آيين‌نامه ارجاع كار به پيمانكاران صنعت ساخت

هيئت وزيران در جلسه مورخ 24/1/1383 بنا به پيشنهاد شماره 177367/101 مورخ 19/9/1382 سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور و به استناد ماده (22) قانون برنامه و بودجه ـ مصوب 1351ـ آيين‌نامه ارجاع كار به پيمانكاران صنعت ساخت را به شرح زير تصويب نمود:

‌ ايـن آيـين‌نامه، ضوابط ارجاع كار به پيمانكار داراي گواهينامه صلاحيت پيمانكاري صنعت ساخت را تعيين مي‎كند.

‌اصطلاحات زير، در معاني مشروح زير به كار مي‌روند: الف ـ‌ فراخوان نخست: ‌فرآيندي كه در آن از پيمانكاران داراي گواهينامه صلاحيت، براي ارزيابي توان اجراي كار، ‌دعوت به عمل مي‌آيد. ب ـ دعوت نامه ارزيابي توان اجراي كار: اسنادي كه به منظور ارزيابي توان اجراي كار پيمانكاران، براي آنها ارسال مي‌شود. پ ـ اظهارنامه ارزيابي توان اجراي كار: سندي ضميمه دعوت نامه ارزيابي توان اجراي كار است كه به وسيله پيمانكاران تكميل و به دستگاه اجرايي تحويل مي‌شود. ت ـ‌ ارزيابي توان اجراي كار: بخشي از فرايند ارجاع كار به پيمانكاران كه طي آن توان شركت‏هاي دارنده گواهينامه صلاحيت براي اجراي طرح يا پروژه مورد نظر،‌ بررسي‌شده و فهرستي كوتاه از آنها به منظور دعوت به ارايه پيشنهاد، تهيه مي‌شود. ث ـ سازمان : سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور . ج ـ مشاور كارفرما: شخص حقوقي كه به عنوان عامل فني كارفرما، از سوي وي، براي انجام خدمات فني طرح يا پروژه كه قرار است به روش طرح و ساخت اجرا شود تعيين مي‌گردد.

هيئت ارزيابي پيمانكار كه از اين پس هيئت ناميده مي‌شود با عضويت افراد زير تشكيل مي‌گردد: الف ـ مجري طرح يا پروژه يا نماينده بالاترين مقام دستگاه اجرايي. ب ـ ذي حساب يا مدير امور مالي دستگاه اجرايي. پ ـ مدير امور فني مهندسي يا مدير امور اجرايي دستگاه اجرايي. ت ـ ‌نماينده امور پيمان‏هاي دستگاه‏هاي اجرايي. ث ـ نماينده مشاور كارفرما ( مشاور يا مدير طرح يا پروژه ).

در مواردي كه در دستگاه‏هاي اجرايي، سمت‏هايي با عناوين پيش‎گفته وجـود نداشتـه باشـد، افرادي كه سمت‏هايي با وظايف مشابه دارند، به عضويت هيئت درخواهند آمد. تشخيص اين مشابهت به عهده بالاترين مقام دستگاه اجرايي است.

‌ هيئت وظايف زير را به عهده دارد: الف ـ بررسي كفايت اطلاعات و مدارك طرح يا پروژه با توجه به دستورالعمل تهيه اين مدرك. ب ـ تعيين ارزش وزني معيارهاي ارزيابي توان اجراي كار و تنظيم جدول سنجش امتيازها. پ ـ ‌بررسي كفايت مدارك دعوت نامه ارزيابي توان اجراي كار. ت ـ‌ بررسي و ارزيابي توان اجراي كار پيمانكاران و تهيه فهرست كوتاه پيمانكاران.

‌در صورتي كه به تشخيص هيئت، طرح يا پروژه به لحاظ پيچيدگي فني و اجرايي داراي ويژگي‏هاي خاصي باشد، هيئت مي‎تواند پايه‌اي بالاتر از پايه تعيين شده در آيين نامه تشخيص صلاحيت پيمانكاران طرح و ساخت، از پيمانكاران درخواست كند. اين پيچيدگي، مي‌تواند در بعد طراحي يا اجرا يا هر دو باشد.

