دستور ورزش دبستانهاي ذكور مصوب 1313

در تعقيب تصميمي كه در جلسه 297 اتخاذ شده بود، دستور ورزش دبستانهاي ذكور با نظريات كميسيون مطرح و مورد بحث واقع گرديد و پس از مذاكرات و اصلاحاتي كه در رأي كميسيون به عمل آمد دستور مذكور و نظريات كميسيون به شرح ذيل در جلسه 298 مورخ 25 /10 / 1313 شوراي عالي معارف به تصويب رسيد.

: دستور تربيت بدني براي محصلين دبستانها بايد حاوي اصول اربعه و مهم ذيل باشد:

مقدار كافي ورزش كه به وسيله آن بتوان ميل و ذوق شاگردان را براي شركت در بازي و عملياتي كه موجب رشد بدني و عقلي آنها مي شود تحريك نمود.

نمو و تربيت خصايل فطري و استعدادهاي طبيعي محصلين بطوريكه بتوانند با مهارت و سرعت كافي در عمليات شركت و مواد ستور را به طرز صحيح و رضايت بخشي انجام دهند.

توليد ميل و رغبت در اطفال براي شركت در بازيها و عملياتي كه نه فقط لذت و فايده آني را از آن برده باشند بلكه در سالهاي بعد هم در زندگي خود بكار برده و داوطلبانه ورزشها و عمليات صحيح را كه هميشه به حال ايشان مفيد باشد تعقيب نمايند.

توليد و پرورش عادات اخلاقي و خصايص روحي كه شاگرد را لايق و فعال بار آورده و او را از حيث رفاقت و رقابت مقبول و مطلوب جامعه سازد. مواد اين دستور تنها روي زمينه توليد و استقامت و حتي سحت بدن در شاگرد تنظيم نشده بلكه در تنظيم آن تساوي تربيت و تقويت روحي و جسمي شاگرد در نظر گرفته و دقت كامل به عمل آمده است. زيرا بايد دستور هم مهارت بازي و ميل به ورزش و عادت اخلاقي را در شاگرد توليد كند بديهي است رشد بدني و صحت مزاج را نيز تأمين خواهد نمود. براي رشد و نمو بدن حركات بدني زيادي لازم است ولي ترقي و تربيت رحي و عقلي شاگرد حركات و عمليات مشخص و مخصوص لازم دارد كه به كلي از حركات بدني مجزا و متفاوت است و هر دستوري كه قسمت اخير را مورد غفلت قرار دهد ناقص و غيرقابل استفاده است. نظر به اينكه مواد اين دستور تنها راجع به تربيت بدني نبوده بلكه در حقيقت قسمتي از تعليم و تربيت است به وسيله حركات و عمليات ورزشي به شاگردان تعليم داده مي شود از اين سبب تأييد مي شود كه آموزگاران غيرورزش كه ساير دروس كلاس را تدريس مي كنند اين دستور را نيز مانند ساير دروس در كلاسهاي خود تعليم دهند. زيرا همين آموزگاران هستند كه افراد محصلين خود را شناخته و استعداد و احتياجات هر يك را بخوبي مي دانند و مي توانند در تكميل و رفع نواقص آن بكوشند. بايد دانست كه اهميت اين مسئله براي شاگردان دبستانها به مراتب بيشتر از شاگردان دبيرستانها است زيرا اين به مثابه اساسي و پايه، و آن چون بنا و ديوار است. مقصود اين است كه كليه آموزگران دبستانها به اصول ورزش آشنا شوند تا بتوانند در مواقعي كه آموزگار ورزش در دسترس نباشد، دروس ورزش را نيز تدريس كنند. زيرا گرچه ممكن است معلميني پيدا شوند كه به واسطه معلومات تخصص خود و قريحه و علاقه كه در ورزش دارند زحمت كشيده استعداد و خصوصيات شاگردان را درك و آن طوري كه لازم است آنها را تربيت كند باري اينكه آموزگاراني كه تربيت و اطلاعات ورزشي ندارند به اصول و مطالب ورزش آشنا شوند هفته­اي يك مرتبه آموزگار ورزش با شاگردان در حضور ايشان مشغول تعليم ورزش از قبيل بيان موضوع ورزش – مذاكره راجع به عمليات و بازيهاي جديد، طرز اداره كردن كلاس، تجزيه عمليات و بازيها، طرز امتحان كردن شاگرد براي گرفتن و غيره خواهد شد، و ضمناً عمليات و بازيها را نيز توسط شاگردان اجرا خواهد كرد تا آموزگاران هم بطور صحيح آنها را فراگرفته و از آن به بعد خودشان در كلاسها آن را تدريس و عمل نمايند. مقصود از تعليمات و نمايشات مزبور اين است كه آموزگاران بطرز تعليم ورزش نيز آشنا شوند، و در بقيه ايام هفته كه آموزگار ورزش دبستان حضور ندارد تدريس ورزش را در غياب ايشان بنمايند، اين آموزگاران ورزش در كلاسي كه براي تربيت آموزگاران تحت نظر مفتش دبستانها و مدير كل تربيت بدني منعقد و اداره مي شود حضور بهم رسانند منظور از اين اقدام اين است كه معلمين ورزش خودشان معلومات و اطلاعات را كسب و در ضمن تعليم و مشاهده در دبستانها مطالب مزبور را نيز به آموزگاران غيرورزش برسانند تا آنها نيز به تدريج به موضوع آشنا شده بتوانند مواد دستور ورزش را مانند ساير دروس تعليم و اجرا نمايند. كليه محصلين دانش سراهاي مقدماتي ايران كه خود را براي معلمي در دبستانها حاضر مي­كنند بايد دستور رسمي ورزش دوره دوم دبيرستانها را كه براي استفاده شخصي محصلين تنظيم شده است تحصيل و عمل كنند. علاوه بر اين بايد دستور ديگري هم كه مخصوص تعليم ورزش در دبستانها است در دستور رسمي دروس گذاشته شود و در عرض دو سالي كه دوره دانش سراست هفته اي سه ساعت براي تعليم آن تخصيص داده شود. اين رويه اگر درست اجرا شده و پيش برود آموزگاراني كه در ساير دروس تربيت مي­شوند دستور و اصول ورزش را نيز آموخته و بنابراين قادر خواهند بود كه مواد ورزش را نيز مانند ساير دروس تعليم دهند و از اين راه رفته رفته احتياج به آموزگاران متخصص ورزش كمتر خواهد شد.

