دستورالعمل اجرايي گمرك در خصوص رويه واردات در قانون موافقتنامه تجارت ترجيحي اورآسيا

به پيوست «قانون موافقت‌نامه تجارت آزاد بين جمهوري اسلامي ايران و اتحاديه اقتصادي اوراسيا و كشورهاي عضو آن شامل كشورهاي جمهوري ارمنستان، جمهوري بلاروس، جمهوري قزاقستان، جمهوري قرقيزستان و فدراسيون روسيه» مصوب 16‏/11‏/1403 مجلس شوراي اسلامي به انضمام نامه شماره 5019627 مورخ 31 ‏/1 ‏/1404 رئيس‌كل محترم سازمان توسعه تجارت ايران و رونوشت نامه شماره 2443894 ‏/532 مورخ 21 ‏/1 ‌‌‏/1404 دفتر همكاري‌هاي اقتصادي چندجانبه و بين‌المللي وزارت امور خارجه جهت آگاهي و اجرا ارسال مي‌گردد. خواهشمند است به‌منظور ايجاد هماهنگي و تسهيل در اجراي دقيق مفاد اين موافقت‌نامه و همچنين كاهش موانع تجاري و بهبود فرايندهاي گمركي دستور فرماييد (حسب مورد) و با رعايت دقيق ضوابط تعيين شده در قانون، نسبت به اجراي الزامات موجود در رويه واردات قطعي به شرح ذيل كه خلاصه‌اي از موارد مهم است اقدام مقتضي به عمل‌آورند. الف) گواهي مبدأ گواهي مبدأ (Certificate of Origin) به‌عنوان سندي معتبر در چارچوب موافقت‌نامه تجارت ترجيحي بين جمهوري اسلامي ايران و اتحاديه اقتصادي اوراسيا نقش كليدي در اعمال تعرفه‌هاي ترجيحي ايفا مي‌كند. اين بخش از دستورالعمل با استناد به فصل ششم موافقت‌نامه و مواد قانوني مرتبط، شرايط، ضوابط و الزامات صدور، پذيرش و اعتبارسنجي گواهي مبدأ را به طور دقيق تبيين مي‌كند. 1– نمونه گواهي مبدأ CT3 موضوع موافقتنامه در پيوست شماره (3) ضميمه شده است. حسب ماده 1‏‏-6 موافقتنامه قواعد مبدأ موضوع فصل ششم به‌منظور اعطاي تعرفه ترجيحي طبق مفاد موافقتنامه اعمال شده و اعطاي رفتار تعرفه‌اي ترجيحي صرفاً با ارائه گواهي مبدأ نمونه پيوستي امكان پذير است. 2 ‌‏- بر اساس بند (ت) از ماده 2‏‏-6: محموله به معني كالاهايي است كه بصورت همزمان توسط يك يا چند سند حمل از سوي صادر كننده براي دريافت كننده و نيز كالاهايي كه با يك رسيد (فاكتور) واحد فرستاده مي‌شود . 3 ‌‏-مستند به ماده 18‏‏-6 قانون پذيرش گواهي مبدأ كالا منوط به دارا بودن شرايط مورد تأكيد در قانون و ضميمه هاي آن بوده كه برخي از شرايط موصوف به شرح ذيل مي‌باشد: ‏- گواهي مبدأ مي‌تواند به‌صورت فيزيك (كاغذي) ارائه و در صورت ايجاد ظرفيت‌هاي الكترونيكي به‌صورت داده‌هاي الكترونيكي دريافت شود. (در صورت ايجاد شرايط بهره‌مندي از بسترهاي الكترونيكي تبادل اطلاعات، مراتب متعاقباً اعلام خواهد شد) ‏- در متن گواهي مبدأ، نهاد مجاز صادركننده تضمين مي‌نمايد كه گواهي مبدأ طبق الزامات مندرج در پيوست (3) اين موافقتنامه بطور مناسب تكميل شده است. همچنين گواهي مبدأ موضوع