مصوبه شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران در خصوص امكان سنجي احداث و توسعه سكونتگاه هاي جديد ساحلي در استان هاي جنوبي

شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران درجلسه مورخ 1402/9/20 پيرو مباحث مطروحه در جلسه مورخ 1402/9/13 خود، مصوبات شوراهاي برنامه ‌ريزي و توسعه مورخ 1402/6/10 استان سيستان و بلوچستان، مورخ 1402/7/8 استان هرمزگان، مورخ 1402/7/19 استان خوزستان و مورخ 1402/7/29 استان بوشهر در خصوص «امكان ‌سنجي احداث و توسعه سكونتگاه‌ هاي جديد ساحلي در استان‌ هاي جنوبي» را مورد بررسي قرار داده و به شرح زير اتخاذ تصميم نمود:

در اجراي ابلاغيه مقام معظم رهبري پيرامون «سياست ‌هاي كلي توسعه دريا محور» و مفاد ماده (۱) و ماده (۴) ابلاغيه مذكور مبني بر «سياست ‌گذاري يكپارچه و تقسيم كار ملي براي بهره ‌گيري حداكثري از ظرفيت ‌هاي دريا»، «تعيين سهم و جغرافياي جمعيت، تجارت، صنعت، كشاورزي و گردشگري در سواحل جنوب كشور» و در راستاي دستور رئيس محترم جمهور و مصوبات مورخ 1402/1/24 و 1402/8/13 شوراي عالي مسكن، و همچنين در چهارچوب احكام اسناد فرادست منطقه ‌اي از جمله طرح آمايش سرزمين، طرح آمايش استان، طرح راهبردي توسعه سواحل مكران و طرح مديريت يكپارچه مناطق ساحلي (ICZM) ، مصوبات صدرالاشاره شوراهاي برنامه ‌ريزي و توسعه استان‌ ها در خصوص «امكان ‌سنجي احداث و توسعه سكونتگاه‌ هاي جديد ساحلي در استان‌ هاي جنوبي»، با محوريت و رويكرد اقتصاد و توسعه دريامحور در جهت استفاده از ظرفيت‌ هاي مولدسازي را در راستاي توازن‌ بخشي به توسعه فضايي در حاشيه ساحلي جنوب كشور با اصلاحات و ملاحظات مقرر به شرح زير مورد تائيد قرار گرفت.

به جهت حصول اطمينان از يكپارچگي اقدامات و هماهنگي دستگاه ‌ها و در راستاي رعايت اصل سلسله ‌مراتب در نظام تصميم ‌گيري، مقرر گرديد فرآيند تهيه طرح شامل گام ‌هاي سه‌ گانه زير باشد: الف) تعيين كلان ‌پهنه‌ هاي فاقد محدوديت توسعه (بر اساس پيشنهاد‌هاي مصوب شوراي برنامه‌ ريزي و توسعه استان ‌ها) و ابلاغ آن توسط دبير شوراي عالي شهرسازي و معماري. متعاقب اين گام مراتب توسط دبير شوراي عالي به دستگاه‌ هاي ذيربط در جهت اخذ برنامه‌ هاي اقتصادي و توسعه‌ هاي آتي دستگاه‌ هاي متولي شامل كشاورزي، گردشگري و صنعت نيز ابلاغ خواهد شد. ب) تهيه «طرح يكپارچه توسعه ساختار فضائي سكونت ‌گاه ‌هاي جديد در چهار استان ساحلي جنوب» با لحاظ واحدهاي توليدي و كشاورزي، صنعتي و گردشگري، در پهنه ‌هاي تدقيق شده با راهبري شركت عمران شهرهاي جديد و تصويب شوراي عالي پ) تهيه طرح جامع شهر جديد/شهرك جديد/ توسعه سكونتگاه‌ هاي موجود منبعث از دستاوردها و يافته ‌هاي طرح يكپارچه توسعه ساختار فضائي توسط شركت عمران شهرهاي جديد و با تصويب شوراي برنامه ‌ريزي و توسعه استان‌ مربوطه و تصويب نهايي توسط شوراي عالي