: براي نيل به مقصود و گرفتن نتايج مطلوب از مواد و منظورهايي كه فوقاً ذكر شد مقررات ذيل تصويب مي­شود:

براي هر كلاس از كلاسهاي دبستانها روزي يك ساعت مخصوص ورزش در دستور رسمي دروس تعيين شود. بطور قطع اگر اوقات ورزش كتر از يك ساعت در روز باشد علاوه بر اينكه دستور ورزش اجرات نخواهد شد بلكه شاگردان نيز از تربيت بدني نتيجه نگرفته و استفاده صحيح از آن نخواهند نمود.

وقت تدريس آموزگاران ورزش در دبستانها بايد طوري تعيين شود كه بتوانند هر كلاس را هفته­اي يك زنگ در حضور آموزگاران ساير دروس تعليم ورزش دهند. اين آموزگاران ورزش بايد در جلسات هفتگي كه تحت نظر مدير كل تربيت بدني و مفتش دبستانها اداره مي­شود حاضر و معلومات بيشتر و عاليتري كه لازمه تعليم در دبستانها است فراگيرند.

بايد به آموزگاران ساير دروس دستور داده شود كه در غياب معلمين ورزش دروس ورزشي را نيز به كلاسهاي خود تعليم دهند ورزشي كه تعليم مي دهند بايد مطابق باشد، دستورات و مواد كتبي كه از طرف مدير كل تربيت بدني صادر مي شود و دستورات و اطلاعاتي كه مفتش دبستانها در ضمن كنفرانس و مذاكره به ايشان خاطرنشان مي نمايد و نمايشات و عملياتي كه آموزگاران رسمي ورزش در ساعات مفيد در حضور ايشان انجام مي دهند.

