« بازگشت به فهرست
تصويب قرارداد بازرگاني و بحرپيمائي منعقده دولت شاهنشاهي ايران و دولت اتحاد جماهير شوروي
متندار
تاریخ تصویب: 1319/01/15
مرجع تصویب: مجلس شوراي ملي
اطلاعات پایه
اطلاعات پایه هنوز دریافت نشده.
متن قانون
راهنمای رنگبندی: معتبراصلاحی / الحاقیمنسوخهتفسیر
قانون تصويب قرارداد بازرگاني و بحرپيمائي بين دولت شاهنشاهي ايران و دولت اتحاد جماهير شوروي مصوب 15 فروردين ماه 1319 مصوب 1319,01,15
ماده واحده
مجلس شوراي ملي قرارداد بازرگاني و بحرپيمائي بين دولت شاهنشاهي ايران و دولت اتحاد جماهير شوروي را كه مشتمل بر 16ماده و هشت نامه ميباشد و در تاريخ 5 فروردين ماه 1319 مطابق بيست و پنجم مارس 1940 در تهران بين دولتين بامضا رسيده است تصويبمينمايد. اين قانون كه مشتمل بر يك ماده و متن قرارداد و نامههاي پيوست است در جلسه پانزدهم فروردين ماه يك هزار و سيصد و نوزده بتصويب مجلسشوراي ملي رسيد. رييس مجلس شوراي ملي - حسن اسفندياري
قرارداد بازرگاني و بحرپيمائي بين دولت شاهنشاهي ايران و اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي اعليحضرت همايون شاهنشاه ايران از يكطرف و هيئت رئيسه شوراي عالي اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي از طرف ديگر نظر باينكه مايلندروابط بازرگاني بين دو كشور را توسعه بدهند تصميم بانعقاد قرارداد بازرگاني و بحرپيمائي نموده و براي اين مقصود اختيارداران خود را بشرح زيرمعين نمودند: اعليحضرت همايون شاهنشاه ايران: جناب آقاي مظفر اعلم وزير امور خارجه و جناب آقاي صادق وثيقي كفيل وزارت بازرگاني. هيئت رئيسه شوراي عالي اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي: جناب آقاي ماتوي فيليمونو سفير كبير اتحاد جماهير شوروي در ايران و آقاي پتر ايوانويچ الكسييوف نماينده بازرگاني شوروي در ايران. نامبردگان پس از ارائة اختيارنامههاي خود كه در كمال صحت و اعتبار بود در مقررات زير موافقت حاصل نمودند.
ماده 1
از محصولات طبيعي و صنعتي كه مبداء آن خاك گمركي يكي از طرفين متعاهدين باشد در موقع ورود بخاك گمركي طرف متعاهد ديگرحداقل حقوق گمركي و ساير عوارضي كه در تعرفه گمركي و قوانين كشور واردكننده پيشبيني شده يا خواهد شد گرفته ميشود ولي در هر صورتميزان حقوق گمركي و عوارض نامساعدتر و غير از ميزاني نخواهد بود كه از محصولاتي كه مبداء آن كشور ثالثي باشد گرفته ميشود. همچنين محصولات طبيعي و صنعتي كه مبداء آن خاك گمركي يكي از طرفين متعاهدين بوده و از آنجا بمقصد خاك گمركي طرف متعاهد ديگر صادرميگردد در موقع صدور مورد رژيم گمركي ديگر و نامساعدتري واقع نخواهد گرديد كه نسبت به اين قبيل محصولات صادره بكشورهاي ثالث معمولميگردد.
ماده 2
هر يك از طرفين متعاهدين متقبل ميشود كه بطرف متعاهد ديگر رژيم كاملهالودادي مطلق را در موارد زير نيز واگذار نمايد: الف - در شرايط گرفتن حقوق گمركي و اضافات و عوارض مذكوره در مادة يك. ب - در جا دادن كالاهاي مندرجه در مادة يك در انبارها و استفاده از انبارهاي گمركي و ساير انبارهاي عمومي براي كالاهاي نامبردة و تنظيم و ورود ونگاهداشتن كالاها در بندرها و انبارهاي نامبرده و همچنين خارج شدن آن از نقاط نامبرده. ج - در طبقهبندي گمركي و تفسير تعرفههاي معموله در مقررات و تشريفات و وظايف و پرداختهائيكه ممكن است نسبت بعمليات مربوطه به تسويه حقوق گمركي كالاها تعلق بگيرد. د - در تحميل عوارض داخلي بكالاهاي يكي از طرفين متعاهدين در خاك گمركي طرف متعاهد ديگر عوارضي كه مربوط به توليد و ساختن و گردشو مصرف و حمل و نقل كالاهاي بالمثل باشد و بنام و بنفع هر كس كه گرفته بشود. هر يك از طرفين متعاهدين تقبل مينمايد نسبت به آنچه در بند (د(اين ماده پيشبيني گرديده بدون اينكه لطمه باصل كاملهالودادي وارد شود در هرصورت استفاده از رژيم ملي را كه در خاك خود براي كالاهاي خود وضع نموده است براي طرف متعاهد ديگر تأمين نمايد.
ماده 3
هر يك از طرفين متعاهدين تقبل مينمايد كه نسبت به واردات از خاك گمركي طرف ديگر يا صادرات بخاك گمركي آن كشور هيچگونه تحديدات و ممنوعيتهائي را كه نسبت بعموم كشورهاي ديگر معمول نميگردد مجري ندارد بجز تحديدات و ممنوعيتهائي كه بمناسبت نظمعمومي و امنيت دولتي و بهداري و مبارزه با آفات نباتي و حيواني بدون استثناء بتمام كشورهائي كه در شرايط متساوي واقع هستند شامل گردد.
