رأي شماره 818798 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با موضوع: ابطال صورتجلسه شماره ص 1400 /32467 /22 /56 مورخ 1400/9/13 مديركل دفتر امور اجتماعي و فرهنگي استانداري فارس و ابطال بخشنامه شماره 1400/14602/10 مورخ 1400/9/18 مديركل آموزش و پرورش استان فارس

شماره 0105248 – 1404/04/22 بسمه تعالي مديرعامل محترم روزنامه رسمي جمهوري اسلامي ايران يك نسخه از رأي هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با شماره دادنامه 140431390000818798 مورخ 1404/04/10 مبني بر: نامه شماره 10 /14602 /1400 مورخ 1400/09/18 مديركل آموزش و پرورش فارس و صورتجلسه شماره ص 1400 /32467 /22 /56 مورخ 1400/09/13 مديركل دفتر اموراجتماعي و فرهنگي استانداري فارس در تعيين نصاب سنتي كمتر از 5 سال براي فعاليت خانه هاي كودك و اعلام بي اعتباري مجوز فعاليت آنها و تخلف انگاري عدم ثبت اطلاعات و پيش بيني برخورد با متخلفان، به دليل عدم رعايت حدود اختيارات پيش بيني شده براي اين نهادها ابطال شد جهت درج در روزنامه رسمي به پيوست ارسال مي گردد. مديركل هيأت عمومي و هيأت هاي تخصصي ديوان عدالت اداري – يداله اسمعيلي فرد شماره دادنامه: 140431390000818798 تاريخ دادنامه: 1404/4/10 شماره پرونده: 0105248 مرجع رسيدگي: هيات عمومي ديوان عدالت اداري شاكي: آقاي حسن كيان طرف شكايت: استانداري فارس و اداره كل آموزش و پرورش استان فارس موضوع شكايت و خواسته: ابطال صورتجلسه شماره ص 1400 /32467 /22 /56 مورخ 1400/9/13 مديركل دفتر امور اجتماعي و فرهنگي استانداري فارس و ابطال بخشنامه شماره 1400/14602/10 مورخ 1400/9/18 مديركل آموزش و پرورش استان فارس گردش كار: شاكي به موجب دادخواستي ابطال صورتجلسه شماره ص 1400 /32467 /22 /56 مورخ 1400/9/13 مديركل دفتر امور اجتماعي و فرهنگي استانداري فارس و ابطال بخشنامه شماره 1400/14602/10 مورخ 1400/9/18 مديركل آموزش و پرورش استان فارس را خواستار شده و در جهت تبيين موضوع اعلام كرده است كه: " مطابق با نامه شماره 1400/14602/10 مورخ 1400/9/18 آموزش و پرورش استان فارس و براساس بند يك صورتجلسه شماره ص 1400 /32467 /22 /56 مورخ 1400/9/13 «تنها دستگاه متولي ساماندهي و ارايه مجوز به خانه هاي بازي كودك يا مؤسسات خلاقيت كودك يا عملكرد مشابه آموزش و پرورش تعيين شده و مجوزهاي صادره با هر عنوان از تمامي دستگاه هاي اجرايي و انجمن هاي صنفي كه با كودكان كمتر از پنج سال ارتباط دارد ابطال و فاقد اعتبار گرديده و فعاليت تمامي واحدهاي صنفي و رسته هاي مذكور كه اقدام به ثبت اطلاعات نكرده اند تخلّف محسوب گرديده» در حالي كه مصوبه فوق و نامه صادره مستند به آن با توجه به موارد ذيل خلاف قانون و عقل بوده و درخور نقض توسط ديوان عدالت اداري مي باشد: الف: مطابق با ماده واحده قانون تعطيل مؤسسات و واحدهاي آموزشي مصوّب 1372/10/7 «اشخاصي كه بدون اخد مجوز از مراجع قانوني اقدام به ايجاد مؤسسات و واحدهاي آموزشي و تحقيقاتي و فرهنگي از قبيل دانشگاه، مؤسسه آموزش عالي يا تحقيقاتي، مدرسه و آموزشگاه كه از وظايف وزارتخانه هاي فرهنگ و آموزش عالي، آموزش و پرورش، كار و امور اجتماعي، بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و فرهنگ و ارشاد اسلامي مي باشد نمايند و بعد از صدور انحلال طبق ضوابط مقرّر مؤسسه يا واحد مربوطه را داير نگاه دارند در حكم كلاهبرداري محسوب و در صورت