نظر مشورتي 7/1401/995 مورخ 1402/03/21 اداره كل حقوقي قوه قضائيه

استعلام : خواهان دعوايي به خواسته مطالبه قيمت روز مبيع به جهت مستحق‌للغير درآمدن آن مطرح كرده است؛ خواهان خود نيز ملك را به يد بعدي فروخته است و بين خواهان و يد بعدي قراردادي وجود دارد كه در صورت مستحق‌للغير در آمدن مبيع، خريدار (يد بعدي) يك ميليارد تومان وجه التزام دريافت كند؛ اين مبلغ را نيز يد بعدي دريافت كرده است. حال خواهان به طرفيت يد قبلي كه از وي ملك را خريده است، دعواي مطالبه قيمت روز مبيع به جهت مستحق‌للغير درآمدن آن به استناد رأي وحدت رويه شماره 811 مورخ 1/4/1400 هيأت عمومي ديوان عالي كشور را مطرح كرده است و خوانده نيز به استناد به قرارداد خواهان با يد بعدي، مدعي است صرفاً به ميزان وجه التزام يادشده (يك ميليارد تومان) مسؤوليت دارد و نه قيمت روز مبيع. خواهشمند است در اين خصوص اعلام نظر فرماييد. نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : در فرض سؤال كه ملكي مورد معاملات متعدد قرار گرفته و به سبب مستحق‌للغير درآمدن آن، آخرين خريدار به استناد وجه التزام مندرج در قرارداد با يد قبلي خود، اين وجه را دريافت كرده است، با توجه به اين‌كه مبناي رجوع به يد قبلي قاعده لاضرر است و مفروض آن است كه خواهان خسارتي بيش از آنچه پرداخت كرده را متحمل نشده تا از يد قبلي مطالبه كند، وي استحـقاق مطالبه وجهـي را دارد كه به عنوان غرامت (وجه التزام) به يد بعدي خود پرداخت كرده است. بديهي است در فرض سؤال، چنانچه خوانده به‌رغم مطالبه وجه از پرداخت استنكاف كند، موضوع مشمول ماده 522 قانون آيين دادرسي دادگاه‌هاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379 است و خواهان علاوه ‌بر مبلغ پرداخت شده به يد بعدي، استحقاق دريافت خسارت تأخير تأديه را وفق عمومات خواهد داشت.