ماده 4
رژيم كاملهالودادي كه در مادههاي 1 و 2 اين قرارداد و در مواد 8 و 10 (بند 7) و 11 و 12 (بند 5) بعدي مقرر گرديده است شامل مواد زيرنخواهد بود: 1 - حقوق و مزاياي ناشيه از اتحاد گمركي. 2 - حقوق و مزايائيكه اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي به لتوني - ليتواني فنلاند و استوني واگذار نموده و يا خواهد نمود. 3 - تخفيفاتيكه هر يك از طرفين متعاهدين براي مبادله كالا در منطقه مرزي كه فاصله آن از خط مرزي از هر طرف بيش از 15 كيلومتر نباشد واگذارنموده و يا خواهد نمود.
ماده 5
اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي جزو سفارت خود در ايران نمايندگي بازرگاني دارد وظايف نمايندگي بازرگاني از اينقرار است: الف - كمك بتوسعه روابط اقتصادي بين اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي و ايران. ب - نمايندگي منافع اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در قسمت بازرگاني خارجي. ج - تنظيم معاملات بازرگاني بنام اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي بين اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي و ايران. د - تجارت بين اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي و ايران. نماينده بازرگاني اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در ايران و هر دو جانشين او جزو هيئت سياسي سفارت كبراي اتحاد جماهير شورويسوسياليستي در ايران بوده و از تمام حقوق و مزايائيكه باعضاي ميسيونهاي سياسي اعطاء شده است بهرهمند خواهند بود. مقر نمايندگي بازرگاني اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در تهران از حق خارجالمملكتي استفاده خواهد نمود. نمايندگي بازرگاني اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در ايران حق استفاده از رمز دارد. نمايندگي بازرگاني اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي نام اشخاصي را كه از طرف او براي انجام عمليات حقوقي اختيار دارند با ذكر حقوقي كه بهريك از آنها در امضاء نمودن تعهدات تجارتي نمايندگي بازرگاني اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي واگذار گرديده در مجله رسمي ايران اعلانخواهد نمود خاتمه يافتن اختيارات مزبوره را نمايندگي بازرگاني اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در مجله رسمي ايران و بصلاحديد خود دريكي از روزنامههاي محل خدمت شخصي كه داراي اختيارات بوده اعلان خواهد نمود تاريخ خاتمه اختيارات نسبت باشخاص از روز اعلاني خواهدبود كه اول انتشار يافته است. نمايندگي بازرگاني اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در ايران مثل سابق در پهلوي و تبريز و مشهد داراي شعب خواهد بود و حق خواهد داشت باموافقت وزارت بازرگاني ايران شعبههاي خود را عنداللزوم در ساير نقاط ايران باز نمايد.
ماده 6
نمايندگي بازرگاني اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در ايران بنام دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي عمل ميكند دولت اتحادجماهير شوروي سوسياليستي مسئوليت هر گونه معاملات بازرگاني را كه بنام نمايندگي بازرگاني بوسيله اشخاصي كه از طرف نمايندگي مزبوراختيار دارند صورت گرفته يا تضمين شده باشد بعهده ميگيرد. براي رسمي شناختن معاملات بازرگاني كه نمايندگي بازرگاني اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در ايران منعقد ساخته يا تضمين نموده است بايداسناد معامله يا ضمانتنامه مربوطه امضاي اشخاصي را داشته باشد كه دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي يا كميسرياي ملي بازرگاني خارجي بآنهابراي اينكار اختيار داده و اسم اين اشخاص با ذكر اختياراتي كه بآنها واگذار گرديده از طرف نمايندگي بازرگاني شوروي در مجله رسمي ايران اعلان شده باشد بطوري كه در ماده پنج اين قرارداد پيشبيني شده است. تمام معاملات بازرگاني كه نمايندگي بازرگاني اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در ايران در خاك ايران منعقد يا تضمين نموده است در صورتيكه درسند معامله رسيدگي بوسيله حكميت قيد نشده باشد تابع صلاحيت محكم ايران و قوانين ايران ميباشند. چون بموجب اين ماده مسئوليت معاملاتي را كه نمايندگي بازرگاني اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در ايران در خاك ايران منعقد يا تضمين نمودهاست دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي عهدهدار ميباشد مقررات مربوطه بتأمين قضائي و اجراي مقدماتي قرارهاي صادره از طريق قضائييا اداري نسبت بدعاوي كه بر عليه نمايندگي بازرگاني اقامه ميشود مجري نخواهد گرديد. فقط تصميمات قطعي قضائي كه قانوناً قابل اجرا شده و مربوط باختلافات ناشيه از معاملاتي كه نمايندگي بازرگاني اتحاد جماهير شورويسوسياليستي مطابق مندرجات قسمت دو اين ماده آنرا امضا يا تضمين نموده باشد به طور اجبار نسبت به نمايندگي بازرگاني اتحاد جماهير شورويسوسياليستي مجري خواهد شد. تصميمات مزبوره فقط نسبت باموال و حقوق نمايندگي بازرگاني اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در ايران كه مربوط بمعاملات مذكوره در اينماده است و همچنين نسبت بساير اموال نمايندگي بازرگاني كه در ايران موجود است اجرا خواهد شد. ولي اجراي اجباري تصميمات قضايي كه در قسمت فوق اين ماده پيشبيني گرديده باشيائيكه مطابق اصول عمومي حقوق بينالملليخارجالمملكتي محسوب و همچنين باشيائيكه براي عمليات اداري نمايندگي بازرگاني اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در ايران لازم استشامل نخواهد بود.