شكايت وزارتخانه مربوطه تحت تعقيب قانوني قرار خواهند گرفت» ب: طبق تبصره يك ماده دو قانون تأسيس و اداره مراكز آموزشي و پرورشي غيردولتي، تنها مرجع صدور مجوز آموزشگاه هاي علمي و آزاد و زبان خارجه جهت آموزش افراد زير بيست سال آموزش و پرورش است. بنابراين اولاً مراجع ديگر نيز مي توانند مجوز فعاليت بدهند و ثانياً صرفاً «آموزش» افراد زير بيست سال به عهده آموزش و پرورش است نه چيز ديگري غير از آموزش و حال آن كه اين نامه و اين صورتجلسه فراتر از اختيارات استانداري يا آموزش و پرورش قانونگذاري كرده و نه تنها اختيارات ساير وزارتخانه ها و سازمان ها و اصناف را برخلاف قانون محدود نموده بلكه آموزش و پرورش را به غلط و به صورت انحصاري تنها متولي هر گونه ارتباطي با كودكان زير پنج سال دانسته است. لذا تقاضاي ابطال نامه فوق و صورتجلسه مورد اشاره در اين نامه را دارم." متن مقرره هاي مورد شكايت به شرح زير است: " الف- نامه شماره ص 1400 /32467 /22 /56 مورخ 1400/9/13 استانداري فارس شهردار محترم شيراز مديركل محترم آموزش و پرورش فارس مديركل محترم بهزيستي فارس مديركل محترم ثبت اسناد و املاك استان مديركل محترم ورزش و جوانان فارس معاونت محترم پيشگيري از وقوع جُرم دادگستري استان فارس معاونت محترم اجتماعي فرماندهي انتظامي فارس سرپرست محترم اداره كل تعاون، كار و رفاه اجتماعي استان با سلام و احترام به پيوست تصوير نامه شماره 1400/394955 تاريخ 1400/9/9 رييس محترم سازمان فرهنگي و اجتماعي و ورزشي شهرداري شيراز به انضمام صورتجلسه تاريخ 1400/8/22 در خصوص تعيين تكليف مراكز خانه هاي بازي كودكان براي آگاهي، اقدام و اعلام نتيجه ايفاد مي شود.- مديركل دفتر امور اجتماعي و فرهنگي استانداري فارس نامه شماره 1400/394955 مورخ 1400/9/9 مديركل محترم دفتر امور اجتماعي و فرهنگي استانداري با سلام و احترام به پيوست متن صورتجلسه «تعيين تكليف مراكز خانه هاي بازي كودكان» مورخ 1400/8/22 ارسال مي گردد. با توجه به برگزاري جلسه در استانداري خواهشمند است در صورت صلاحديد و تأييد متن صورتجلسه، دستور فرماييد مصوبات از طرف دفتر امور اجتماعي و فرهنگي استانداري براي سازمان ها و ارگان هاي مدعو ارسال گردد.- معاون شهردار و رييس سازمان فرهنگي، اجتماعي و ورزشي شهرداري شيراز عنوان جلسه: تعيين تكليف مراكز خانه هاي بازي كودكان شماره صورتجلسه: سقف زماني جلسه: 1 ساعت رييس جلسه: فروغ هاشمي نيا دبير جلسه: تاريخ: 1400/8/22 محل تشكيل: استانداري (دفتر معاون امور آسيب ها) ساعت شروع: 8:30 ساعت خاتمه: 9:30 دستورجلسه: ارايه گزارش توسط اعضاء- تعيين دستگاه متولي و ناظر بر موضوع در استان حاضرين: رديف – نام و نام خانوادگي – نام دستگاه – سمَت – شماره تماس – امضاء 1 – سيده فروغ هاشمي نيا – استانداري فارس – معاون امور آسيب ها. 2 – سليم بيگي فرد – بهزيستي فارس – كارشناس مسيول امور كاركنان. 3 – اسماعيل حسن زاده – اتاق اصناف – امور اتحاديه. 4 – منيژه پاداش نيك – اداره كل تعاون، كار و رفاه اجتماعي – رييس اداره حمايتي آسيب هاي اجتماعي. 5 – الهه دهقان پيشه – سازمان فرهنگي شهرداري – كارشناس اجتماعي. 