رأي شماره 1736088 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با موضوع عدم ابطال بخشنامه شماره 1401/1492603 مورخ 1401/10/11 مديركل دفتر واردات گمرك جمهوري اسلامي ايران

شماره0107663 - 1402/7/19 بسمه تعالي مديرعامل محترم روزنامه رسمي جمهوري اسلامي ايران يك نسخه از رأي هيأت عمومي ديوان عدالت اداري به شماره دادنامه 140231390001736088مورخ 1402/7/8 با موضوع: «بخشنامه شماره 1401/1492603 مورخ 1401/10/11 مدير كل دفتر واردات گمرك جمهوري اسلامي ايران كه صرفاً دانه سويا، كلزا، گلرنگ، روغن خام سويا، روغن خام آفتابگردان، روغن خام كلزا و روغن پالم را به عنوان دانه‌ هاي روغني و روغن خام جهت شمول كاهش ماليات بر ارزش افزوده به نرخ يك درصد اعلام كرده است ابطال نشد» جهت درج در روزنامه رسمي به پيوست ارسال مي ‌گردد. مديركل هيأت عمومي و هيأت ‌هاي تخصصي ديوان عدالت اداري ـ يداله اسمعيلي ‌فرد تاريخ دادنامه: 1402/7/8 - شماره دادنامه: 140231390001736088 شماره پرونده: 0107663 مرجع رسيدگي: هيأت عمومي ديوان عدالت اداري شاكي: شركت توسعه مرواريد اميد با وكالت آقايان حميدزماني قديمي و ناصر معروفي طرف شكايت: گمرك جمهوري اسلامي ايران موضوع شكايت و خواسته: ابطال بخشنامه شماره 1401/1492603 ـ 1401/10/11 مديركل دفتر واردات گمرك جمهوري اسلامي ايران گردش كار: آقايان حميد زماني قديمي و ناصر معروفي به وكالت از شركت توسعه مرواريد اميد به موجب دادخواستي ابطال بخشنامه شماره 1401/1492603 ـ 1401/10/11 مديركل دفتر واردات گمرك جمهوري اسلامي ايران را خواستار شده ‌اند و در جهت تبيين خواسته اعلام كرده ‌اند كه: "1ـ بر اساس بند 3 مصوبات شصت و ششمين جلسه شوراي عالي هماهنگي اقتصادي سران قوا موضوع نامه مورخ 1400/12/26 دبير شوراي عالي اقتصادي از تاريخ لازم‌ الاجرا شدن قانون ماليات بر ارزش افزوده ( 1400/10/13 ) تا پايان سال 1401 نرخ اخذ ماليات بر ارزش افزوده براي واردات گندم، برنج، دانه ‌هاي روغني، انواع روغن خام، قند و شكر و گوشت قرمز معادل يك درصد تعيين مي ‌گردد. 2ـ موضوع مصوبه فوق ‌الذكر به موجب بخشنامه شماره 1400/1822357 ـ 1400/12/28 مديركل مركز واردات و امور مناطق آزاد و ويژه به گمركات اجرايي كشور ابلاغ مي‌ گردد و متعاقباً نيز طي نامه شماره 1401/145899 ـ 1401/2/26 مرجع اخيرالذكر خطاب به مديركل گمرك زاهدان و در پاسخ به استعلام به عمل آمده در مورد اظهارنامه اختلافي به صراحت دانه كنجد را مشمول مصوبه فوق ‌الذكر و جزء دانه‌هاي روغني اعلام و در دايره شمول پرداخت يك درصد ماليات بر ارزش افزوده اعلام مي‌ نمايد. 3ـ بر خلاف اقدامات قانوني فوق ‌الذكر بخشنامه ديگري به شماره 1401/1492603 ـ 1401/10/11 از سوي مديركل دفتر واردات گمرك ايران صادر و به موجب آن دانه كنجد را از رديف دانه ‌هاي روغني حذف و در نتيجه از شمول مصوبه شوراي عالي هماهنگي اقتصادي سران قوا خارج اعلام و در اقدامي بسيار تعجب برانگيز ضمن عطف به ماسبق نمودن موضوع بخشنامه مورد اعتراض به ابتداي سال 1401 دستور صدور برگ مطالبه نامه كسر دريافتي نسبت به كنجدهاي وارداتي كه با نرخ يك درصد ترخيص شده‌اند به