اين موافقتنامه پس از ممهور شدن به مهر نهاد مجاز به صدور گواهي مبدأ اعلام شده از سوي كميسيون اقتصادي اوراسيا كه فهرست و نمونه هاي آن طي نامه شماره 5224870 مورخ 24‏/2‏/1404 واصل گرديده است (تصوير پيوست) قابليت ارايه به گمرك را خواهد داشت. ‏- مطابق بندهاي 5 و6 ماده 18‏-6 هر سند گواهي مبدأ داراي يك شماره مرجع منحصر به فرد است و بايد كالاهاي يك محموله را پوشش دهد و در صورت عدم پوشش فهرست محصولات داراي گواهي مبدأ در صفحه نخست گواهي مبدأ، پذيرش برگه هاي اضافي گواهي مبدأ مطابق پيوست قانون و نمونه هاي ضميمه اين نامه منوط به صحت و اصالت آن مي‌باشد. گواهي مبدأ شامل يك نسخه اصلي و دو رونوشت بوده و صرفاً نسخه اصلي توسط گمرك قابل پذيرش است. ‏- پاك‌شدگي يا اضافه‌كردن روي گواهي مبدأ از هر نوع كه باشد مجاز نيست. اعطاي رفتار تعرفه‌اي ترجيحي منوط به حمل مستقيم كالا با مبدأ كشور طرف قرارداد بوده و چنانچه كالاهاي داراي مبدأ از سرزمين كشورهاي ثالث حمل شود پذيرش مورد براي اعطاي رفتار تعرفه‌اي ترجيحي مستلزم رعايت بندهاي 2، 3، 4 و 5 ماده 9‏-6 است و درصورتي‌كه اظهاركننده نتواند مدارك مستند حمل مستقيم را به آن گمرك ارائه كند امتياز تعرفه ترجيحي به او اعطا نخواهد شد. 5– اعتبار گواهي مبدأ موضوع اين قانون از تاريخ صدور به مدت 12 ماه خواهد بود و درصورتي‌كه واردكننده در زمان اظهار كالا ، گواهي مبدأ را در اختيار نداشته باشد ترخيص منوط به پرداخت كامل حقوق ورودي (بصورت قطعي ‏‏/ سپرده) بوده و استرداد اضافه پرداختي منوط به ارائه گواهي مبدأ با رعايت شرايط و مقررات مقرر در قانون امور گمركي و آيين نامه اجرايي آن مي‌باشد. 6– گواهي مبدأ بايد به اظهارنامه گمركي پيوست شده و اصل آن به مدير يا معاون گمرك اجرايي (يا جانشينان ايشان ) ارائه شود. پس از بررسي دقيق و اطمينان از اصالت گواهي مبدأ توسط مدير يا معاون گمرك اجرائي (يا جانشينان ايشان ) و تائيد آنها در خصوص برخورداري از شرايط بهره مندي از امتيازات مصرح در موافقتنامه موصوف، مراتب تأييد در سامانه هاي گمركي و به عنوان اسناد پيوست اسناد اظهارنامه ثبت مي‌شود. 7– اصل گواهي مبدأ (فيزيك كاغذي) تا مدت سه سال در گمرك محل ترخيص كالا (در محل امن) نگهداري شده و نسخه الكترونيكي آن (در صورت فراهم شدن بستر الكترونيكي) در سامانه جامع گمركي ثبت و ضبط مي‌شود. 9‏- گواهي مبدأ بايد توسط نهاد مجاز كه در فهرست پيوست اين بخشنامه است صادر شده باشد. 10‏-گواهي مبدأ بايد كالاهاي يك محموله واحد را پوشش دهد. 11‏-شكل و مشخصات ظاهري گواهي مبدأ با نسخه نمونه اعلامي (از طرف هر يك از كشورهاي عضو اتحاديه اقتصادي اوراسيا ) و مشخصات امنيتي اعلامي ذيل كه