نظر مشورتي 7/1402/255 مورخ 1402/04/30 اداره كل حقوقي قوه قضائيه

استعلام : مطابق بند اول ماده 615 قانون مجازات اسلامي (بخش تعزيرات) مجازات شركت در نزاع دسته جمعي منتهي به قتل پيش‌بيني شده است و مطابق تبصره ماده 614 قانون مجازات اسلامي (بخش تعزيرات) مجازات جرح با چاقو يا اسلحه و امثال آن آمده است. حال سؤال اينجاست كه چنانچه فردي حين شركت در نزاع دسته جمعي مرتكب قتل به وسيله چاقو شود، چه جرايمي رخ داده است؟ شركت در نزاع دسته جمعي منتهي به قتل + جرح با چاقو + قتل عمدي؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : شركت در منازعه موضوع ماده 615 قانون مجازات اسلامي (تعزيرات) مصوب 1375، وقتي تحقق مي‌يابد كه عده‌اي همزمان و در يك مكان با هم مشغول منازعه باشند و نزاع آن‌ها منجر به يكي از نتايج مندرج در بندهاي ذيل اين ماده شود؛ صرف‌نظر از اينكه معلوم باشد يا نباشد كه نتيجه حاصله مستند به رفتار كداميك از شركت‌كنندگان در منازعه است و در صورتي كه نزاع جمعي منتهي به قتل شود، اتهام هريك از افراد شركت‌كننده در منازعه، «مشاركت در نزاع جمعي منتهي به قتل» است و مجازات نيز بر اساس بند يك ماده پيش‌گفته تعيين مي‌شود و چنانچه احراز شود يكي از افراد شركت‌كننده در منازعه علاوه بر شركت در نزاع جمعي، نسبت به فرد معيني اقدام به ضرب و جرح (مانند ضرب و جرح با چاقو) نموده است و اين اقدام منجر به قتل شده است، در اين‌صورت اين فرد مرتكب دو رفتار مجرمانه شده است؛ يكي «مشاركت در منازعه منتهي به قتل» و ديگري «قتل عمدي»؛ چون عناصر مادي و معنوي و قانوني اين دو رفتار مجزا از يكديگر مي‌باشند و به همين علت در تبصره 2 ماده 615 قانون فوق‌الذكر به صراحت آمده است كه «مجازات‌هاي فوق مانع اجراي مقررات قصاص يا ديه حسب مورد نخواهد بود».