1ـ گام اول:كميته فني 1 موظف است در چهارچوب زير پهنه ‌هاي مصوب مراجع استاني در اين خصوص را مورد بررسي قرار داده و نتيجه (كلان ‌پهنه ‌هاي فاقد محدوديت توسعه)، توسط دبير شورا، جهت طي مراحل بعدي به مراجع استاني و شركت عمران شهرهاي جديد ابلاغ نمايد:

۱ـ حذف عرصه كليه مناطق چهارگانه تحت حفاظت سازمان محيط زيست ايران و ديگر عناصر واجد ارزش همچون خوريات و تالاب ‌ها از محدوده پهنه‌ هاي داراي قابليت استقرار

۲ـ رعايت الزامات و ملاحظات در خصوص استقرار در مجاورت آب‌ شيرين‌ كن ‌هاي موجود و آتي

3ـ نظر به ضرورت بهره‌ گيري از قابليت اقتصاد دريا محور بر دسترسي سكونت‌ گاهها به دريا با رعايت حريم و پهنه خطر ICZM ملي تاكيد مي ‌گردد. در هر صورت پهنه ICZM در طول نوار ساحلي جنوب قابليت استقرار سكونت و فعاليت را نخواهد داشت.

۴ـ مكانيابي سكونت ‌گاه ‌ها صرفاً در اراضي ملي و دولتي و با احتراز حداكثري از تداخل با عرصه مستثنيات صورت بپذيرد.

۵ ـ رعايت كليه برنامه‌ هاي فعلي و آتي نيروهاي مسلح و وزارت دفاع از منظر ملاحظات دفاعي ـ امنيتي و حفظ فاصله مناسب از مراكز استقراري نظامي موجود صورت پذيرد.

۶ ـ كليه عرصه ‌هاي با شيب متوسط بيشتر از ۱۵ درصد از شمول مكانيابي سكونتگاه ‌ها حذف گردند.

۷ـ در راستاي استفاده حداكثري از ظرفيت شبكه راه ‌ها و تاسيسات زيربنايي موجود (انرژي، حمل و نقل، داده) پهنه‌ هاي در مجاورت اين دسته از تاسيسات در اولويت توسعه قرار داده شوند.

2ـ گام دوم: «طرح يكپارچه توسعه ساختار فضائي سكونتگاه ‌هاي جديد ساحلي» به‌ عنوان پيوند‌دهنده برنامه دستگاه ‌هاي ذي ‌مدخل در توسعه سواحل جنوبي و با تكيه بر اركان زير تهيه و به تصويب شوراي عالي خواهد رسيد:

1ـ سكونت‌ گاه جديد در اين مطالعات، واژه‌ اي فراگير مشتمل بر انواع مراكز اسكان جمعيت (منجمله شهر جديد و شهرك) مي ‌باشد كه تعيين آن بر عهده مطالعات «طرح يكپارچه توسعه ساختار فضائي سكونتگاه‌ هاي جديد ساحلي» با محوريت اقتصاد و توسعه دريامحور خواهد بود.تبعاً اطلاق واژه سكونت ‌گاه جديد به معناي خروج سكونت ‌گاه‌ هاي موجود از فرآيندهاي قانوني توسعه سكونت ‌گاه نبوده و توسعه سكونت ‌گاه‌ هاي موجود (شهر يا روستا) درچهارچوب برنامه و طرح‌ هاي آتي مورد تأكيد و اولويت بوده و درصورت تصويب شوراي عالي، سكونت ‌گاه ‌هاي روستايي و شهري موجود مي ‌بايستي در برنامه‌ هاي آتي توسعه با لحاظ شرايط بومي و محلي و حفظ منافع جامعه محلي در سكونت ‌گاه جديد ادغام گردند.