پيوست اين بخشنامه نيز آمده است، مطابقت داشته باشد. در صورت عدم تطابق، رفتار ترجيحي اعمال نشود. 12‏-مهر ويا امضاي درج شده در گواهي مبدأ دقيقا مطابق با نمونه مهر يا امضا مجاز اعلام شده از طرف كميسيون اقتصادي اوراسيا براي مراجع صدور گواهي هاي مبدأ (پيوست اين بخشنامه) باشند. در صورت عدم تطابق رفتار ترجيحي اعمال نشود. 13‏- اصالت گواهي هاي مبدأ يا صحت اطلاعات مندرج در آن را مي توان از طريق تارنما (وب سايت) اعلامي اوراسيا كه پيوست اين بخشنامه است اعتبارسنجي نمود. 14‏-در صورت رد درخواست استفاده از مزاياي ترجيحي، بدوا با رعايت كامل قوانين و مقررات جاري بررسي هاي لازم انجام و درصورتي‌كه بلامانع باشد، ترخيص كالا مستلزم پرداخت وجوه متعلقه است. مشخصات امنيتي فرم‌هاي گواهي مبدأ (فرم CT3) صادر شده توسط كشورهاي عضو اتحاديه اقتصادي اوراسيا و دسترسي‌هاي تحت وب به‌منظور بررسي اصالت گواهي‌ها كشور رديف فرم‌هاي گواهي مبدأ به‌صورت چاپي همراه با رشته رنگي امنيتي است. گواهي مبدأ اصلي با فرم آبي رنگ بوده ( ابي روشن، كپي‌هاي گواهي مبدأ با فرم صورتي روشن همراه با علامت «رونوشت» ‏/ «COPY» است. لينك تحت وب به‌منظور بررسي اصالت گواهي: فاقد لينك جمهوري ارمنستان 1 فرم‌هاي گواهي مبدأ مشخصات امنيتي زير را دارند: ‏- چاپ (رشته رنگي امنيتي، ريز متن، (علائم گرافيك)) ‏- فيزيكي و شيميايي (جوهر مخصوص كه روشنايي واضحي در مقابل اشعه مادون‌قرمز دارد) لينك تحت وب به‌منظور بررسي اصالت گواهي: https:‏/‏/certs.cci.by‏/verify‏/check.do جمهوري بلاروس 2 فرم‌هاي گواهي مبدأ مشخصات امنيتي زير را دارند: شماره‌سريال 7 رقمي در گوشه پايين سمت راست فرم، شامل آخرين رقم سال توليد فرم و شماره سريال شش رقمي فرم، (نام و آدرس چاپخانه) كه به‌صورت ريز متن بر روي حاشيه چاپ شده ، پس زمينه سبز روشن با الگويي چاپ شده و بي نقص كه هر گونه جعل مكانيكي يا شيميايي را با چشم قابل مشاهده مي كند. لينك تحت وب به‌منظور بررسي اصالت گواهي: https:‏/‏/atameken.kz‏/ru‏/services‏/56 جمهوري قزاقستان 3 فرم‌هاي گواهي مبدأ بر روي كاغذ مخصوص خود كپي به رنگ سبز، طرح شبكه تانژانتي محافظت شده با واترمارك‌هايي به شكل توليد مي‌شوند. لينك تحت وب به‌منظور بررسي اصالت گواهي: فاقد لينك جمهوري قرقيزستان 4 گواهي مبدأ به‌صورت فرم‌هاي چاپي توليد مي‌شود. زمينه داراي رنگ سبز روشن همراه با جداكننده چاپي داشته و در آن 18 فقره از نماد اتاق بازرگاني و صنعت روسيه با جوهر مخصوص ترسيم شده است. در گوشه بالايي سمت راست، اعدادي شامل آخرين شماره سال چاپ فرم و سريال شش رقمي فرم درج شده است. لينك تحت وب به‌منظور بررسي اصالت گواهي: