طرح احياء و فعال سازي موقوفات جهت حمايت و تقويت فعاليت هاي قرآني، هيئت ها، مساجد و بقاع متبركه (موضوع بند (ج) ماده (75) قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران)

هيئت وزيران در جلسه 1404/08/11 به پيشنهاد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي (سازمان اوقاف و امور خيريه) با همكاري سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران و سازمان تبليغات اسلامي و به استناد بند (ج) ماده (75) قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران مصوب 1403، طرح موضوع بند يادشده را به شرح زير تصويب كرد:

در اين طرح، اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي روند:

دستگاه هاي اجرايي: دستگاه هاي اجرايي موضوع بند (پ) ماده (1) قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران مصوب 1403.

موقوفات غيرفعال: موقوفاتي كه به دلايلي ازقبيل متعذّرالمصرف بودن، از حيّز انتفاع خارج شدن، وجود معارض و تصرف غيرقانوني توسط اشخاص حقيقي و حقوقي فاقد درآمد و يا كم درآمد (داراي درآمد كمتر از عرف محل و نرخ عادله روز) هستند.

احياء و فعال سازي موقوفات غيرفعال: اقداماتي كه با هدف رفع موانع فعاليت مورد انتظار موقوفات و ايجاد يا افزايش درآمد آنها منطبق بر نيات واقفين جهت حمايت و تقويت فعاليت هاي قرآني، هيئت ها، مساجد و بقاع متبركه صورت مي پذيرد.

در اجراي بند (ج) ماده (75) قانون برنامه پنج ساله هفتم پيشرفت جمهوري اسلامي ايران مصوب 1403 و با لحاظ سياست هاي اجرايي سازمان اوقاف و امور خيريه ابلاغي 1397/12/27 دفتر مقام معظم رهبري، سياست هاي اجرايي حاكم بر اين طرح به شرح زير است:

ايجاد سازوكارهاي اجرايي لازم براي هماهنگي دستگاه هاي اجرايي به منظور جلب مشاركت و همكاري آنها جهت اجراي طرح.

ارتقاي اعتماد عمومي به نهاد وقف.

تطابق كامل كليه اقدامات طرح با نيت واقفين.

عدالت در توزيع منابع ميان مناطق محروم و برخوردار با رعايت قيود وقف نامه ها (قيد زمان و مكان).

جلب مشاركت مردم و بخش خصوصي.

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي (سازمان اوقاف و امور خيريه) موظف است با همكاري دستگاه هاي اجرايي ذي ربط و با رعايت قوانين و مقررات مربوط و موازين شرعي در خصوص وقف و در راستاي احياء و فعال سازي موقوفات غيرفعال، اقدامات قانوني لازم را براي تحقق هريك از موارد زير از محل اعتبارات مصوب مربوط به عمل آورد:

احصاء و دسته بندي موقوفات غيرفعال، فاقد درآمد و كم درآمد براساس نوع بهره برداري، نوع كاربري، وضعيت حقوقي موقوفه و نيات واقفين.

تهيه برنامه عملياتي اقتصادي براي احياء و فعال سازي هر يك از موقوفات غيرفعال مرتبط با طرح.

شناسايي و تأمين نيروي انساني (امين يا هيئت امناء) براي احياء و فعال سازي موقوفات غيرفعال.

تثبيت مالكيت موقوفات مرتبط با طرح از طريق انجام اقداماتي نظير تبديل اسناد مالكيت دفترچه اي به تك برگي، سنددار كردن موقوفات فاقد سند، اجراي حدنگاري (كاداستر) و تهيه نقشه هاي سامانه (سيستم) الكترونيكي اطلاعات جغرافيايي (جي آي اس) و جانمايي و تطبيق وضعيت ملك (يوتي ام).

اقامه به هنگام و پيگيري مؤثر دعاوي حقوقي مربوط به رفع معارضين و احقاق حقوق موقوفات.

زمان بندي عمليات عمراني، بازسازي و احياء، ترميم، حفاظت و مقاوم سازي بناي رقبات موقوفات در راستاي حفظ عين موقوفات.

متناسب سازي كاربري اراضي رقبات موقوفات.

نوسازي ابنيه و مستغلات وقفي.