ماده 7
مسئوليت معاملات بازرگاني كه بدون ضمانت نمايندگي بازرگاني اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در ايران از طرف يكي از بنگاههاياقتصادي اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي انجام بگيرد كه مطابق قوانين اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي داراي حقوق اشخاص حقوقي مستقلباشند فقط بعهده بنگاه مربوطه خواهد بود مسئوليت اين معاملات متوجه دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي يا نمايندگي بازرگاني او در ايرانو يا بنگاههاي اقتصادي ديگر اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي نخواهد بود. معاملات بازرگاني كه از طرف بنگاههاي نامبرده در ايران منعقد شده در صورتيكه در سند معامله رسيدگي بوسيله حكميت قيد نشده باشد تابعصلاحيت محاكم ايران و قوانين ايران خواهد بود.
ماده 8
بازرگانان و ارباب صنايع و اشخاص طبيعي و يا اشخاص حقوقي ايراني كه مطابق قوانين ايران تشكيل شده باشند موقعيكه عمليات اقتصاديخود را در خاك اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي مستقيماً يا بوسيله اشخاصي كه انتخاب نمودهاند انجام ميدهند در شرايطي كه قوانين شورويانجام اينگونه عمليات را مجاز داشته است نسبت بشخص و اموال خود از همان رژيم مساعدي كه در حق اشخاص حقوقي و اتباع دولت كاملهالودادمجري ميشود بهرهمند خواهند بود. بنگاههاي دولتي اقتصادي اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي و ساير اشخاص حقوقي شوروي كه مطابق قوانين شوروي داراي اهليت حقوقي هستندو همچنين اشخاص طبيعي از اتباع اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در موقع انجام عمليات اقتصادي خود در خاك ايران در شرايطي كه قوانين ايرانانجام اينگونه عمليات را مجاز داشته است نسبت بشخص و اموال خود از همان رژيم مساعدي كه در حق اشخاص حقوقي و اتباع دولت كاملهالودادمجري ميشود بهرهمند خواهند بود. اتباع و اشخاص حقوقي هر يك از طرفين متعاهدين متساوياً مثل اتباع و اشخاص حقوقي داخل حق دارند آزادانه بهر درجه از محاكم براي احقاق ودفاع حقوق خود مراجعه نمايند و در هيچ مورد از اين حيث در وضعيت نامساعدتر از وضعيت اتباع و اشخاص حقوقي دولت كاملهالوداد واقع نخواهندگرديد. ولي مسلم است كه هيچيك از مقررات اين قرارداد نميتواند شركتهاي بازرگاني و ساير بنگاههاي اقتصادي يكي از طرفين متعاهدين را مجاز نمايد كهمطالبه مزاياي مخصوصي را بنمايد كه طرف متعاهد ديگر بشركتهائي اعطاء ميكند كه شرايط عملياتشان در خاك وي بموجب امتيازنامههاي مخصوصي تنظيم گرديده يا خواهد گرديد.
1
نمايندگي بازرگاني اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در ايران و بنگاههاي اقتصادي شوروي ميتوانند با رعايت قوانين و نظامات مربوطه به بازرگاني خارجي ايران همه گونه كالاهاي ايراني را بغير از كالاهائيكه صدور آن از ايران مطابق مقررات دولت بتمام كشورها ممنوع است بطور آزاد و بدون مشكلات و موانع براي صدور باتحاد جماهير شوروي سوسياليستي خريداري نمايند.
2
اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي حق خواهد داشت در حدود سهميههائيكه براي هر سال اعتبار قرارداد بازرگاني و بحرپيمائي معين خواهدشد كالاهائي وارد ايران بنمايد فهرست اين كالاها با تعيين سهميه آن همهساله از طرف نمايندگي بازرگاني اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در ايرانبا وزارت بازرگاني ايران تنظيم خواهد شد. براي سال اول اجراي اين قرارداد فهرست مزبور در حين امضاي قرارداد تنظيم و در سالهاي بعد در آغاز هر سال اقتصادي ايران مرتب خواهد شد. در موقع تهيه فهرستهاي فوق براي سالهاي بعد حفظ صدي چند سهميه اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي نسبت بهر يك از كالاهاي مندرجه درسهميه عمومي كه در فهرست سال اول پيشبيني گرديده اقلاً تأمين خواهد شد. نمايندگي بازرگاني اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در ايران ميتواند در فهرست كالاهائي كه دولت ايران اجازه ورود آنرا براي سال جارياقتصادي داده است كالاهاي ديگري را نيز داخل نمايد كه در فهرست مزبور ذكر نشده باشد ميزان اين كالاها را نمايندگي بازرگاني اتحاد جماهير شورويسوسياليستي در ايران با وزارت بازرگاني ايران معين خواهد كرد و وزارت بازرگاني ايران پيشنهاد مربوطه نمايندگي بازرگاني اتحاد جماهير شورويسوسياليستي را بطور مساعد تلقي خواهد نمود. سهميه هر يك از كالاهاي وارداتي كه در فهرست قيد گرديده ممكن است در ظرف سال در نتيجه موافقت بين نمايندگي بازرگاني اتحاد جماهير شورويسوسياليستي در ايران و وزارت بازرگاني ايران زياد بشود. هر گاه در مدت اجراي اين قرارداد دولت ايران بوسيله توسعه دادن سهميههاي ساليانه ميزان ورود يكي از كالاهاي خارجي را بايران زياد نمايد حصة از آنچه زياد شود متناسب با سهمية كه اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در واردات كالاي مزبور بايران قبل از افزايش سهميههاي ساليانه داشته باتحاد جماهير شوروي سوسياليستي واگذار خواهد شد. در مواردي كه دولت ايران اجازه ورود سهميههاي معين كالائي را بدهد كه فعلا ورود آن ممنوع است باتحاد جماهير شوروي سوسياليستي حق دادهخواهد شد كه در مدت اجراي اين قرارداد سهمي از واردات مزبور بگيرد و اين سهم با موافقت بين نمايندگي بازرگاني اتحاد جماهير شورويسوسياليستي و وزارت بازرگاني ايران معين خواهد شد وزارت بازرگاني پيشنهاد مربوطه نمايندگي بازرگاني اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي را بانظر مساعد تلقي خواهد نمود.