6 – علي قادري – آموزش و پرورش – كارشناس آسيب هاي اجتماعي (آموزش و پرورش) غايبين: دستگاه اداره كل ثبت اسناد و املاك معاونت پيشگيري از جُرم دادگستري معاون اجتماعي نيروي انتظامي استان رديف – موضوعات مطرح شده – متعهّد به انجام – تاريخ اتمام 1 – اداره كل آموزش و پرورش استان فارس به عنوان دستگاه متولي در امر ساماندهي و ارايه مجوز به خانه هاي بازي كودك يا مؤسساتي با عملكرد مشابه تعيين مي گردد – اداره كل آموزش و پرورش استان فارس. 2 – اداره بهزيستي به عنوان دستگاه همكار از بعد اقدامات پيشگيرانه و مداخله اي در خصوص آسيب ها و سلامت روان تعيين مي گردد – اداره بهزيستي. 3 – اداره كل تعاون، كار و رفاه اجتماعي به عنوان دستگاه همكار از بُعد نظارت بر بهداشت و ايمني محيط كار تعيين مي گردد - اداره كل تعاون، كار و رفاه اجتماعي. 4 – مقرّر گرديد اداره كل آموزش و پرورش اقدام فوري به مكاتبه با تمام خانه هاي بازي، تهيّه دستورالعمل و ساماندهي آنها نمايد- اداره كل آموزش و پرورش استان فارس. 5 - مقرّر گرديد اداره كل ورزش و جوانان و همچنين انجمن صنفي خانه هاي بازي كودكان در جلسات بعدي دعوت شوند. – همه دستگاه ها. 6 – مقرّر گرديد در كلّيه شهرستان ها كميته ساماندهي خانه هاي بازي كودكان تشكيل شود و فهرست خانه هاي بازي كودكان يا مؤسسات با عملكرد مشابه در حوزه كودكان به دفتر امور اجتماعي استانداري ارسال شود – فرمانداران كل شهرستان ها. 7 – مقرّر گرديد آموزش و پرورش نسبت به بازرسي، تهيّه دستورالعمل هاي آموزشي اعم از نوع موسيقي، بررسي و تعيين صلاحيّت افرادي كه در معرض كودكان هستند اقدام كند و تا 20 آذر گزارش را به دفتر امور اجتماعي استانداري ارسال كند - اداره كل آموزش و پرورش استان فارس- 20 آذر 1400. 8- مقرّر گرديد جلسه تخصّصي با حضور آموزش و پرورش، بهزيستي، اداره كل تعاون، كار و رفاه اجتماعي، سازمان فرهنگي شهرداري و مركز بهداشت استان با رياست آموزش و پرورش تشكيل شود و در اين جلسه جهت امور ساماندهي و بررسي اولويت هاي ضروري اعم از تهيّه ليست بازرسي هاي ادواري و نظارت هاي مستمر، پيگيري روش هايي براي پيش گيري از تعطيلي يا بيكاري و حمايت از اشتغال با رعايت كلّيه دستورالعمل هاي مربوطه در جهت حمايت از كودكان و اقدامات پيش گيرانه تصميم گيري گردد.- اداره كل آموزش و پرورش استان فارس ب: بخشنامه شماره 1400/14602/10 مورخ 1400/9/18 مديركل آموزش و پرورش استان فارس به استاندار محترم فارس معاونت محترم پيشگيري از وقوع جُرم دادگستري استان فارس مديركل محترم بهزيستي فارس مديركل محترم اداره كل تعاون، كار و رفاه اجتماعي شهردار محترم شيراز رييس محترم اتاق اصناف فارس مديركل محترم ثبت اسناد و املاك استان مديركل محترم فرهنگ و ارشاد اسلامي فارس مديركل محترم صدا و سيماي مركز فارس مديركل محترم صنعت، معدن و تجارت فارس مدير محترم روزنامه خبر جنوب فارس مدير محترم خبرگزاري فارس موضوع: فعاليت خانه هاي بازي، خانه هاي خلاقيّت و هرگونه فعاليت مشابه با سلام و احترام، به استناد نامه شماره 1400 /32467 /22 /56 مورخ 1400/9/13 استانداري فارس با موضوع صورتجلسه ساماندهي خانه هاي بازي، خانه هاي خلاقيّت و هرگونه فعاليت هاي مشابه كه با كودكان ارتباط دارند، مستدعي است دستور فرماييد تا به اطّلاع تمامي واحدهاي تابعه و اشخاص حقيقي و حقوقي رسانده شود كه به منظور تكميل نمودن برگ و ثبت اطّلاعات، روزهاي يكشنبه و دوشنبه هر هفته با در دست داشتن مدارك زير تا 1400/10/30 مراجعه نمايند. بديهي است برابر بند يك صورتجلسه مذكور چون تنها دستگاه متولي ساماندهي و ارايه مجوز به خانه هاي بازي كودك يا مؤسساتي با عملكرد مشابه، آموزش و پرورش تعيين شده