گمركات كشور داده مي ‌شود. 4ـ با عنايت به صراحت و اطلاق مصوبه شوراي عالي هماهنگي اقتصادي در مورد معافيت دانه ‌هاي روغني از پرداخت ماليات بر ارزش افزوده تا يك درصد و نظر به اينكه مصرف اصلي و عمده كنجد وارداتي به كشور در زمينه روغن ‌كشي مي ‌باشد و بر خلاف ادعاي مطروحه از جانب گمرك دانه كنجد هيچ گونه مصرف آجيلي نداشته و قرار دادن كنجد در رديف دانه‌ هايي مانند تخمه آفتابگردان، كدو، خربزه و هندوانه فاقد مبناي قانوني عرفي و منطقي مي ‌باشد و بخشنامه مورد شكايت با خروج از حدود اختيارات قانوني موجب محدود نمودن دايره شمول مصوبه شوراي عالي هماهنگي اقتصادي سران قوا كه در حكم قانون مي ‌باشد گرديده و همچنين موجبات تضييع حقوق شرعي و قانوني اشخاص ذينفع را فراهم نموده كه مستنداً به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 36 قانون تشكيلات و آيين دادرسي ديوان عدالت اداري ابطال بخشنامه مورد شكايت از تاريخ صدور مورد استدعاست." متن بخشنامه مورد شكايت به شرح زير است: بخشنامه شماره 1401/1492603 ـ 1401/10/11 مديركل دفتر واردات گمرك جمهوري اسلامي ايران "بخشنامه‌هاي گمركات اجرائي پيرو بخشنامه ‌هاي شماره 1400/1822357/365 ـ 1400/12/28 ، 322172/1401/67 ـ 1401/3/10 ، 412753/1401/87 ـ 1401/3/28 و 494330/1401/110 ـ 1401/4/12 در خصوص كاهش نرخ ماليات و عوارض ارزش افزوده واردات گندم، برنج، دانه‌ هاي روغني ، انواع روغن خام، حبوبات شامل عدس، نخود، لوبيا و ماش، قند، شكر، گوشت مرغ، گوشت قرمز و چاي از نه درصد (9 %) به يك درصد (1 %)، به پيوست تصوير نامه شماره80207/500/1401 ـ 1401/9/29 معاون توسعه بازرگاني وزارت جهاد كشاورزي در خصوص كالاهاي مشمول دانه ‌هاي روغني و روغن خام جهت اقدام لازم با رعايت كامل ساير مقررات ارسال مي‌ گردد. شايسته است دستور فرماييد رديف‌هاي تعرفه فصل 12 (دانه‌ هاي روغني) و رديف‌ هاي تعرفه فصل 15 (انواع روغن خام) مندرج در فهرست ضميمه بخشنامه شماره 322172/1401/67 ـ 1401/3/10 و 494330/1401/110 ـ 1401/4/12 كان لم يكن تلقي و صرفاً كالاهاي به شرح جدول ذيل به عنوان دانه ‌هاي روغني و روغن خام جهت شمول كاهش ماليات بر ارزش افزوده به نرخ يك درصد تلقي مي‌ گردد. رديف نوع كالا رديف تعرفه 1 دانه سويا 12019090–12019010 2 دانه كلزا 12059090-12051020-120510-90 -12059010 3 دانه گلرنگ 12076090 4 روغن خام سويا 15071000 5 روغن خام آفتابگردان 15121100 6 روغن خام كلزا 15141100 7 روغن پالم RBD 15119010 ضمناً دستور فرماييد در خصوص ساير موارد كه دانه ‌هاي روغني و روغن خام به استناد بخشنامه فوق ‌الذكر با نرخ كمتر ترخيص گرديده ‌اند سريعاً نسبت به بررسي و صدور مطالبه نامه كسر دريافتي با رعايت ساير مقررات اقدام لازم معمول نمايند. همچنين كسر دريافتي ماليات بر ارزش افزوده مشمول مرور زمان موضوع ماده (135) قانون امور گمركي نمي ‌باشد. شايان ذكر است چنانچه كالاهاي مزبور قبل از صدور اين بخشنامه به گمرك اظهار يا ترخيص شده باشند، مابه ‌التفاوت حقوق ورودي مشمول جريمه موضوع ماده (108) قانون امور گمركي نخواهد بود. ـ مديركل دفتر واردات گمرك جمهوري اسلامي