3
دولت ايران بنمايندگي بازرگاني اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در ايران در انعقاد قراردادهاي بازرگاني با ادارات و شركتهاي دولتي ايران وشركتهائيكه از طرف دولت عمل ميكنند براي خريد كالاهاي ايراني و فروش كالاهاي شوروي كه معامله آنها در دست ادارات يا شركتهاي نامبرده باشد بنرخ و شرايط عادي مساعدت لازم را خواهد نمود. دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي از طرف خود موافقت مينمايد كه مجموع ارزش كالاهاي وارده شوروي كه مطابق قراردادهاي مربوطه بدولت ايران و ادارات و شركتهاي نامبرده بريال فروخته شده است از ارزش مجموع كالاهائيكه از دولت ايران و ادارات و شركتهاي نامبرده بريالخريداري و از ايران صادر شده است اقلا كمتر نباشد.
4
نمايندگي بازرگاني اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در ايران و بنگاههاي اقتصادي شوروي حق خواهند داشت ببازرگانان ايراني و شركتهاي بازرگانان و شركتهاي غير دولتي كالاهاي شوروي فروخته و از بازرگانان ايراني و شركتهاي نامبرده كالاهاي ايراني خريداري نمايند. دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي موافقت مينمايد كه مجموع ارزش كالاهاي وارده شوروي بايران كه ببازرگانان و شركتهاي بازرگانان وشركتهاي غير دولتي بريال فروخته ميشود از مجموع ارزش كالاهائيكه از بازرگانان و شركتهاي نامبرده بريال خريداري و به اتحاد جماهير شورويسوسياليستي صادر شده است اقلا كمتر نباشد.
5
نمايندگي بازرگاني اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در ايران و بنگاههاي اقتصادي شوروي در موقع گرفتن پروانه براي وارد كردن كالاها به ايرانمطابق سهميههاي ساليانه از ارائه گواهينامه صدور كالاهاي ايراني معاف مياشند. وزارت بازرگاني ايران پروانه وارد كردن كالاها را از روي سهميههاي ساليانه كه در بند (2) اين ماده پيشبيني گرديده بدون مانع بنمايندگي بازرگانياتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در ايران و بنگاههاي اقتصادي شوروي خواهد داد. فهرست مذكور در بند فوق در حكم پروانه كلي خواهد بود.
6
دولت ايران موافقت مينمايد تحديدات ارزي را كه فعلا جاري است و تحديداتي را كه ممكن است در مدت اعتبار اين قرارداد وضع شود درصورتي كه اين گونه مقررات مانع از اجراي اين قرارداد بشود نسبت به بنگاههاي شوروي معمول ندارد.
7
دولت ايران بنمايندگي بازرگاني اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در ايران و همچنين به بنگاه اقتصادي شوروي حق خواهد داد در تماممناقصههائيكه ادارات ايراني براي خريد مصالح و لوازم از خارجه اعلان ميكنند با استفاده از شرايطي كه براي همه اشتراككنندگان مقرر ميشوداشتراك نمايند.
8
دولت ايران موافقت مينمايد كه بنمايندگي بازرگاني اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي و بنگاههاي اقتصادي شوروي در مدت اجراي اينقرارداد حق بدهد كه مطابق قوانين و مقررات موجوده در ايران پمپهاي بنزين نصب نموده و همچنين مخزنهاي نفت و ساير بنگاههائيكه برايتجارت نفت و مشتقات آن ميباشد بسازد.
9
موافقت حاصل است از هر شش ماه كميسيون متساويالاعضاء مركب از اختيارداران وزارت بازرگاني ايران و نمايندگي بازرگاني اتحاد جماهيرشوروي سوسياليستي در ايران نتيجه عمل تجارت در دوره ششماهه گذشته اجراي قرارداد بازرگاني و بحرپيمائي را براي تطبيق دادن جريان تجارتبين طرفين با روح و مفهوم اين قرارداد مورد مطالعه قرار بدهد.
1
با در نظر گرفتن منابع بازرگاني ايران و بموافقت مادة(20) عهدنامه مورخه 26 فوريه 1921 منعقد بين ايران و جمهوري متحده شورويسوسياليستي روسيه و براي تصريح مدلول آن اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي ترانزيت آزاد را از خاك خود براي محصولات طبيعي و صنعتي ايرانبمقصد هر كشور ثالثي ميدهد. از طرف خود ايران ترانزيت آزاد را از خاك خود براي محصولات طبيعي و صنعتي اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي بمقصد هر كشور ثالثيميدهد.