است بنابراين مجوزهاي صادره با هر عنوان از تمامي دستگاه هاي اجرايي و انجمن هاي صنفي كه با كودكان (كمتر از 5 سال) ارتباط دارند ابطال و فاقد اعتبار مي باشد و پس از تاريخ مذكور فعاليت تمامي واحدهاي صنفي و رسته هاي مذكور كه اقدام به ثبت اطلاعات نكرده اند تخلّف محسوب شده و برابر مقرّرات و قوانين با واحدهاي متخلّف برخورد خواهد شد. مدارك مورد نياز: 1- كپي و اصل شناسنامه (تمام صفحات) و كارت ملّي مسيول واحد صنفي. 2- كپي و اصل مالكيت يا اجاره نامه محل فعاليت. 3- كپي شناسنامه (تمام صفحات) و كارت ملّي تمامي افراد شاغل در واحد صنفي. 4- مشخّصات، آدرس و شماره تماس افراد شاغل در واحد صنفي- مديركل آموزش و پرورش استان فارس" در پاسخ به شكايت مذكور، مديركل دفتر مديريت عملكرد، بازرسي و امور حقوقي استانداري فارس به موجب لايحه شماره ص 1400 /32467 /22 /56 مورخ 1401/10/27 توضيح داده است كه: " اولاً صورتجلسه اي كه خواهان متقاضي ابطال است در راستاي تعيين تكليف مراكز خانه هاي بازي كودكان و با دعوت و شركت كلّيه دستگاه ها و متوليان مرتبط با امر تعليم و تربيت، آسيب هاي اجتماعي، ثبت اسناد و املاك، معاونت پيشگيري از جُرم دادگستري، اتاق اصناف، بهزيستي، تعاون، كار و رفاه اجتماعي، سازمان فرهنگي شهرداري و معاونت اجتماعي نيروي انتظامي تنظيم شده و هيچ يك از دستگاه هاي اجرايي استان فارس رأساً اقدامي در اين خصوص انجام نداده اند بلكه نتيجه حاصله برآيند تحقيقات و آسيب شناسي صورت گرفته از سوي مراجع ياد شده و در جهت نظام مند شدن صدور مجوز و نتيجتاً نظارت دستگاه تخصّصي مربوطه (آموزش و پرورش استان) بر اين مراكز در راستاي جلوگيري از تبعات اجتماعي حاصله و حمايت و حفاظت كارشناسي از حساس ترين و آسيب پذيرترين قشر جامعه بوده است. ثانياً عدم رعايت شاخص هاي آموزشي و پرورشي در چنين مراكزي كه علاوه بر مراقبت، مسيول و واسطه شناخت، پرورش و فرآيند ياددهي و يادگيري كودكان در ابعاد زيستي، رواني و اجتماعي آنها در زمان حضور در اين مركز مي باشند، مي تواند آثار جبران ناپذيري در روح و روان و جسم كودكان خردسال پديد آورد لذا عدم وجود متولي خاص براي صدور مجوز و نظارت بر اين اماكن از معضلاتي است كه رفع آن به واسطه همگرايي و نزديكي فعاليت اين مراكز با مهدهاي كودك و نظر به عدم وجود ساز و كار خاص، طبق صورتجلسه مورخ 1400/8/22 به آموزش و پرورش استان واگذار گرديده است. ثالثاً برابر تبصره يك بند «پ» ماده (2) قانون تأسيس و اداره مدارس و مراكز آموزشي و پرورشي غيردولتي تنها مرجع صدور مجوز مراكز پيش دبستاني آموزش و پرورش است و از سوي ديگر تبصره 2 بند «پ» ماده 2 همان قانون كه تعيين شاخص هاي آموزشي و پرورشي و تدوين محتوا و نظارت بر مهد كودك ها را از حيث آموزشي و پرورشي با وزارت آموزش و پرورش دانسته را مي توان نزديك ترين راهكار قانوني براي موارد مشابه (مِن جمله مراكز خانه هاي بازي كودكان) شناخت. علي اي حال با عنايت به مراتب پيش گفته، تقاضا دارد راي به رد شكايت واصله و استواري صورتجلسه مذكور كه در راستاي صيانت از فرزندان خردسال استان ايجاد گرديده صادر فرمايند." مديركل آموزش و پرورش استان فارس نيز به موجب لايحه شماره 16/22032/1401 مورخ 1401/8/29 توضيح داده است كه: " به اطّلاع مي رساند كه مطابق تبصره 1 ماده 2 قانون تأسيس مدارس و مراكز غيردولتي منحصراً مرجع صدور مجوز فعاليت آموزشگاهي علمي آزاد و آموزشگاه