https:‏/‏/verification.tpprf.ru‏/search‏/ct3 فدراسيون روسيه 5 ب) حمل مستقيم مستند به ماده 9‏-6 موافقتنامه، اعطاي رفتار تعرفه ترجيحي علاوه بر ضوابط تعيين شده در نحوه پذيرش گواهي مبدأ، منوط به حمل مستقيم كالا از سرزمين طرف صادر كننده به سرزمين طرف وارد كننده ميباشد ، بدين معني كه كالاهاي وارداتي بايد به‌ طور مستقيم از يكي از كشورهاي عضو اوراسيا يعني جمهوري ارمنستان، جمهوري بلاروس، جمهوري قزاقستان، جمهوري قرقيزستان و فدراسيون روسيه به كشور جمهوري اسلامي ايران وارد شوند. ضمناً چنانچه كالاي مورد هدف به شيوه بند (1) ذيل ماده مذكور حمل نشده باشد و فرآيند حمل از سرزمين كشورهاي ثالث صورت‌گرفته باشد با رعايت بندهاي 2 الي 6 ذيل ماده ياد شده مراتب قابل پذيرش خواهد بود. عبور كالاهاي داراي مبدأ كشورهاي اوراسيا از سرزمين كشورهاي ثالث: الف) بايد بنا به دلايل جغرافيايي يا صرفاً در ارتباط با الزامات حمل‌ونقل صورت‌گرفته باشد؛ اين كالاها در آنجا وارد جريان تجارت يا مصرف نشده باشند؛ پ) اين كالاها در آنجا تحت هيچ عملياتي به جز تخليه، بارگيري مجدد، انباركردن يا هرگونه عمليات ضروري براي حفظ شرايط آنها قرار نگرفته باشند. درصورتي‌كه كالا از طريق كشورهاي ثالث حمل گردد، مدارك مستند مقتضي مبني بر رعايت شرايط مندرج در بند 2 ماده 9‏-6 بايد به گمرك محل ترخيص قطعي كالا تسليم شود : الف) اسناد حمل پوشش‌دهنده گذر كالا از سرزمين يك طرف به سرزمين طرف ديگر بايد شامل موارد زير باشد: توصيف دقيق كالا تاريخ تخليه و بارگيري مجدد كالا (اگر در اسناد حمل، تاريخ تخليه و بارگيري مجدد كالا ذكر نشده باشد، علاوه بر اسناد حمل، سند پشتيبان ديگري حاوي اين اطلاعات ارائه شود)؛ نام كشتي‌ها يا ساير وسايل حمل مورداستفاده، تعداد كانتينرها، شرايطي كه طبق آن كالا در كشور ثالث در شرايط مناسب باقي‌مانده است، نشانه‌هاي مقام‌هاي گمركي كشور گذر (تأييديه، مهر و امضا) ؛ ب) سياهه تجاري مرتبط با كالا اگر اظهاركننده نتواند مدارك مستند حمل‌ونقل مستقيم را به گمرك ارائه دهد، رفتار تعرفه‌اي ترجيحي اعطا نخواهد شد. براين‌اساس انتظار مي‌رود تا گمركات اجرايي با الزامات مربوط به مباحث تعرفه‌ها، گواهي‌هاي مبدأ و حمل مستقيم همان‌طور كه در فصل‌هاي مربوطه در توافق‌نامه ذكر شده است، كاملاً آشنا شده و مدارك اثبات مبدأ ارائه شده را بادقت بررسي تا اطمينان حاصل شود كه تمام الزامات قانوني (مثلاً قالب، زبان، امضا، شماره مرجع براي گواهي‌ها) را برآورده مي‌كنند. به الزامات حمل‌ونقل مستقيم توجه دقيق داشته و اسناد حمل‌ونقل و جزئيات ترانزيت را براي اطمينان از انطباق بررسي نمايند. ج) نرخ حقوق گمركي و سود بازرگاني بر اساس بند 1 از