2
بعلاوه اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي بشركتهاي بازرگاني و بازرگانان ايراني حق صدور آزاد را بهر مقصدي كه باشد براي محصولاتطبيعي و صنعتي كه از ايران بخاك او وارد گرديده و در آنجا بفروش نرسيده اعطاء ميكند. هر گاه معلوم شود محصولاتي كه شركتهاي بازرگاني وبازرگانان نامبرده صادر ميكنند همان است كه وارد كردهاند حقوق گمركي كه در موقع وارد كردن محصولات پرداختهاند در حين خروج از خاك گمركياتحاد جماهير شوروي سوسياليستي بشركتهاي بازرگاني و بازرگانان ايراني مسترد خواهد گرديد. همين حقوق نيز از طرف دولت ايران به بنگاهها و ادارات اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي كه تجارت دارند اعطاء ميگردد.
3
اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي ترانزيت آزاد را از خاك خود بايران براي محصولات طبيعي يا صنعتي مذكور در ذيل كه مبداء آن محصولاتكشورهائي باشد كه با اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي عهدنامه يا مقاولهنامه يا قرارداد بازرگاني داشته باشند ميدهد:
الف
ماشين آلات و ابزار و مصالح براي كارخانجات همچنين براي بنگاههاي كشاورزي، ماشين آلات و ابزار و مصالح براي ساختمان و نگاهداريخانهها و بناها، ماشين آلات و ابزار و ملزومات و مصالح براي تأسيس راهها و وسائط نقليه از هر قبيل و استفاده از آنها و براي احتياجات بنگاههايعامالمنفعه.
ب
دوا از قبيل و آلات جراحي و اعضاي مصنوعي بدن.
و
آلات و ادوات روشنائي و گرم كردن.
ز
دوچرخه و موتورسيكلت و اتومبيل و كاميون و متفرعات و قطعات مجزاي آنها.
4
نسبت بسفارشات دولت ايران كه براي بازرگاني نباشد بدون فرق در نوع سفارشات باستثناي اسلحه و مهمات جنگي كه در كشورهاي ثالثي داده شده باشد كه با اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي عهدنامه يا مقاولهنامه يا قرارداد بازرگاني دارند حق ترانزيت آزاد از خاك اتحاد جماهير شورويسوسياليستي داده خواهد شد. همچنين راجع بسفارشات دولت ايران كه براي بازرگاني نباشد بدون فرق در نوع سفارشات باستثناي اسلحه و مهمات جنگي كه در كشورهاي ثالثي تهيه شده باشد كه با اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي عهدنامه يا مقاوله نامه يا قرارداد بازرگاني ندارند اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي تقاضايمربوط بدادن حق ترانزيت براي اين قبيل سفارشات را با منتهاي مساعدت تلقي و تسهيلات ممكنه خواهد نمود.
5
بديهي است مقررات اين ماده بهيچوجه بترانزيت امانات پستي از خاك اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي بايران كه بموجب قراردادمخصوص مورخ دوم اوت 1929 تنظيم گرديده و قرارداد نامبرده طبق مقررات خود باعتبار باقي است لطمه وارد نميآورد.
6
ايران ترانزيت آزاد را از خاك خود به اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي براي محصولات طبيعي و صنعتي كشورهائيكه با ايران عهدنامه يا مقاولهنامه يا قرارداد بازرگاني دارند باستثناي اسلحه و مهمات جنگي ميدهد.
7
مقرر است كه در مورد اجراي شرايط ترانزيت كه در فوق پيشبيني شده است هر يك از طرفين متعاهدين رژيم دولت كاملهالوداد را به طرف متعاهدديگر اعطاء خواهد كرد.
ماده 11
طرفين متعاهدين موافقت مينمايند كه رژيم كاملهالوداد را در حمل مسافرين و باگاژ و كالا و ساير بار و بنه بوسيله راههاي آهن و بطورعموم از راه خشكي و آب و هوا متقابلهً بيكديگر اعطاء نمايند. هر يك از طرفين متعاهدين چه در مورد تعرفه و عوارض حمل و نقل و كليه عوارض ديگر مربوط بحمل و نقل و چه در مورد نوبت و نظم و ترتيب وسرعت حمل از تمام راههاي مذكوره در فوق رژيم دولت كاملهالوداد را بطرف متعاهد ديگر اعطاء مينمايد.
1
با كشتيهائيكه زير پرچم يكي از طرفين متعاهدين در درياي خزر سير مينمايند در بندرهاي طرف متعاهد ديگر چه در حين ورود و چه درمدت توقف و چه در موقع خروج از هر حيث مثل كشتيهاي كشوري رفتار ميشود.
2
كشتيهاي مزبوره عوارض بندري ديگر نخواهند پرداخت جز آنچه قانوناً براي كشتيهاي كشوري وضع گرديده آنهم بهمان شرايط و با همانمعافيتها. در موقع گرفتن عوارض مزبوره اشياء مذكوره ذيل جزو كالاي وارده يا صادره محسوب و منظور نخواهد شد:
الف
باگاژ مسافرين كه قسمتي از بار نباشد مقصود از باگاژ علاوه بر بستههاي كوچك دستي كليه اشيائي است كه بموجب قبض باگاژ حمل ميشود.
ب
سوخت و آذوقه براي مستخدمين و سرنشينان و لوازم تجهيزات كشتي باندازهاي كه براي سير لازم باشد بشرط اينكه لوازم مزبوره براي گذاشتندر بندر از كشتي خارج نشود.