زبان براي افراد زير 20 سال و مراكز آموزشي پيش دبستاني (به استثناي مصوبه 429 شوراي عالي انقلاب فرهنگي مورخ 1377/1/16 و مصوبه جلسه 699 شوراي عالي آموزش و پرورش مصوّب 1382/11/28) و مرجع صدور فعاليت هاي آموزشي آزاد در قالب (دوره هاي فراگيري مهارت هاي آموزش شغلي) به استثناي ماده 5 مصوبه 12831 شوراي عالي انقلاب فرهنگي ماده 111 قانون كار مصوّب 1369/8/29 و اصلاحات بعدي آن سازمان آموزش فنّي و حرفه اي كشور مي باشد. بنابراين مجوز آموزش افراد زير 20 سال به عهده آموزش و پرورش بوده و مجوز دوره هاي فراگيري و مهارت هاي آموزشي شغلي به عهده سازمان آموزش فنّي و حرفه اي مي باشد و حتّي در مورد آموزش بالاي 30 سال آموزش و پرورش قيد منبع آموزشي ندارد و اين مسيله با ماده واحده قانون تعطيل مؤسسات واحدهاي آموزشي مصوّب 1372/10/7 ساير وزارتخانه ها و نهادهاي عمومي دولتي كه عهده داري صدور بعضي مجوزهاي ديگر هستند [مغاير] نمي باشد. در پايان لازم به توضيح است اقدامات آموزش و پرورش براساس ضوابط قانوني و دستورالعمل هاي ابلاغي انجام شده است. لذا با توجه به توضيحات و مستندات اعلامي تخلّفي از سوي مقرّرات از اين اداره كل محقّق نگرديده است و از آن مقام تقاضاي صدور راي شايسته وفق مقرّرات و موازين قانوني جاري مورد استدعا مي باشد." هيات عمومي ديوان عدالت اداري در تاريخ 1404/4/10 با حضور رييس و معاونين ديوان عدالت اداري و رؤسا و مستشاران شعب ديوان تشكيل شد و پس از بحث و بررسي با اكثريت آراء به شرح زير به صدور راي مبادرت كرده است. راي هيات عمومي هرچند براساس تبصره 1 بند (پ) ماده 2 قانون تأسيس و اداره مدارس و مراكز آموزشي و پرورشي غيردولتي مصوّب 1395/9/14 تنها مرجع صدور مجوّز فعاليت آموزشگاه علمي آزاد و آموزشگاه زبان خارجي جهت آموزش افراد زير بيست سال و مراكز آموزش پيش دبستاني به استناد مصوبه شماره 422 شوراي عالي انقلابي فرهنگي و مصوبه جلسه 699 شوراي عالي آموزش و پرورش، وزارت آموزش و پرورش است و برمبناي اصلاحيه تبصره 2 اين بند در تاريخ 1402/12/21 صدور مجوز و نظارت بر مهدهاي كودك، كودكستان ها، مراكز پيش دبستاني و ساير مراكز نگهداري و آموزش كودكان كه با هر عنوان ديگري مسيوليت مراقبت از رشد و پرورش و آموزش و تربيت كودكان از بدو تولد تا شش سال تمام را عهده دار هستند، برعهده وزارت آموزش و پرورش قرار داده شده و با لحاظ اين كه در قانون مزبور به شرح مواد 34 و 35 آن، موارد تخلّف و مجازات هاي قانوني در خصوص مراكز تحت پوشش و مرجع رسيدگي به آنها تعيين شده است، لذا آموزش و پرورش فارس و استانداري فارس در تعيين نصاب سني كمتر از 5 سال براي فعاليت خانه هاي كودك و اعلام بي اعتباري مجوّز فعاليت آنها و تخلّف انگاري عدم ثبت اطلاعات و پيش بيني برخورد با متخلّفان حدود اختيارات قانوني خود را رعايت ننموده اند و نامه شماره 1400/14602/10 مورخ 1400/9/18 آموزش و پرورش فارس و صورتجلسه شماره ص 1400 /32467 /22 /56 مورخ 1400/9/13 استانداري فارس به دليل عدم رعايت حدود اختيارات پيش بيني شده براي اين نهادها، مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون ديوان عدالت اداري مصوّب سال 1392 ابطال مي شود. اين راي براساس ماده 93 قانون ديوان عدالت اداري (اصلاحي مصوّب 1402/2/10) در رسيدگي و تصميم گيري مراجع قضايي و اداري معتبر و ملاك عمل است./ احمدرضا عابدي رييس هيات عمومي ديوان عدالت اداري