جلسات هيئت با حضور مجري طرح يا پروژه يا نماينده بالاترين مقام دستگاه‌اجرايي رسميت مي‌يابد و تصميمها در هيئت، با رأي‌گيري و حداقل سه رأي مثبت هيئت، اتخاذ مي‌شود.

‌ فرايند ارزيابي پيمانكاران براي دعوت به مناقصه محدود، به شرح زير است: الف ـ‌ فراخوان نخست. ب ـ دعوت به ارزيابي توان اجراي كار. پ ـ‌ بررسي توان اجراي كار پيمانكاران و تهيه فهرست كوتاه پيمانكاران، به‌ منظور دعوت به ارايه پيشنهاد.

‌دستگاه‏هاي اجرايي براي ارجاع كار به پيمانكاران در مرحله فراخوان نخست، موظف هستند ترتيب‏هاي زير را رعايت كنند: الف ـ‌ مطالعات توجيهي طرح يا پروژه به تصويب مراجع مربوط رسيده باشد. ب ـ اجـراي طـرح يـا پـروژه به تصويب مرجع مربوط رسيده و اعتبار آن تأمين شده باشد. پ ـ ساختگاه طرح يا پروژه براي شروع عمليات قابل تحويل باشد. ت ـ هيئت تشكيل شده باشد.

در مناقصه محدود براي فراخوان نخست نياز به انتشار آگهي (انجام ترتيبات موضوع بندهاي «ب»، «ج» و «د» ماده (13) قانون برگزاري مناقصات ـ مصوب 1383-) نيست و فراخوان از طريق ارسال دعوتنامه براي مناقصه گران صلاحيت دار براساس ضوابط موضوع مواد (13) و (26) قانون برگزاري مناقصات – مصوب 1383 - به اطلاع مناقصه گران مي رسد.

‌ به فراخوان نخست، شركتهاي موجود در آخرين فهرست رايانه‎اي سازمان، كه حاوي نام پيمانكاران تشخيص صلاحيت شده صنعت ساخت، پايه و تعداد كار مجاز آنهاست، مي‌توانند پاسخ دهند. هرگاه تعداد پيمانكاران در فهرست يادشده از هفت پيمانكار كمتر باشد، پيمانكاران فاقد گواهينامه صنعت ساخت نيز مي‌توانند در فراخوان نخست، شركت كنند. شرايط لازم از نظر رشته، تخصص و پايه موردنياز مشاوره و پيمانكاري، براي پيمانكاراني كه داراي گواهينامه صنعت ساخت نيستند، با توجه به مباني اين آيين‌نامه در فراخوان نخست تعيين مي‌شود.

‌در صورتي كه برآورد طرح يا پروژه‎اي كمتر از مبلغ دوهزار ( 2000 ) ميليون ريال باشد، دستگاه اجرايي مي‌تواند به جاي فراخوان نخست، با استفاده از فهرست پيمانكاران داراي گواهينامه صلاحيت صنعت ساخت، دعوت به ارزيابي توان اجراي كار كند. باتوجه به رشد هزينه اجرايي طرحها، سازمان در زمانهاي لازم مبلغ يادشده را تعديل و اعلام مي‌نمايد.

هرگاه مبلغ كار مورد نظر بالاتر ازحداكثر مبلغ مناسب كار تعيين شده در اين آيين‌نامه باشد. به پيشنهاد دستگاه اجرايي و تأييد سازمان، صلاحيت حداقل پنج شركت به صورت موردي، طي فهرست خاص، براي دعوت به ارزيابي توان اجراي كار مورد استفاده قرار مي‌گيرد.

در فراخوان نخست، اطلاعات عمومي و كلي طرح يا پروژه، شامل موارد زير اعلام مي‌شود: الف ـ‌ معرفي كارفرما و مشاور كارفرما (مشاور يا مدير طرح يا پروژه). ب ـ‌ شرح مختصر طرح يا پروژه. پ ـ شـرح كلـي خـدمات پيمانكار، از نظر تكميل طراحي يا طراحي حسب مورد، تأمين مصالح، تجهيزات، ساختمان و نصب و راه اندازي. ت ـ نوع گواهينامه صلاحيت، رشته، تخصص و پايه لازم. ث‌ ـ‌ ساير اطلاعات لازم، به تشخيص دستگاه اجرايي. ج ـ تاريخ و محل دريافت دعوت‌نامه ارزيابي توان اجراي كار و همچنين تاريخ و محل تسليم اظهارنامه. چ- نوع و مبلغ تضمين شركت در مناقصه ح- مبلغ برآورد شده معامله و مباني آن (در صورتي كه تعيين آن ميسر يا به مصلحت باشد) در مواردي كه فهرست بهاي پايه وجود دارد، برآورد مربوط طبق فهرست يادشده تهيه مي شود.