ج
بارهائيكه بعلت رسيدن صدمه بكشتي و يا در مواقع توقفهاي اتفاقي ديگر در بندر از كشتي خارج شده باشد بشرط اينكه اين بارها برايفرستادن به بندر مقصد دوباره بكشتي گذارده شود.
د
بارهائيكه با كشتيهائي حمل مي شود كه ظرفيت آنها كمتر از سه تن و نيم باشد.
ه
بارهائيكه از كشتي بكشتي ديگر نقل ميشود براي اينكه حمل آنها در دريا ادامه داده شود.
3
كابوتاژ بكشتيهاي كشوري طرفين متعاهدين اختصاص دارد معهذا موافقت حاصل شده است كه هر يك از طرفين متعاهدين بكشتيهائيكه زيرپرچم طرف ديگر سير مينمايند حق كابوتاژ را براي حمل و نقل مسافر و بار در درياي خزر بدهد.
4
صرفنظر از مقررات فوق هر يك از طرفين متعاهدين ماهيگيري را در آبهاي ساحلي خود تا حد ده ميل دريايي بكشتيهاي خود اختصاص داده و اينحق را براي خود محفوظ ميدارد كه واردات ماهيهاي صيد شده از طرف كاركنان كشتيهائي را كه زير پرچم او سير مينمايند از تخفيفات و مزايايخاصي بهرهمند سازد.
5
كشتيهائيكه در درياها غير از درياي خزر زير پرچم يكي از طرفين متعاهدين سير مينمايند در آبهاي كشوري و بندرهاي طرف متعاهد ديگر از حيث شرايط كشتي راني و هر گونه عوارض از همان حقوق و مزايائي كه در اين مورد بكشتيهاي دولت كاملهالوداد اعطاء ميگردد بهرهمند ميشوند.
6
كشتي هاي يدككش كه كشتي ديگري را بطور يدك ميكشند از پرداخت عوارض بندري (از هر تن ظرفيت كشتي) معاف ميباشند.
ماده 13
طرفين متعاهدين بر طبق اصولي كه در عهدنامه مورخ 26 فوريه 1921 بين ايران و جمهوري متحده سوسياليستي شوروي روسيه اعلامگرديده است موافقت دارند كه در تمام درياي خزر كشتيهائي جز كشتيهاي متعلق بايران يا باتحاد جماهير شوروي سوسياليستي يا متعلق باتباعو بنگاههاي بازرگاني و حمل و نقل كشوري يكي از طرفين متعاهدين كه زير پرچم ايران يا پرچم اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي سير مينمايند نميتوانند وجود داشته باشند.
ماده 14
تصديقنامههاي ظرفيت كشتي كه از طرف مقامات صالحه طرفين متعاهدين به كشتيهائيكه زير پرچم ايران و اتحاد جماهير شورويسوسياليستي در درياي خزر سير مينمايند داده ميشود و مقامات نامبرده از طرف هر يك از دولتين متعاهدين بدولت متعاهد ديگر اعلام ميگردد دربنادر دولتين متقابلهً رسميت خواهد داشت كشتيهائي كه داراي تصديقنامههاي مزبوره هستند در بنادر طرف متعاهد ديگر مورد معاينه جديد واقعنخواهند گرديد و نيز در بنادر طرفين متعاهدين در درياي خزر تصديقنامههائيكه راجع بقابليت سير كشتي و ميزان كشتي در آب و ساير اسناد فنيكشتي راني كه از طرف مقامات مذكوره در فوق بكشتيها داده شده است متقابلا برسميت شناخته خواهد شد.
ماده 15
طرفين متعاهدين موافقت مينمايند كه راجع باقدامات بهداري كه بايد نسبت به كشتيهاي هر يك از طرفين در بنادر طرف ديگر در دريايخزر بعمل آيد مقررات قرارداد صحي بينالمللي كه در تاريخ 26 ژوئن 1926 در پاريس امضا شده با رعايت قيودي كه هر يك از طرفين متعاهدين درموقع امضاي آن قرارداد نمودهاند مجري گردد.