اوقات ورزش روزانه هر كلاس بايد تقريباً مانند جدول ذيل عمل شود:

وقت براي حاضر شدن و شروع كار: 10 دقيقه، عمليات: حركات نظامي، خيلي ساده عمليات يا بازيهاي سريع و سنگين كه موجب گرم كردن بدن براي ورزش مي گردد.

وقت براي تعليم: 20 دقيقه، عمليات، تهيه و تقديم مواد و عمليات جديد توسط آموزگار ورزش تمرين و اجرا و امتحان مواد و عمليات مزبور توسط آموزگاران ساير دروس.

وقت باري شركت و بازوي عمليات: 20 دقيقه، عمليات: اجراي مواد و عملياتي كه شاگردان به آن آشنا و نتايج آن را از نقطه نظر صرف و حفظ قواي بدني و سرعت عمل و تعاون يا رقابت اجتماعي مفيد بدانند.

وقت براي حفظ الصحّه: 5 دقيقه، مذاكره راجع به عادات حفظ الصحه، فوايد حفظ الصحه و طرز عمل و اجراي آن.

تعليم ورزش بايد حتي الامكان خارج از اطاق مدرسه و در هواي آزاد انجام گيرد ولي در مواقعي كه هوا مساعد نباشد ممكن است در اطاق مشغول تدريس شد. در اين صورت وقت كلاس را بايد صرف تشريح مطالب حفظ الصحه، تعريف و بيان بازيها و حركات شيرين كاري، مذاكره راجع به مراعات قوانين بازي، نتايج اخلاقي كه در بازي گرفته مي شود. فايده ورزش كردن مرتب، طريق استعمال و ادامه ورزش خارج از ساعات رسمي و در منازل خود و ساير موضوعهاي مناسب و مربوط به ورزش نمود.

: دستور ورزش دبستانها كه در دو قسمت تنظيم شده يك قسمت آن باري كلاسهاي اول و دوم و سوم – و قسمت ديگر مخصوص كلاسهاي چهارم و پنجم و ششم مي باشد. هر قسمت از اين دستور باي مدت سه ماه تنظيم شده و پس از انقضاي اين مدت دستور جديد ديگري كه از روي نتايج حاصله در سه ماده اول و پيشرفت و استعداد محصلين تناسب مقتضيات فصل و نسبتاً مشكل تراز دستور اولي تدوين مي شود، به موقع اجرا گذارده خواهد شد. توضيحات لازمه و مفصل راجع به عمليات ورزش و طريق امتحان كردن براي گرفتن نتيجه در جلسات هفتگي كه تحت نظر مدير كل تربيت بدني براي تربيت معلمين داير مي گردد، داده خواهد شد، كليه آموزگاران موظفند در اين جلسات مرتباً حاضر شوند. هر دو هفته يك مرتبه مقدار درس و موادي كه بايد تدريس شود به انضمام دستورات لازمه براي تعليم آن از طرف مدير كل تربيت بدني به آموزگاران ورزش و ساير دروس كتباً ابلاغ خواهد شد، تا بدين وسيله بتوانند مواد معين و مشخص كه به ايشان ابلاغ مي گردد تعليم دهند.

:

: 1- تشكيل صف مطابق دستور. 2- بچپ چپ، به راست راست، عقب گرد. 3- قدم رو، يك رديفي، دو رديفي. 4- قدم دو.

: 1- بازي رقاصك. 2- راه رفتن اردك. 3- ايستادن نظامي. 4- پهلوانها. 5- قد كوتاهها. 6- قدم برداشتن اسب. 7- فيل.

1- مسابقه هاي 30 متري يا كمتر در: دويدن. جست و خيز با طناب – لي لي كردن. تاخت كردن. 2- پرش عرضي در حال ايستادن. 3- جستن با يك پا.