‌پس از فراخوان نخست و دريافت پاسخ پيمانكاران، دعوت‌نامه ارزيابي توان اجراي كار، به پيمانكاراني كه داراي شرايط لازم در فراخوان نخست بوده و آمادگي خود را براي پذيرش كار اعلام كرده‎اند، تسليم مي‌شود. پيمانكاران دعوت شده، بايد در مهلت تعيين شده در فراخوان نخست، اظهارنامه ارزيابي توان اجراي كار را تكميل كرده و به دستگاه اجرايي تسليم كنند يا انصراف خود را از شركت در ارزيابي اعلام نمايند. درصورت عدم اعلام انصراف، مراتب از سوي دستگاه اجرايي براي منظور نمودن در ارزشيابي، به سازمان منعكس مي‌شود.

در صـورتي كه تعداد پيمانكاراني كه به فراخوان نخست پاسخ داده‌اند، به هفت شركت نرسد، دستگاه اجرايي مي‌تواند با استفاده از فهرست پيمانكاران صنعت ساخت، اقدام به فراخوان مجدد نمايد.

اطلاعاتي كه در دعوت نامه به طور يكسان به همه پيمانكاران داده مي‌شود، حداقل شامل موارد زير است: الف ـ اطلاعات كلي طرح يا پروژه. ب ـ شرايط عمومي مالي و قراردادي. پ ـ معيارهاي ارزيابي توان اجراي كار و جدول سنجش امتيازها. ت ـ روش ارزيابي توان اجراي كار، شامل ضريب وزني و نحوه امتياز دهي به هر يك از عوامل ارزيابي.

اطلاعاتي كه طبق كاربرگها و جدولهاي اظهار نامه ارزيابي توان اجراي كار از پيمانكار خواسته مي‌شود، شامل موارد زير است: الف ـ مشخصات ثبتي يا مجوز قانوني تأسيس پيمانكار. ب ـ مشخصات گواهينامه صلاحيت پيمانكار و ظرفيت آزاد وي . پ ـ مشخصات سازماني پيمانكار و ساختار پيشنهادي اجرايي پروژه. ت ـ صورتـهاي مالي و وضعيت اعتباري پيمانكار، براساس اظهارنامه‌هاي مالياتي سه سال گذشته. ث ـ ‌تجربه‌هاي قبلي پيمانكار در كارهاي مشابه و ساير موارد به همراه تاييدهاي صادره . ج ـ فهرست كاركنان كليدي طراحي و اجرا. چ ـ ‌نظام تضمين مديريت كيفيت در زمينه‌هاي طراحي و اجرا . ح ـ وضعيت امكانات اجرايي و نرم افزاري پيمانكار. خ ـ ساير اطلاعات ديگري كه طبق نظر دستگاه اجرايي مورد نياز باشد.

: در صورتي كه پيمانكار از نوع « الف» و « ث» ماده (4) « آيين نامه تشخيص صلاحيت پيمانكاران طرح و ساخت » باشد، بر حسب مورد، اطلاعات بالا براي گروه و هر يك از شركت‏هاي مستقل تهيه شود.

: ‌ارايه اطلاعات موضوع بندهاي « ت»، و « چ» براي كارهاي در حد پايه چهار و پنج،‌ الزامي نيست.