ماده 16
اين قرارداد بتصويب خواهد رسيد. اين قرارداد براي مدت سه سال منعقد گرديده و از روز مبادله نسخ مصوبه كه در اسرع اوقات در مسكو بعمل خواهد آمد داراي اعتبار خواهد بود. ولي قرارداد از تاريخ امضاي آن بطور موقت اجرا خواهد شد فاصله مدت بين امضاي قرارداد و مبادله نسخ مصوبه جزو مدت سه سال فوق محسوبخواهد گرديد. هر گاه يكي از طرفين ششماه پيش از انقضاي مدت سه ساله مزبور فسخ قرارداد را اعلام ندارد قرارداد خود بخود براي مدت غير معيني تمديد شدهمحسوب خواهد شد. در اينصورت ميتوان قرارداد را در هر موقع با اخطار ششماه قبل فسخ نمود. اين قرارداد در دو نسخه و هر نسخه به زبان فارسي و روسي نوشته شده و هر دو متن داراي اعتبار مساوي ميياشد. منعقد شده است در تهران بتاريخ پنجم فروردين ماه 1319 مطابق 25 مارس 1940 عليهذا اختيارداران نامبرده در فوق اين قرارداد را امضا و بمهرخود ممهور نمودند. -امضاء: ماتوي فيليمونو امضاء: مظفر اعلم -امضاء: پتر الكسييوف امضاء: صادق وثيقي
آقاي وزير با نهايت توقير مراتب زير را باستحضار آنجناب ميرساند: نظر باينكه درياي خزر كه طرفين متعاهدين آنرا درياي ايران و شوروي ميدانند براي طرفين متعاهدين داراي اهميت خاصي ميباشد موافقت حاصلاست كه دولتين اقدامات لازمه را بعمل خواهند آورد تا اتباع كشورهاي ثالث كه در كشتيهاي طرفين متعاهدين و در بندرهاي واقع در درياي خزرمشغول خدمت هستند از خدمت و توقف خود در كشتيها و بنادر براي مقاصدي كه خارج از حدود وظايف خدمتي محوله بآنها باشد استفاده ننمايند. آقاي وزير خواهشمندم احترامات فائقه مرا نسبت بخودتان بپذيريد. جناب آقاي مظفر اعلم(امضاء: ماتوي فيليمونو) وزير امور خارجه ايران
آقاي سفير كبير با كمال توقير وصول نامة مورخ 25 مارس 1940 آنجناب را كه بمضمون ذيل است تأييد مينمايم: نظر باينكه درياي خزر كه طرفين متعاهدين آنرا درياي ايران و شوروي ميدانند براي طرفين متعاهدين داراي اهميت خاصي ميباشد موافقتحاصل است كه دولتين اقدامات لازمه را بعمل خواهند آورد تا اتباع كشورهاي ثالث كه در كشتيهاي طرفين متعاهدين و در بندرهاي واقع در دريايخزر مشغول خدمت هستند از خدمت و توقف خود در كشتيها و بنادر براي مقاصدي كه خارج از حدود وظائف خدمتي محوله بآنها باشد استفادهننمايند . مندرجات نامه فوق را در نظر گرفته خواهشمندم احترامات فائقه مرا نسبت بخودتان بپذيريد. تهران بتاريخ بيست و پنجم مارس هزار و نهصد و چهل جناب آقاي ماتوي فيليمونو( امضاء: مظفر اعلم) سفير كبير اتحاد جماهير شوروي در ايران
آقاي سفير كبير نظر بمادة 8 قرارداد بازرگاني و بحرپيمائي بين ايران و اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي كه در تاريخ 25 مارس 1940 بامضاء رسيده است با كمالتوقير تأييد مينمايم كه چون بموجب قوانين جاريه ايران بنگاههاي بازرگاني ميتوانند از بين كارمندان خود نمايندگاني براي دفاع حقوق خود درمحاكم ايران انتخاب نمايند نمايندگي بازرگاني اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در ايران و بنگاههاي اقتصادي شوروي از اين حيث مواجه بااشكالاتي نخواهند شد. آقاي سفير كبير خواهشمندم احترامات فائقه مرا نسبت بخودتان بپذيريد. تهران بتاريخ 25 مارس هزار و نهصد و چهل جناب آقاي ماتوي فيليمونو (امضاء: مظفر اعلم) سفير كبير اتحاد جماهير شوروي در ايران
آقاي وزير با كمال توقير وصول نامة مورخ 25 مارس 1940 آنجناب كه بمضمون ذيل است تأييد مينمايم: نظر بمادة 8 قرارداد بازرگاني و بحرپيمائي بين ايران و اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي كه در تاريخ 25 مارس 1940 بامضاء رسيده است با كمالتوقير تأييد مينمايم كه چون بموجب قوانين جاريه ايران بنگاههاي بازرگاني ميتوانند از بين كارمندان خود نمايندگاني براي دفاع حقوق خود درمحاكم ايران انتخاب نمايند نمايندگي بازرگاني اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در ايران و بنگاههاي اقتصادي شوروي از اين حيث مواجه بااشكالاتي نخواهند شد . مندرجات نامه فوق را در نظر گرفته از آنجناب خواهشمندم احترامات فائقه مرا نسبت بخودتان بپذيريد. تهران بتاريخ بيست و پنجم مارس هزار و نهصد و چهل جناب آقاي مظفر اعلم (امضاء: ماتوي فيليمونو)