پيوست شماره 1 ( جدول تعهدات تعرفه‏-صفحه 127 ) با اجراي موافقت نامه تجارت آزاد ايران و اوراسيا نرخ حقوق گمركي و سود بازرگاني براي كالاهاي وارداتي از مبدأ كشورهاي عضو اتحاديه اقتصادي اوراسيا كه بصورت حمل مستقيم از كشورهاي عضو اين اتحاديه شامل روسيه، قزاقستان، قرقيزستان، ارمنستان و بلاروس وارد كشور مي شوند نرخ ثابت صفر (0٪ )در نظر گرفته مي‌شود. مگر اينكه كالاهاي وارداتي مشمول جدول تعهدات تعرفه‌اي خاص جمهوري اسلامي ايران در قسمت 2 پيوست 1 قانون موافقت نامه تجارت آزاد (صفحه 168 الي 206) باشند كه مشمول پرداخت مأخذ تعيين شده در ستون تعرفه هاي ترجيحي مي شوند. (فهرست به روز رساني شده كدهاي تعرفه ضميمه نامه شماره 373412‏/1404 مورخ 18‏/3‏/1404 معاون محترم امور گمركي گمرك ايران در قسمت ضمايم همين نامه مبناي عمل است) 1– محتواي جدول نخست از قسمت (2) ضميمه موافقتنامه (از صفحه 168 قانون تا 204)، بخشي از فهرست كالاهاي قابل مبادله بر اساس موافقتنامه مي‌باشد. دررديف‌هااي تعرفه اين فهرست سه مولفه به شرح ذيل وجود دارد : ‏الف) كالاهاي داراي مأخذ (ام اف ان): (حقوق گمركي و سود بازرگاني) اين رديف‌ها با مأخذ مندرج در جداول ضميمه مقررات صادرات و واردات كشور و اصلاحات آن محاسبه مي‌گردد. اين نرخ برابر با نرخي است كه هر ساله در كتاب مقررات صادرات و واردات براي واردات اين كالا به ايران در نظر گرفته شده است (يعني همان نرخ جاري). ‏ب) كالاهاي داراي ترجيحات تعرفه‌اي تعريف شده تحت عنوان سقف تعرفه: (حقوق گمركي و سود بازرگاني) اين رديف‌ها حداكثر با مأخذ تعيين شده در جدول محاسبه مي‌گردد. درصورتي‌كه مأخذ (ام اف ان) يعني نرخ جاري كتاب مقررات صادرات و واردات كمتر از سقف مأخذ تعيين شده بود، مأخذ كمتر اعمال خواهد شد. نرخ حقوق گمركي و سود بازرگاني ترجيحي= ام اف ان × (100‏/ (كاهش ‏- 100)) ‏ج)كالاهاي داراي ترجيحات تعرفه‌اي داراي سقف مأخذ و كاهش هم‌زمان مأخذ: در مرحله نخست ميزان كاهش مورد توافق اعمال مي‌گردد و در مرحله دوم بايد توجه گردد كه مأخذ تعرفه نبايد از سقف مورد توافق بيشتر شود (حداكثر تا سقف مأخذ مورد توافق). سقف مأخذ مورد توافق ≥ نرخ حقوق گمركي و سود بازرگاني ترجيحي= ام اف ان × (100‏/ (كاهش ‏- 100)) به‌عنوان‌مثال با مراجعه به كتاب مقررات صادرات و واردات سال 1404 مأخذ تعرفه 902830 (حقوق گمركي و سود بازرگاني) 45 درصد و در جدول موافقت نامه30 درصد كاهش با سقف 38.5 درصد در نظر گرفته شده است كه به شرح ذيل محاسبه مي‌شود: 38.5 ≥ 31.5= 45 × (100‏/ (30‏- 100) ) فلذا مأخذ 31.5 مورد محاسبه قرار ميگيرد كه از سقف 38.5 كمتر است و اگر حاصل بيشتر بود در هرحال نمي بايست از مأخذ 38.5 