‌ اطلاعات كلي طرح يا پروژه از جمله اطلاعات و داده‌هاي زير است: الف ـ ‌اطلاعات عمومي و سيماي كلي طرح يا پروژه. ب ـ مشخصات كلي و در صورت لزوم نقشه توپوگرافي محل طرح يا پروژه . پ ـ‌ مشخصات ژئوتكنيكي و زمين شناسي (در صورت لزوم). ت ـ نوع و مشخصات مصالح و تجهيزات (در صورت لزوم). ث ـ معيارها، ضوابط و استانداردهاي طراحي. ج ـ‌ مدت تخميني تكميل طرح يا پروژه . چ ـ‌ نيازها و خواسته‌هاي عملكردي طرح يا پروژه. ح ـ ‌سازمان كلي طرح يا پروژه (كارفرما، مشاور، مديرطرح يا پروژه).

‌شرايط عمومي مالي و قراردادي، شامل اطلاعات زير است: الف ـ نوع و ميزان تضمين ارايه پيشنهاد و ساير تضمين‏هاي قراردادي و در صورت لزوم تعيين سهم شركا در تهيه تضمينها. ب ـ توان مالي پيمانكار، براي تأمين نقدينگي كار. پ ـ نوع موافقتنامه، شرايط عمومي و شرايط خصوصي پيمان. ت ـ‌ ميزان و نوع بيمه‌هاي اجباري پيمان و شرايط هركدام. ث ـ‌ نحوه جبران بخشي از هزينه تهيه پيشنهاد از سوي پيمانكاران كه به وسيله دستگاه اجرايي به تشخيص خود، به منتخب دوم و سوم پرداخت مي‌شود.

‌ معيارهاي ارزيابي توان اجراي كار عبارتند از: الف ـ‌ سابقه كار اجرايي پيمانكار در طرح يا پروژه‌هاي مشابه و ساير موارد در ابعاد مختلف كيفيت، هزينه، زمان، رضايت كارفرما و ايمني. ب ـ سابقه طراحي پيمانكار يا همكار طراحي در طرح يا پروژه‌هاي مشابه، با تركيب كاركنان فعلي. پ ـ ‌مديريت كارآمد و با تجربه در طراحي و اجرا. ت ـ كفايت افراد فني و عناصر كليدي از نظر دانش و تجربه. ث ـ قدرت مالي پيمانكار. ج ـ خلاقيت و نوآوري در كارهاي مشابه. چ ـ نظام مديريتي پيمانكار براي اجراي كار،‌ شامل نحوه كنترل زمان، هزينه و كيفيت. ح ـ‌ نظام تضمين كيفيت انجام كار. خ ـ ماشين آلات و تجهيزات آماده به كار و يا در دسترس پيمانكار. د ـ ساير موارد لازم، به تشخيص دستگاه‏هاي اجرايي.

هيئت موظف است بر اساس اولويت‏هاي اجرايي طرح يا پروژه جدول امتيازها و ضريب وزني هر يك از معيارها را تنظيم كرده به همراه دعوتنامه ارزيابي توان اجراي كار، به پيمانكاران تحويل دهد. اين جدول حاوي اطلاعات زير است: الف ـ معيارهاي ارزيابي. ب ـ تعيين ضريب وزني هر يك از معيارها به درصد. پ ـ روش محاسبه امتياز هر يك از معيارها در محدوده صفر تا حداكثر امتياز بند « ب» بالا براي هر پيمانكار. ت ـ اعلام حد نصاب امتياز.

‌هيئت موظف است پس از دريافت اظهارنامه توان اجراي كار و محاسبه امتيازهاي پيمانكاراني كه اظهارنامه خود را در مهلت مقرر تحويل داده‌اند، آنها را ارزيابي و حداقل پنج پيمانكار را كه داراي بالاترين امتياز هستند، انتخاب و براي دعوت به ارايه پيشنهاد، به دستگاه اجرايي معرفي‌كند. در صورتي كه با توجه به تبصره (1) ماده (8)، پيمانكاران انتخاب شده از سوي هيئت يا شماري از آنها فاقد گواهينامه صلاحيت پيمانكاري صنعت ساخت باشند، بايد صلاحيت آنها براساس ضوابط آيين نامه تشخيص صلاحيت پيمانكاران طرح و ساخت ، به صورت موردي به تأييد سازمان برسد.