۲ـ تعيين ساختار و نحوه هم پيوندي سكونت‌ گاه ‌هاي جديد در مقياس محلي، ملي و بين‌ المللي و جايگاه آن‌ ها در نظام تقسيم‌ كار ملي و بين ‌المللي و نحوه تعامل آن ‌ها با نظام شبكه شهري كشور،

۳ـ تعيين اندازه و طبقه جمعيتي هر سكونت‌ گاه و ارائه ماهيت از منظر شهر جديد، شهرك يا مجموعه ‌اي از سكونت‌ گاه‌ هاي هم پيوند ناحيه ‌اي (منطقه شهري همكار)

۴ـ هماهنگي استقرار سكونت ‌گاه ‌ها با برنامه‌ هاي توسعه صنعت ـ كشاورزي و گردشگري مناطق آزاد و دستگاه‌ هاي اجرايي (به ويژه پتروپارك ‌ها و شهرهاي مولد) با هدف هم‌ افزايي حداكثري،

۵ ـ تعيين نقش و كاركرد هر كدام از سكونت ‌گاه ‌ها در پيوند با برنامه‌ هاي توسعه ملي و منطقه ‌اي دستگاه‌ هاي مختلف،‌ با رويكرد ايجاد سكونت ‌گاه ‌هاي مستقل و خود بسنده به لحاظ اقتصادي و مبتني بر توان‌ هاي دروني، زنجيره ‌هاي بالادستي و پايين ‌دستي توليد و قابليت‌ هاي بستر قرارگيري محلي،

۶ ـ تبيين ابعاد حقوقي و مديريتي سكونت ‌گاه‌ هاي جديد در ارتباط با استان مربوطه و ساير استان ‌هاي كشور و مدل‌ هاي كلي مديريت و بهره ‌برداري سكونت‌ گاه‌ ها،

۷ـ بررسي و پيشنهاد شيوه ‌هاي تأمين و مديريت مالي سكونت‌ گاه‌ هاي جديد ساحلي و مكانيزم ‌هاي سرمايه ‌گذاري،

8 ـ تدقيق محدوده ‌هاي قانوني هر سكونت ‌گاه بر اساس ملاحظات دستگاه‌ هاي مختلف و سطح و محدوده مورد نياز هر سكونت ‌گاه بر مبناي نقش و كاركرد، اندازه و مقياس اثرگذاري اجتماعي و اقتصادي،

۹ـ اولويت ‌بندي اجرايي و عملياتي سكونت ‌گاه‌ هاي جديد ساحلي در چهارچوب برنامه زمان ‌بندي مشخص،

۱۰ـ تدوين چهارچوب و ضوابط كلي توسعه در قالب پهنه ‌بندي كاربري زمين، نظام دسترسي ‌هاي داخلي و بيروني و الگوي ضوابط و مقررات ساختماني مطابق مصوبات شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران.

۱۱ـ بهره‌ مندي جامعه محلي از عوايد ناشي از توسعه ملي در قالب «پيوست اقتصادي طرح»،

۱۲ـ تاكيد بر عدم ايجاد بار مالي غيرضروري با استفاده از زيرساخت‌ هاي موجود استان،

۱۳ـ استفاده از ظرفيت جاذبه ‌هاي طبيعي، ميراث تاريخي و نيز ميراث ناملموس اين منطقه در ايجاد اشتغال، جذب جمعيت دائم و گردشگر و هويت بخشي به سكونت ‌گاههاي جديد ساحلي،

۱۴ـ استفاده از روش ‌هاي مشاركتي در تهيه طرح، در سطح ملي (كميته ‌هاي تخصصي) در سطح استاني (با بهره‌ گيري از روش‌ هاي اخذ استعلام، نظرسنجي، جلسات فني مشترك) و در سطح محلي (مشاركت سازمان‌ هاي مردم نهاد، نظرخواهي ‌هاي جمعي و اطلاع‌ رساني عمومي در مراحل مختلف) مدنظر قرار گرفته، در همين راستا بر حضور مديران استاني و معتمدين محلي و مردم در تمامي مراحل برنامه ‌ريزي تاكيد مي ‌گردد.