بيشتر محاسبه و دريافت شود. 2– محتواي جدول دوم از قسمت (2) ضميمه موافقتنامه از صفحه (204 تا 206)، فهرست كالاهاي مشمول سهميه مقداري براي واردات به قلمرو گمركي جمهوري اسلامي ايران از هر يك از كشورهاي عضو اتحاديه اقتصادي اورآسيا بر حسب تن در سال را (با نرخ ثابت 0٪) تبيين نموده است. ضمناً چنانچه مقدار واردات از سهميه مقداري بيشتر شود حسب مورد دررديف‌هااي اين فهرست چهار مولفه به شرح ذيل تعريف شده است: ‏- كالاهاي داراي مأخذ كتاب (ام اف ان) كه واردات كالاهاي موصوف به ميزان بيش از سهميه مقداري تعيين شده با مأخذ كتاب صورت مي‌گيرد. ‏- كالاهاي داراي ترجيحات تعرفه‌اي تعريف شده تحت عنوان سقف تعرفه كه واردات اين رديف‌ها به ميزان بيش از سهميه‌هاي مقداري با مأخذ تعيين شده تحت عنوان سقف تعرفه صورت مي‌گيرد. ‏‏- كالاهاي داراي ترجيحات تعرفه‌اي به‌نحوي‌كه در مرحله نخست ميزان كاهش مورد توافق اعمال مي‌گردد و در مرحله دوم بايد توجه گردد كه مأخذ تعرفه نبايد از سقف مورد توافق بيشتر شود (حداكثر تا سقف تعرفه مورد توافق). سقف مأخذ مورد توافق ≥ نرخ حقوق گمركي و سود بازرگاني ترجيحي= ام اف ان × (100‏/ (كاهش ‏- 100)) به‌عنوان‌مثال با مراجعه به كتاب مقررات صادرات و واردات سال 1404 مأخذ تعرفه 151211 (حقوق گمركي و سود بازرگاني) 1 درصد و در جدول موافقت نامه50 درصد كاهش با سقف 10 درصد در نظر گرفته شده است كه به شرح ذيل محاسبه مي‌شود: 10 ≥ 0.5= 1 × (100‏/ (50‏- 100) ) فلذا مأخذ 0.5 مورد محاسبه قرار ميگيرد كه از سقف 10 كمتر است و اگر حاصل بيشتر از 10 بود در هرحال نمي بايست از مأخذ 10 بيشتر محاسبه و دريافت شود. د) تفكيك مبلغ حقوق ورودي به مبلغ حقوق گمركي و مبلغ سود بازرگاني قابل‌دريافت چنانچه مأخذ نهايي محاسبه شده براي دريافت حقوق گمركي + سود بازرگاني كمتر يا مساوي با مأخذ حقوق گمركي مندرج در كتاب سالانه باشد مبلغ دريافتي به‌عنوان حقوق گمركي تلقي شده و درصورتي‌كه مأخذ حقوق گمركي + سود بازرگاني محاسبه شده بيشتر از مأخذ حقوق گمركي مندرج در كتاب سالانه باشد مبلغ اضافه بر حقوق گمركي تحت عنوان سود بازرگاني دريافت مي‌شود. ضمنا در ارتباط با رسيدگي به ارزش كالاهاي وارداتي موضوع قانون موافقت نامه، با توجه به ماده( 7‏-14 ) و درنظرگرفتن پيوست 5 موافقت نامه كه صرفا مرتبط به موضوع ارزش گمركي مي باشد، ضرورت دارد اجراي چارچوب مواد اعلامي با مبنا قرار دادن مواد 14، 15و 16 قانون امور گمركي و آيين نامه اجرايي آن مورد توجه و تاكيد قرار گيرد .اين ابلاغيه در رويه واردات قطعي اجرايي بوده و مسئوليت حسن اجراي آن بر عهده بالاترين مقام مسئول در گمرك است.

محمد علي بهپوري مديركل دفتر واردات