در صورتي كه شمار پيمانكاران فهرست كوتاه از پنج پيمانكار كمتر باشد، دستگاه اجرايي مي‌تواند آگهي فراخوان نخست را تمديد كند يا با ارسال دعوت‌نامه، پيمانكاران داراي گواهينامه صلاحيت را براي رساندن شمار پيمانكاران واجد شرايط به پنج پيمانكار، دعوت كند. در اين حالت، اين دعوت نامه‌ها حداكثر 48 ساعت پس از تأييد هيئت، براي پيمانكاران ارسال مي‌شود. هرگاه با وجود اقدامات يادشده شمار پيمانكاران حايز شرايط به پنج پيمانكار نرسد طبق نظر مشترك سازمان و دستگاه اجرايي عمل خواهد شد.

‌در طرح يا پروژه‌هايي كه موضوع آنها در برگيرنده چند رشته مختلف است، اگر مبلغ برآورد كار در رشته فرعي كمتر از بيست و پنج (25) درصد كل برآورد باشد، ارجاع كار به صورت يكجا در رشته اصلي انجام مي‌شود.

از آنجا كه ماهيت روش طرح و ساخت، حاوي جامعيت همه ابعاد طرح يا پروژه است و بطور عمومي رشته‌هاي فرعي، در تمام رشته‌هاي صنعت ساخت وجود دارد، از اين رو با توجه به ماهيت طرح يا پروژه، پيمانكاران بايد هنگام ارجاع كارهاي پايه يك و دو و در صورت صلاحديد دستگاه اجرايي در ساير پايه‌ها، در صورتي كه خود صلاحيت لازم را طبق آيين‌نامه تشخيص صلاحيت پيمانكاري و مشاوره نداشته باشند، پيمانكار و مشاور همكار داراي صلاحيت خود را بر حسب مورد، براي ارزيابي معرفي كنند. در اين حالت، شركت‏هاي همكار، بر حسب مورد، بايد با توجه به مبلغ برآورد هزينه كارهاي رشته فرعي، داراي پايه مورد نظر طبق « آييـن‌نامه طبقه ‌بندي و تشخيص صلاحيت پيمانكاران» و « آيين‌نامه تشخيص صلاحيت مشاوران» با رعايت تعداد كار مجاز باشند.

واگذاري يكجاي كار از سوي پيمانكار به پيمانكار دست دوم، ممنوع است. در صورت تخلف از اين حكم پيمانكارتا مدت 2 سال از ارجاع كار محروم مي شود.

در صورت ارجاع كار به روش ترك تشريفات مناقصه، پيمانكاري كه كار به او واگذار مي‌شود، بايد گواهينامه صلاحيت پيمانكاري صنعت ساخت را دارا باشد. در هر حالت بايد توان پيمانكار اجراي طرح يا پروژه مورد نظر، از سوي هيئت مورد تأييد قرار گيرد.

دستگاه اجرايي، ظرف يك هفته پس از ارزيابي توان اجراي كار پيمانكاران و تهيه فهرست كوتاه، گزارش انتخاب پيمانكاران منتخب، شامل اسناد ارزيابي توان اجراي كار، روش و نتيجه تعيين امتيازها را به همراه اسامي پيمانكاران منتخب، به سازمان گزارش مي‌كند. پس از برگزاري مناقصه و تعيين پيمانكار برنده و انعقاد قرارداد يك نسخه از موافقتنامه قرارداد، همراه با صورتجلسات كميسيون مناقصه، بايد براي سازمان ارسال شود.

اعمالي مانند تباني، تهديد، رشوه و بكارگيري عوامل كارفرما به منظور گرفتن كار يا اخلال در روند مناقصه ممنوع است. در صورت محكوميت قضايي در رابطه با هر يك از موارد يادشده، علاوه برمجازاتهاي قانوني، گواهينامه صلاحيت پيمانكار متخلف حداقل به مدت دو سال به تشخيص سازمان لغو مي‌شود.

‌پس از تصويب و ابلاغ اين آيين‌نامه، سازمان دستورالعملهاي اجرايي آيين‌نامه حاضر را از جمله راهنماي تهيه اظهارنامه صلاحيت تهيه و ابلاغ مي‌كند.

نظارت بر حسن اجراي اين آيين‌نامه به عهده سازمان است.

معاون اول رئيس‎جمهور- محمدرضا عارف