نظر مشورتي 7/1400/1003 مورخ 1400/11/11 اداره كل حقوقي قوه قضائيه در خصوص مجازات حبس تأديبي در پاره اي از قوانين پيش از انقلاب كه صراحتا نسخ نشده اند.

استعلام : در پاره اي از قوانين پيش از انقلاب كه هنوز مجرا هستند، مجازات حبس تأديبي پيش بيني شده است؛ ليكن حسب ماده 14 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392 مجازات ها به چهار نوع حدود، قصاص، ديات و تعزيرات تقسيم شده و حبس تأديبي ذكر نشده است. آيا مي توان حبس تأديبي را منطبق با مجازات حبس تعزيري دانست يا بايد قائل به نسخ ضمني آن نوع مجازات بود؟ در صورت اخير، آيا به طور كلي وصف مجرمانه رفتار منتفي است يا موضوع مشمول ماده 69 قانون مجازات اسلامي خواهد بود؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : اولاً، در فرهنگ لغت دهخدا، از جمله معاني «تأديب»، ادب دادن، عقوبت و مجازات است و تأديب مترادف تنبيه و عذاب و مجازات نيز مي باشد. مقنن در ماده 16 قانون مجازات اسلامي مصوب 1370 در تعريف تعزير عبارت «تأديب يا عقوبتي است ...» را به كار برده بود؛ بنابراين حبس تأديبي مقرر در قوانين پيش از انقلاب اسلامي 1357 همان حبس تعزيري است كه در ماده 18 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392 تعريف شده است. ثانياً، قوانيني كه پيش از انقلاب اسلامي 1357 به تصويب رسيده است تا زماني كه به موجب قوانين بعدي صريحاً يا به طور ضمني نسخ نشده است و شوراي نگهبان هم خلاف شرع بودن آن ها را اعلام نكرده باشد، به اعتبار خود باقي است؛ در نتيجه قوانيني كه در آن مجازات «حبس تأديبي» مقرر شده و تاكنون نسخ نشده و شوراي نگهبان نيز خلاف شرع بودن آن را اعلام نكرده است، به قوت و اعتبار خود باقي است و حبس تأديبي مقرر در اين قوانين نيز همان حبس تعزيري است و از شمول ماده 69 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392 كه در استعلام آمده است، خارج است.