15ـ «پيوست اجتماعي و فرهنگي طرح» مشتمل بر نحوه تعامل جامعه هدف طرح با بستر اجتماعي، فرهنگي و هويتي موجود، ارتقاء سرمايه اجتماعي و حس تعلق به مكان با رويكرد اسكان ‌بلندمدت و مستمر و ايجاد جاذبه جهت جذب جمعيت از استان‌ هاي معين مبدأ تهيه و پس از تصويب در شوراي برنامه ‌ريزي و توسعه استان جهت تصويب نهايي به «شوراي اجتماعي كشور» ارائه گردد. طرح مذكور با هدف حداكثر‌سازي هماهنگي بين ‌بخشي و اخذ و اعمال كليه ملاحظات دستگاه‌ هاي مرتبط در مقياس ملي، با راهبري شركت عمران شهرهاي جديد تهيه و پس از تدقيق و تائيد در كميته ‌هاي پنج ‌گانه شامل دستگاه‌ هاي مرتبط اجرايي، جهت تصويب نهايي به شوراي عالي شهرسازي و معماري ارائه خواهد شد. تركيب اعضاي كميته‌ هاي مذكور به ترتيب زير خواهد بود: رديف عنوان كميته تخصصي دستگاه هاي عضو (وزارت خانه/سازمان) 1 كميته حمل و نقل، انرژي و صنعت نفت – صنعت – نيرو - حفاظت محيط زيست - پدافند غيرعامل - جهاد كشاورزي - بنادر و دريانوردي - ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي - استانداري 2 كميته كشاورزي، منابع طبيعي و محيط زيست جهاد كشاورزي - حفاظت محيط زيست - نيرو - استانداري 3 كميته اجتماعي، فرهنگي و سياسي كشور - فرهنگ و ارشاد اسلامي - ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي - بنياد مسكن - استانداري 4 كميته دفاعي، امنيتي و پدافند غيرعامل كشور - پدافند غيرعامل - دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح - مديريت بحران - استانداري 5 كميته مديريت منابع مالي و سرمايه گذاري برنامه و بودجه - صنعت - جهاد كشاورزي - ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي - مناطق آزاد - استانداري حسب ضرورت و با پيشنهاد اعضاء امكان عضويت اشخاص حقيقي و حقوقي ذي ربط با ابلاغ دبير شوراي عالي شهرسازي و معماري وجود خواهد داشت.

2- گام سوم: بر اساس خروجي ‌هاي «طرح يكپارچه توسعه ساختار فضائي»، « طرح جامع شهر جديد/شهرك/ توسعه سكونت ‌گاه موجود» با محوريت شركت عمران شهرهاي جديد و همكاري اداره كل راه و شهرسازي مربوطه تهيه و پس از تصويب در شوراي برنامه ‌ريزي و توسعه استان جهت تصويب نهايي به شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران ارائه گردد.

بديهي است اجراي مصوبه حاضر صرفاً ناظر بر مطالعات امكان ‌سنجي احداث و توسعه سكونتگاه‌ هاي جديد ساحلي در استان ‌هاي جنوبي با رعايت و اولويت توسعه و اقتصاد دريا محور و پس از اخذ نظر دستگاه‌ هاي متولي مربوطه مي ‌باشد. در اين راستا بر ضرورت اخذ مصوبه شوراي عالي شهرسازي و معماري در خصوص كليه مراحل و اقدامات بعدي تاكيد مي ‌گردد. مراتب جهت استحضار و صدور دستور انعكاس و اقدام اعلام مي‌ شود.

معاون شهرسازي و معماري و دبير شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران ـ خسرو دانشجو