ايجاد ارزش افزوده در موقوفات از طريق تغيير كاربري با لحاظ نمودن مصلحت موقوفات و بر اساس ضوابط شهري و روستايي.

بهينه سازي موقوفات واقع در حريم شهرها از طريق برنامه هاي مشترك با وزارت راه و شهرسازي از قبيل نهضت ملّي مسكن.

به روزرساني ميزان اجاره رقبات وقفي و تعيين تكليف رقبات فاقد رابطه استيجاري موقوفات مرتبط مطابق نرخ عادله روز.

آسيب شناسي قوانين و مقررات مرتبط با وقف و ارائه پيشنهادهاي لازم به مراجع ذي ربط براي رفع موانع احياء و فعال سازي موقوفات غيرفعال و تسريع در اين فرايند.

شناسايي ظرفيت هاي كاربردي هر يك از موقوفه هاي غيرفعال و معرفي اين ظرفيت ها به دستگاه هاي اجرايي ذي ربط و مردم و بخش خصوصي براي بهره مندي از آنها.

اصلاح و به روزرساني آيين نامه كيفيت تحقيق در شعب تحقيق سازمان اوقاف و امور خيريه موضوع تصويب نامه شماره 93366 مورخ 1365/10/18 و اصلاحات بعدي آن در راستاي تقويت احياء و فعال سازي موقوفات غيرفعال تحت توليت متوليان.

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي (سازمان اوقاف و امور خيريه) موظف است ظرف شش (6) ماه از تاريخ ابلاغ اين طرح، پيش نويس آيين نامه اجرايي مربوط شامل برنامه زمان بندي اجراي اقدامات و جزئيات تفصيلي طرح را جهت تصويب در هيئت وزيران ارائه نمايد.

اقدامات حمايتي از فعاليت هاي قرآني، هيئت ها، مساجد و بقاع متبركه با توجه به نيات واقفين و با رعايت قوانين و مقررات مربوط از محل موقوفات شامل موارد زير است:

حمايت از مراكز آموزشي و پژوهشي قرآني، مسابقات و جشنواره هاي قرآني و توليد محتواي رقومي (ديجيتال) قرآني براي نسل جوان در راستاي اهداف طرح مبتني بر اجراي اسناد راهبردي قرآن كريم.

حمايت از هيئت هاي مذهبي ازجمله برگزاري مجالس آنها در بقاع متبركه.

حمايت از بازسازي، تعمير، مرمت و تجهيز مساجد با هماهنگي و تعامل با قرارگاه ملي مسجد (در راستاي اجرايي شدن سند ملي مسجد).

ايجاد و توسعه مراكز اجتماعي، فرهنگي و قرآني (افق) در جوار بقاع متبركه.

توسعه زيرساخت هاي اقامتي و رفاهي در بقاع متبركه.

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي (سازمان اوقاف و امور خيريه) موظف است در اجراي برنامه هاي عملياتي اين طرح از ظرفيت هاي مردمي و بخش خصوصي (با اولويت شركت هاي دانش بنيان) در چهارچوب قوانين و مقررات مربوط استفاده نموده و در حوزه مرمت و احياء موقوفاتي كه در زمره آثار و ميراث فرهنگي هستند با هماهنگي وزارت ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي و با رعايت ضوابط و اصول مربوط به مرمت اين آثار اقدام نمايد.

چگونگي همكاري سازمان اوقاف و امور خيريه با سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران، سازمان تبليغات اسلامي و ساير دستگاه هاي اجرايي ذي ربط درخصوص استفاده از ظرفيت ها و زيرساخت هاي تبليغي و ترويجي آنها جهت اجراي طرح در چهارچوب تفاهم نامه هاي منعقده ميان سازمان اوقاف و امور خيريه و دستگاه هاي اجرايي يادشده خواهد بود.

اقدامات اجرايي مربوط به طرح با استفاده از ظرفيت هاي موجود و در بستر سامانه جامع موقوفات و بقاع متبركه انجام مي شود.

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي (سازمان اوقاف و امور خيريه) موظف است گزارش عملكرد و اقدامات انجام شده در راستاي اجراي اين طرح را تا پايان هر سال مالي به سازمان برنامه و بودجه كشور و كميسيون فرهنگي و اجتماعي هيئت دولت ارسال و به صورت عمومي منتشر نمايد.

محمدرضا عارف معاون اول رئيس جمهور