ايران" در پاسخ به شكايت مذكور، سرپرست دفتر حقوقي گمرك جمهوري اسلامي ايران به موجب لايحه شماره 1402220380324646 ـ 1402/2/6 توضيح داده است كه: "1ـ با توجه به نامه مورخ 1400/12/26 دبير شوراي عالي هماهنگي اقتصادي و معاون اقتصادي رئيس جمهور، به موجب بند 3 مصوبات شصت و ششمين جلسه شوراي عالي هماهنگي اقتصادي، «از تاريخ لازم‌ الاجرا شدن قانون ماليات بر ارزش افزوده ( 1400/10/13 ) تا پايان سال 1401، نرخ اخذ ماليات بر ارزش افزوده براي واردات گندم، برنج، دانه‌ هاي روغني، انواع روغن خام، قند، شكر، گوشت قرمز معادل 1 % تعيين گرديده است» كه مراتب بلافاصله طي بخشنامه 1400/1822357 ـ 1400/12/28 به گمركات اجرايي ابلاغ گرديد . 2ـ با عنايت به بررسي موضوع توسط دفتر تعرفه و اعلام فهرست رديف تعرفه كالاهاي مزبور، دفتر واردات مراتب را طي بخشنامه شماره 322172/1401 ـ 1401/3/10 به گمركات اجرايي ابلاغ نموده است. 3ـ با توجه به ابهام كالاهاي مشمول «دانه ‌هاي روغني» و «انواع روغن خام» و با توجه به اينكه طي فهرست اعلامي دفتر تعرفه در خصوص رديف تعرفه كالاهاي مصوبه فوق ‌الذكر، كليه دانه ‌هاي روغني مندرج در فصل 12 جداول تعرفه منضم به كتاب مقررات صادرات و واردات و كليه روغن‌ هاي خام فصل 15 جداول تعرفه منضم به كتاب مقررات صادرات و واردات، به عنوان دانه روغني و روغن خام اعلام شده بود و نيز با توجه به مكاتبات نهادهاي نظارتي (دفتر حراست) طي نامه‌ هاي محرمانه شماره 10783 ـ 1401/4/4 ، 18945 ـ 1401/6/6 ، 20910 ـ 1401/6/19 ، 22431 ـ 1400/6/30 و 29946 ـ 1401/8/25 مبني بر اينكه برخي دانه ‌هاي روغني اعلام شده از سوي دفتر تعرفه نظير دانه بادام زميني، دانه كنجد، تخمه هندوانه، دانه كدو، دانه خردل، دانه آفتابگردان، داراي مصارف آجيلي (غيرروغن ‌كشي) و داراي كاربرد دوگانه (روغن ‌كشي ـ مصرف آجيلي) مي‌ باشند، لذا بخشنامه شماره 494330/1401 ـ 1401/4/12 از سوي دفتر واردات صادر و طي آن اعلام گرديد در مورد دانه آفتابگردان، صرفاً رديف تعرفه 12060010 كه با شرح (براي روغن ‌كشي) مذكور مي ‌باشد مشمول كاهش ماليات بر ارزش افزوده از 9 % به 1 % مي ‌گردد. 4ـ همچنين طي مكاتبات متعدد با وزارت جهاد كشاورزي به عنوان سياستگذار، برنامه ‌ريز، ناظر و مجـري اقدامات لازم از قبيـل تجارت اعـم از صادرات و واردات، تنظيم بازار داخلـي محصولات و كالاهاي اساسي و زراعي و باغي شامل گندم، برنج، جو، ذرت، روغن و دانه ‌هاي روغني (به استناد قانون تمركز وظايف واختيارات مربوط به بخش كشاورزي در وزارت جهاد كشاورزي)، مراتب طي نامه‌ هاي شماره 395706/1401 ـ 1401/3/24 ، 569725/1401 ـ 1401/4/26 ، 642738/1401 ـ 1401/5/9 و 1091213/1401 ـ 1401/7/30 در خصوص اعلام دانه‌ هاي روغني و روغن خام مشمول كاهش ماليات بر ارزش افزوده به 1 % استعلام گرديد. 