضطراب و هفتاد درصد را ناشي از ماهيت بيماري قلبي فرد «ب» اعلام مي‌كند. در اين خصوص خواهشمند است به پرسش‌هاي زير پاسخ دهيد: آيا فرد «الف» بايد يك ديه كامل را به وراث «ب» پرداخت كند يا فقط سي درصد از ديه را؟ آيا دفاع فرد «الف» مبني بر اينكه از بيماري قلبي «ب» بي‌اطلاع بوده و براي وي قابل پيش‌بيني هم نبوده است، با فرض صحت در ميزان مسؤوليت وي مؤثر است؟ آيا ادامه درگيري و مخاصمه از سوي «ب» و گلاويز شدن وي با «الف» در تسهيم مسؤوليت مؤثر است؟ چنانچه محيط پرتنش فقط بر اثر درگيري لفظي و مجادله؛ بدون حمله فيزيكي و ايراد صدمه بدني ايجاد شده باشد، آيا اين امر در برقراري مسؤوليت مؤثر است؟ آيا اين موضوع كه فرد «ب» از قبل زير نظر پزشك متخصص قرار داشته و از بيماري خود مطلع بوده است و به وي توصيه شده كه در صورت دوري از قرارگيري در محيط پر‌تنش مي‌تواند ساليان طولاني زندگي نمايد، در ميزان مسؤوليت مؤثر است؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : نظر به اين‌كه در فرض استعلام فوت نسبت به دو عامل، يكي به مباشرت و ديگري به تسبيب است و تأثير رفتار عوامل فوق متفاوت است، وفق مواد 492 و 526 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392، هر كدام از عوامل فوق به ميزان تأثير رفتار خود مسؤول هستند.