آقاي سفير كبير با كمال توقير باستحضار آن جناب ميرساند كه دولت ايران رضايت ميدهد بشرط معامله متقابله ترتيب ذيل را نسبت بحمايت علائم بازرگانيمجري بدارد: 1 - اشخاص حقوقي و طبيعي هر يك از طرفين متعاهدين كه داراي بنگاههاي صنعتي و بازرگاني ميباشند در خاك طرف متعاهد ديگر از عين حمايتي كه اتباع و اشخاص حقوقي طرف مذكور نسبت بعلائم بازرگاني استفاده ميكنند بهرهمند خواهند بود مشروط بر اينكه نامبردگان مراسم و مقرراتجاريه در خاك آن كشور را رعايت نمايند. 2 - طرفين متقابلا متعهد ميشوند در كشور خود در آتيه علائم بازرگاني را كه بعنوان اسم نوع معيني از كالاها كه مورد مصرف عمومي واقع شده باشد برسميت نشناخته و به ثبت نرسانند. طرفين متقابلا يكديگر را راجع بترتيب تصديق امضاي اسنادي كه بادارات ثبت علائم بازرگاني ارائه ميشود با معافيت اين اسناد از هر گونه تصديقكنسولي مطلع مينمايند. مقررات مذكور در فوق شامل كليه بنگاههاي صنعتي و بازرگاني خواهد بود اعم از اينكه بنگاههاي مزبور متعلق بدولت يا اتحاديهها يا اشخاص باشد. آقاي سفير كبير خواهشمندم احترامات فائقه مرا نسبت بخودتان بپذيريد. تهران بتاريخ بيست و پنجم مارس هزار و نهصد و چهل. جناب آقاي ماتوي فيليمونو (امضاء: مظفر اعلم) سفير كبير اتحاد جماهير شوروي در ايران
آقاي وزير با كمال توقير وصول نامه مورخ 25 مارس 1940 آنجناب را راجع برضايت دولت ايران در اجراي مقررات مربوطه بحمايت علائم بازرگاني بشرط معامله متقابله بشرح ذيل اشعار ميدارد: «1- اشخاص حقوقي و طبيعي هر يك از طرفين متعاهدين كه داراي بنگاههاي صنعتي و بازرگاني ميباشند در خاك طرف متعاهد ديگر از عين حمايتي كه اتباع و اشخاص حقوقي طرف مذكور نسبت بعلائم بازرگاني استفاده ميكنند بهرهمند خواهند بود مشروط بر اينكه نامبردگان مراسم و مقرراتجاريه در خاك آن كشور را رعايت نمايند. 2 - طرفين متقابلا متعهد ميشوند در كشور خود در آتيه علائم بازرگاني را كه بعنوان اسم نوع معيني از كالاها كه مورد مصرف عمومي واقع شده باشد برسميت نشناخته و به ثبت نرسانند طرفين متقابلا يكديگر را راجع بترتيب تصديق امضاي اسنادي كه بادارات ثبت علائم بازرگاني ارائه ميشود بامعافيت اين اسناد از هر گونه تصديق كنسولي مطلع مينمايند. مقررات مذكوره در فوق شامل كليه بنگاههاي صنعتي و بازرگاني خواهد بود اعم از اينكه بنگاههاي مزبور متعلق بدولت يا اتحاديهها يا اشخاص باشد.» مندرجات نامه فوق را در نظر گرفته اطلاع ميدهم كه دولت متبوعه دوستدار از طرف خود نيز رضايت ميدهد نسبت بحفظ علائم بازرگاني همانمقررات را مجري دارد. آقاي وزير خواهشمندم احترامات فائقه مرا نسبت بخودتان بپذيريد. تهران بتاريخ بيست و پنجم مارس هزار و نهصد و چهل جناب آقاي مظفر اعلم (امضاء: ماتوي فيليمونو) وزير امور خارجه ايران
آقاي وزير با كمال توقير باستحضار آنجناب ميرساند كه بمناسبت امضاي قرارداد بازرگاني و بحرپيمائي بين اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي و ايران درتاريخ 25 مارس 1940 دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي لازم ميداند مسائل مربوط بشرايط فني حمل و نقل بار چه بين اتحاد جماهيرشوروي سوسياليستي و ايران و چه به طور ترانزيت و مسائل مربوطه به تسويه حساب بين راههاي آهن اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي و راهههايآهن ايران بابت مساعدتهاي متقابله (استفاده از وسايط نقليه و غيره) را تنظيم و براي اين منظور در ظرف مدتي كه بيش از سه ماه از تاريخ امضاي قراردادمزبور نباشد كنفرانس شوروي و ايران مخصوص راهآهن در مسكو تشكيل نمايد. آقاي وزير خواهشمندم احترامات فائقه مرا نسبت بخودتان بپذيريد. تهران بتاريخ بيست و پنجم مارس هزار و نهصد و چهل جناب آقاي مظفر اعلم( امضاء: ماتوي فيليمونو) وزير امور خارجه ايران
آقاي سفير كبير با كمال توقير وصول نامه آنجناب مورخه 25 مارس 1940 را كه بمضمون ذيل است تأييد مينمايم: ... بمناسبت امضاي قرارداد بازرگاني و بحرپيمائي بين اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي و ايران در تاريخ 25 مارس 1940 دولت اتحاد جماهيرشوروي سوسياليستي لازم ميداند مسائل مربوط بشرايط فني حمل و نقل بار چه بين اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي و ايران و چه بطورترانزيت و مسائل مربوطه به تسويه حساب بين راههاي آهن اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي و راهاي آهن ايران بابت مساعدتهاي متقابله ( استفادهاز وسائط نقليه و غيره) را تنظيم و براي اين منظور در ظرف مدتيكه بيش از سه ماه از تاريخ امضاي قرارداد مزبور نباشد كنفرانس شوروي و ايرانمخصوص راهآهن در مسكو تشكيل نمايد با كمال احترام اشعار ميدارد كه دولت ايران از طرف خود موافقت مينمايد مسائل مندرجه در نامه آنجناب را تنظيم و در كنفرانس ايران و شورويمخصوص راهآهن كه براي اين منظور در مسكو در ظرف مدتي كه بيش از سه ماه از تاريخ امضاي قرارداد بازرگاني و بحرپيمائي بين ايران و اتحادجماهير شوروي سوسياليستي مورخ 25 مارس 1940 نباشد تشكيل خواهد شد اشتراك نمايد. آقاي سفير كبير خواهشمندم احترامات فائقه مرا نسبت بخودتان بپذيريد. تهران بتاريخ 25 مارس هزار و نهصد و چهل جناب آقاي ماتوي فيليمونو (امضاء: مظفر اعلم) سفير كبير اتحاد جماهير شوروي در ايران
قرارداد بازرگاني و بحرپيمائي بين دولت شاهنشاهي ايران و دولت اتحاد جماهير شوروي بشرح بالا در جلسه پانزدهم فروردين ماه يكهزار و سيصدو نوزده تصويب شده است.
رئيس مجلس شوراي ملي - حسن اسفندياري