: شنا رفتن زميني. چهارزانو نشستن و برخاستن. بالا رفتن درخت (بلندي خود شخص). جست و خيز با طناب (انفرادي). جست و خيز با طناب غير(انفرادي). موازنه يك پايي روي پنجه ايستادن تا ده ثانيه، پاي چپ و راست. روي هر دو پنجه ايستادن تا ده ثانيه. قدم جستن. لي لي با پاي چپ و راست. پرش در جا و از عقب پاشنه و آن زدن. دو سكسكه با پاي چپ و راست. پراندن پا از پيش.

: جنّ و پري. عبور از نهر با قدم و جستهاي مختلف. توپ معلم. سنجاب در درخت. اين كار را بكن – آن كار را بكن. سر دسته را پيروي كن. نصف شب. گربه در دايره. داج بال ايستاده. رود كردن توپ دايره­وار. گرگم به هوا. بازي دست زدن در حال عبور. داج بال در دايره (انفرادي). گرفتن توپ در دايره.

:

: تشكيل صف. ترتيب صف. شمردن. به چپ و چپ – به راست راست – عقب گرد. صف باز. خبردار. راحت­باش. قدم رو (مارش). قد دو.

: 1- مسابقه 50 متري يا كمتر در: دويدن – جستن با طناب – لي لي كردن – پرش. 2- مسابقه بردن سيب زميني. 3- جستن با طناب (انفرادي). 4- پرش عرض در حال ايستادن. 5- لي لي – قدم – خيز – در حال ايستادن. 6- انداختن عرض توپ واليبال با هر دو دست از روي سر. 7- پرتاب كردن توپ به هدف.

: مسابقه بردن سيب زميني. دادن توپ به ديگري از روي سر. تعقيب. بازي ماكو. جستن با طناب. بازي سيلي زدن. بازي مانع در راه.

: جنگ خروس. كشتي دستي. خم كردن مچ. كشمكش دستي – با دست چپ و راست. كشمكش در حال چنباتمه. كشمكش با دست در حال نشستن. كشتي با عصا.

: جنباتمه كامل و دست در عقب. جستن با طناب (انفرادي). جستن ذوقي. بالا رفتن درخت – با ارتفاع خود شخص. چرخيدن مانند فرفره. بازي چوب پنبه. رقص غورباغه. پرش در جا و لمس كردن نوك پنجه پا.

: چرخيدن دو نفري به دور هم. راه رفتن فيل. مرد چوبي.

: همه به دو. توپ بازي داخل دايره (داج بال) جمعي. زدن با دست در حال عبور (يك طرف). بازي رد كردن توپ از بين پاها در دايره. زندان محسوس (بازي قلعه­گيري). بازي مار. بازي توپ پراني. بازي ربودن دستمال. پيش رفتن مجسمه. بازي توپ در خط منكسر. تسخير بيرق. 2- نظريات كميسيون: الف- براي هر يك از كلاسهاي دبستانها روزي يك ساعت ورزش تعيين شود. ب- دستور ورزش سالهاي اول و دوم و سوم و همچنين سالهاي چهارم و پنجم و ششم نيز مشترك و يكي باشد. ج- كليه آموزگاران دبستانها به استثناي آنهايي كه سنشان بيش از سي سال است هفته­اي يك ساعت در غير ساعات رسمي به دروس و عمليات ورزشي اشتغال ورزند. (آموزگاراني كه سن آنها بيش از سي سال است حضورشان در ساعات ورزشي اختياري خواهد بود). د- سعي و كوشش به عمل آيد كه بازيهاي ملي نيز بين اطفال تعيين و بصورت درسي جزء مواد دستور ورزش گنجانيده شود. هـ- در تعيين اسامي و كيفيت بازيهاي ورزش تناسب با اخلاق و روحيات و مقتضيات جسماني اطفال كاملاً مراعات شود. و- در بازيهايي كه در ايران سابقه نداشته براي اينكه جزء دستور ورزش شود بايد قبلاً به هيئت مميز كه وزارتخانه معين خواهد كرد عملاً ارائه و مورد تصويب آن هيئت واقع شود و همچنين در اصطلاحات ورزشهاي مقدماتي نظامي دقت كامل به عمل آيد. كه با اصطلاح فعلي مدارس نظام مغايرت نداشته باشد.