5 ـ شايان ذكر است به موجب بند 4 مصوبه شصت و هشتمين جلسه شوراي عالي هماهنگي اقتصادي، ابلاغي طي نامه شماره 45967 ـ 1401/3/11 وزارت امور اقتصادي و دارايي و نامه شماره 38640 ـ 1401/3/11 معاون اقتصادي رئيس جمهور، اقلام حبوبات شامل عدس، نخود، لوبيا و ماش، گوشت مرغ و چاي به اقلام مشمول كاهش ماليات بر ارزش افزوده به 1 % اضافه گرديده كه مراتب طي بخشنامه شماره 412753/1401 ـ 1401/3/28 به گمركات ابلاغ گرديده است. 6 ـ وزارت جهاد كشاورزي طي نامه شماره 80207/500/1401 ـ 1401/9/29 دانه‌ هاي روغني و روغن خام مشمول كاهش ماليات بر ارزش افزوده به 1 % را اعلام نموده است كه مراتب طي بخشنامه شماره 1401/1492603/280 ـ 1401/10/11 به گمركات ابلاغ گرديده است. نظر به مراتب فوق و با التفات به اينكه گمرك ايران به عنوان مرزبان اقتصادي مستند به بند ( الف) ماده 3 قانون امور گمركي وظيفه اعمال سياست‌ هاي دولت در زمينه صادرات و واردات و عبور كالا را بر عهده دارد و حسب بند (گ) ماده 1 قانون امور گمركي موظف به اجراي بخشنامه‌ ها و دستورالعمل‌ هايي كه در مجموع مقررات گمركي تلقي مي ‌گردند مي‌باشد. لذا بخشنامه ‌اي كه ابطال آن خواسته شاكي مي‌ باشد در راستاي بخشنامه‌ هاي صادره از وزارتخانه و سازمان مربوطه و به جهت ايجاد رويه واحد جهت اطلاع و اقدام گمركات صادر گرديده است. لذا هيچ گونه تخلف از قوانين و مقررات از سوي گمرك جمهوري اسلامي ايران صورت نگرفته و با عنايت به اينكه خواهان نيز ايراد مؤثري بر نحوه عملكرد گمرك ايران وارد ننموده است، لذا مستند به قوانين مذكور رد دادخواست مطروحه مورد استدعاست." هيأت عمومي ديوان عدالت اداري در تاريخ 1402/7/8 با حضور رئيس و معاونين ديوان عدالت اداري و رؤسا و مستشاران شعب ديوان تشكيل شد و پس از بحث و بررسي با اكثريت آراء به شرح زير به صدور رأي مبادرت كرده است. رأي هيأت عمومي با عنايت به اينكه بر اساس بند سوم از مصوبات شصت و ششمين جلسه شوراي عالي هماهنگي اقتصادي مقرر شده است كه: «از تاريخ لازم ‌الاجرا شدن قانون ماليات بر ارزش افزوده تا پايان سال 1401، نرخ اخذ ماليات ارزش افزوده براي واردات گندم، برنج، دانه‌ هاي روغني، انواع روغن خام، حبوبات شامل عدس، نخود، لوبيا و ماش، قند، شكر، گوشت مرغ، گوشت قرمز و چاي و همچنين نرخ اخذ ماليات بر ارزش افزوده قند و شكر توليد داخل معادل يك درصد تعيين مي ‌گردد» و ذكر اقلام مقرر در بخشنامه مورد شكايت به عنوان كالاهاي مشمول عنوان دانه‌ هاي روغني و روغن خام، بر اساس نامه شماره 80207/500/1401 مورخ 1401/9/29 معاون توسعه بازرگاني وزارت جهاد كشاورزي بوده و وزارت جهاد كشاورزي بر مبناي قانون تمركز وظايف و اختيارات مربوط به بخش كشاورزي در وزارت جهاد كشاورزي مصوب 1391/11/24 عهده ‌دار وظايف مربوط به صادرات و واردات و تنظيم بازار داخلي روغن و دانه‌ هاي روغني است، بنابراين عدم ذكر كنجد در مقرره مورد شكايت با توجـه به اينكه مبتنـي بر تشخيص وزارت جهاد كشاورزي به عنوان نهاد صلاحيت دار در اين حوزه بوده، در چهارچوب مقررات قانوني صورت گرفته و در نتيجه بخشنامه شماره 1401/1492603 مورخ 1401/10/11 مديركل دفتر واردات گمرك جمهوري اسلامي ايران خلاف قانون و خارج از حدود اختيار نيست و ابطال نشد. اين رأي براساس ماده 93 قانون ديوان عدالت اداري (اصلاحي مصوب 1402/2/10 ) در رسيدگي و تصميم ‌گيري مراجع قضايي و اداري معتبر و ملاك عمل است. رئيس هيأت عمومي ديوان عدالت اداري ـ حكمتعلي مظفري